न लोभान्न पुनः कामान्न देवत्वं पुनः सुखम्। न च सर्वामरैश्वर्यं कामये त्रिदशाधिप
"माझ्या मनात ना लोभ आहे, ना काही इच्छा, ना देवपदाची आकांक्षा, ना सुखाची लालसा. त्रिदशाधिपती, मला सर्व देवांचं राज्यही नकोय."
भ्रातॄंस्तान्विपिने त्यक्त्वा वैरमप्रतियात्य च। अकीर्तिं सर्वलोकेषु गच्छेयं शाश्वतीः समाः
"मी जर माझ्या भावांना वनात सोडून, शत्रुत्वाचा प्रतिकार न करता परतलो, तर माझी कीर्ती सर्व लोकांत कायमची खराब होईल."
एवमुक्तः प्रत्युवाच वृत्रहा पाण्डुनन्दनम्। सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा सर्वलोकनमस्कृतः
असं ऐकून वृत्सुराचा वध करणाऱ्या इंद्राने पांडुपुत्राला सर्व लोकांनी मान दिलेल्या सौम्य शब्दांत धीर देत उत्तर दिलं.
यदा द्रक्ष्यसि भूतेशं त्र्यक्षं शूलधरं शिवम्। तदा दाताऽस्मि ते तात दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः
"जेव्हा तू त्रिनेत्री, त्रिशूलधारी, शिव या भूतनाथाचं दर्शन करशील, तेव्हा मी तुला सर्व दिव्य अस्त्रं देईन, बाळा."
क्रियतां दर्शने यत्नो देवस्य परमेष्ठिनः। दर्शनात्तस्य कौन्तेय संसिद्धः स्वर्गमेष्यसि
"त्या परमेश्वराचं दर्शन घेण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न कर. त्यांचं दर्शन घेतल्यावर, कुंतीपुत्रा, तुला सिद्धी मिळेल आणि स्वर्गही गाठशील."
इत्युक्त्वा फल्गुनं शक्रो जगामादर्शनं पुनः। अर्जुनोप्यथ तत्रैव तस्थौ योगसमन्वितः
इंद्राने फाल्गुनाशी असं बोलून पुन्हा अदृश्य झाला. अर्जुन तिथेच राहिला आणि योगात मग्न झाला.
भगवञ्श्रोतुमिच्छासमि पार्थस्याक्लिष्टकर्मणः। विस्तरेण कथामेतां यथाऽस्त्राण्युपलब्धवान्
"भगवंत, मी पवित्र कर्म करणाऱ्या पार्थाची ही कथा सविस्तर ऐकायची इच्छा बाळगतो—त्याने ती अस्त्रं कशी मिळवली, ते सांग."
कथं च पुरुषव्याघ्रो दीर्घबाहुर्धनंजयः। वनं प्रविष्टस्तेजस्वी निर्मनुष्यमभीतवत्
"पुरुषसिंह, दीर्घबाहू, तेजस्वी धनंजय निर्जन वनात निर्भयपणे कसा गेला, हेही मला सांग."
किंचानेन कृतंतत्रवसता ब्रह्मवित्तम। कथं च भगवान्स्थाणुर्देवराजश्च तोषितः
"तो तिथे राहिला असताना त्याने काय केलं? आणि स्थाणू व देवराज कसे प्रसन्न झाले, हेही मला सांग, ब्रह्मज्ञानी."
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम। त्वं हि सर्वज्ञ दिव्यं च मानुषं चैव वेत्थ
"हे द्विजश्रेष्ठा, मी हे सर्व तुझ्याकडून ऐकू इच्छितो. कारण तू दिव्य आणि मानवी सर्व गोष्टी जाणतोस."
अत्यद्भुतं महाप्राज्ञ रोमहर्षणमर्जुनः। भवेन सह संग्रामं चकाराप्रतिमं किल। पुरा प्रहरतांश्रेष्ठः संग्रामेष्वपराजितः
"महाप्राज्ञा, अर्जुनाने भव्य आणि अद्भुत असा, भव्याशी केलेला तो संग्राम खरंच आश्चर्यकारक होता. तो पूर्वी युद्धात कधीही हरला नव्हता."
यच्छ्रुत्वा नरसिंहानां दैन्यहर्षातिविस्मयात्। शूराणामपि पार्थानां हृदयानि चकम्पिरे
"हे ऐकून, सिंहासारख्या पराक्रमी पांडवांच्याही हृदयात आश्चर्य, आनंद आणि भीतीने कंप निर्माण झाला."
यद्यच्च कृतवानन्यत्पार्थस्तदस्विलं वद
"पार्थाने अजून जे काही केलं, तेही सर्व मला सांग."
न ह्यस् निन्दितं जिष्णोः सुसूक्ष्ममपि लक्षये। चरितं यस्य शूरस्य तन्मे सर्वं प्रकीर्तय
"जिष्णूच्या वागण्यात मला अगदी लहानसुद्धा दोष दिसत नाही. त्या वीराच्या सर्व कृत्यांची मला सविस्तर माहिती दे."
कथयिष्यामि ते तात कथामेतां महात्मनः। दिव्यां कौरवशार्दूल महतीमद्भुतोपमाम्
"बाळा, मी तुला या महात्म्याची, अद्भुत आणि मोठी ही कथा सांगतो, कुरुवंशातील सिंहा."
