ब्राह्म्या श्रिया दीप्यमानं पिङ्गलं जटिलं कृशम्। सोऽब्रवीदर्जुनं तत्रस्थितं दृष्ट्वा महातपाः
त्याने ब्राह्मण तेजाने उजळणारा, पिंगट केसांचा, जटा असलेला आणि कृश असा तपस्वी पाहिला; त्या महान तपस्व्याने तिथे उभ्या असलेल्या अर्जुनाकडे पाहून बोलायला सुरुवात केली.
कस्त्वं तातेह संप्राप्तो धनुष्मान्कवची शरी। निबद्धाऽसितलत्राणः क्षत्रधर्ममनुव्रतः
बाळा, तू कोण आहेस, जो येथे धनुष्य, कवच आणि काळ्या बोटांचे रक्षण बांधून, क्षत्रिय धर्म पाळत आला आहेस?
नेह शस्त्रेण कर्तव्यं शान्तानामेष आलयः। विनीतक्रोधहर्षाणां ब्राह्मणानां तपस्विनाम्
इथे शस्त्राचा वापर करायचा नाही; हे शांत, संयमी आणि सौम्य ब्राह्मण तपस्व्यांचे निवासस्थान आहे.
नेहास्ति धनुषा कार्यं न संग्रामोऽत्र कर्हिचित्। निक्षिपैतद्धनुस्तात प्राप्तोसि परमां गतिम्
इथे धनुष्याचा काही उपयोग नाही, इथे कधीच युद्ध होत नाही; बाळा, आपले धनुष्य खाली ठेव, कारण तू सर्वोच्च स्थान गाठले आहेस.
इत्यनन्तौजसं वीरं यथा चान्यं पृथग्जनम्। तथा हसन्निवाभीक्ष्णं ब्राह्मणोऽर्जुनमब्रवीत्। न चैनं चालयामास धैर्यात्सुधृतनिश्चयम्
त्याप्रमाणे ब्राह्मणाने त्या अनंत तेजस्वी वीर अर्जुनाला, इतर कुणाशी जसे बोलावे तसे, हसत हसत वारंवार सांगितले; पण त्याच्या धैर्यामुळे आणि ठाम निश्चयामुळे त्याने अर्जुनाला त्रास दिला नाही.
तमुवाच ततः प्रीतः स द्विजः प्रहसन्निव। वरं वृणीष्व भद्रं ते शक्रोऽहमरिसूदन
मग तो द्विज, आनंदित होऊन, हसत म्हणाला: 'वर माग, तुझे कल्याण होवो; मी शक्र आहे, हे शत्रूंचा नाश करणारा.'
एवमुक्तः सहस्राक्षं प्रत्युवाच धनंजयः। प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा सूरः कुरुकुलोद्वहः
असा संबोधल्यावर, धनंजय, कुरुकुळाचा तेजस्वी वीर, हात जोडून, वाकून, हजार डोळ्यांच्या समोर उत्तर देऊ लागला.
ईप्सितो ह्येष वै कामो वरं चैनं प्रयच्छ मे। त्वत्तोऽद्य भगवन्नस्त्रंकृत्स्नमिच्छामि वेदितम्
हेच माझे मनापासूनचे इच