गात्रसंस्पर्शसंबद्धां त्र्यम्बकेण महाहवे। पार्थस्य देवदेवेन शृणु सम्यक्समागमम्
"या महायुद्धात पार्थ आणि देवांचा देव त्र्यंबक यांची प्रत्यक्ष भेट कशी झाली, त्याचा साक्षात्कार ऐक."
युधिष्ठिरनियोगात्स जगामामितविक्रमः। शक्रं सुरेश्वरं द्रष्टुं देवदेवं च शंकरम्
युधिष्ठिराच्या आज्ञेवरून, अपार शौर्य असलेला तो इंद्र, देवांचा राजा, आणि देवाधिदेव शंकर यांना भेटायला निघाला.
दिव्यं तद्धनुरादाय खङ्गं च पुरुषर्षभः। महाबलो महाबाहुरर्जुनः कार्यसिद्धये
तो दिव्य धनुष्य आणि तलवार घेऊन, बलवान आणि दीर्घबाहू अर्जुन आपल्या उद्दिष्टपूर्तीसाठी पुढे गेला.
दिशं ह्युदीचीं कौरव्यो हिमवच्छिखरं प्रति। ऐन्द्रिः स्थिरमना राजन्सर्वलोकमहारथः
इंद्राची शक्ती लाभलेला, सर्व लोकांचा महान रथी, तो कुरुवंशज उत्तरेकडे हिमालयाच्या शिखरांकडे स्थिर मनाने निघाला.
त्वरया परया युक्तस्तपसे धृतनिश्चयः। वनं कण्टकितं घोरमेक एवान्वपद्यत
तीव्र वेग आणि दृढ निश्चयाने, एकटा अर्जुन कठीण काटेरी अरण्यात तपश्चर्येसाठी शिरला.
नानापुष्पफलोपेतं नानापक्षिनिनादितम्। नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्
ते अरण्य विविध फुलांनी व फळांनी भरलेले होते, अनेक पक्ष्यांच्या गोड आवाजांनी निनादलेले, विविध प्राण्यांनी गजबजलेले आणि सिद्ध-चारणांनी वावरलेले होते.
ततः प्रयाते बीभत्सौ वनं मानुषवर्जितम्। शङ्खानां पटहानां च शब्दः समभवद्दिवि
विभत्सु त्या निर्जन अरण्यात शिरताच, आकाशात शंख आणि ढोल यांचा गजर झाला.
पुष्पवर्षं च सुमहन्निपपात महीतले। मेघजालं च सततं छादयामास सर्वतः
मातीवर मोठ्या प्रमाणात फुलांचा वर्षाव झाला आणि ढगांच्या गर्दीने सर्वत्र आकाश झाकले गेले.
सोतीत्य वनदुर्गाणि सन्निकर्षे महागिरेः। शुशुभे हिमवत्पृष्ठे वसमानोऽर्जुनस्तदा
महान पर्वताजवळील कठीण अरण्ये पार करत, अर्जुन हिमालयाच्या उतारावर वसत असताना तेजाने उजळून निघाला.
तत्रतत्र द्रुमान्फुल्लान्विहगैर्वल्गुनादितान्। नदीश्च विपुलावर्ता वैदूर्यनीलसंनिभाः
तोथे-तिथे फुललेली झाडे, गोड गाणारे पक्षी, आणि मोठ्या वेटोळ्यांनी वाहणाऱ्या, वैडूर्य व निळ्या रंगासारख्या चमकणाऱ्या नद्या त्याने पाहिल्या.
हंसकारण्डवोद्गीताः सारसाभिरुतास्तथा। पुंस्कोकिलरुताश्चैव क्रौञ्चबर्हिणनादिताः
त्या ठिकाणी हंस, कारंडव, सारस, नर कोकिळ, क्रौंच आणि मोर यांच्या गोड आवाजांनी सारा परिसर निनादत होता.
मनोहरवनोपेतास्तस्मिन्नतिरथोऽर्जुनः। पुण्यशीतामलजलाः पश्यन्प्रीतमनाऽभवत्
त्या मनोहारी अरण्यात, महान रथी अर्जुनाने शुद्ध, थंड, निर्मळ पाणी पाहून त्याचे मन आनंदित झाले.
रमणीये वनोद्देशे रममाणोऽर्जुनस्तदा। तपस्युग्रे वर्तमान उग्रतेजा महामनाः
त्या रम्य अरण्यात अर्जुन मोठ्या तेजाने आणि मनाने कठोर तपश्चर्येत मग्न झाला.
दर्भचीरं निवस्याथ दण्डाजिनबिभूषितः। शीर्णं च पतितं भूमौ पर्णं समुपभुक्तवान्
कुशाचे वस्त्र परिधान करून, दंड आणि मृगचर्म धारण केलेला अर्जुन, जमिनीवर पडलेली वाळलेली पाने खात होता.
पूर्णेपूर्णे त्रिररात्रे तु मासमेकं फलाशनः। द्विगुणेनैव कालेन द्वितीयं मासमत्ययात्
तीन रात्रीला एकदा फळे खाऊन, एक महिना पूर्ण केला; त्यानंतर दोन महिन्यांसाठी अजून कठोर नियम पाळले.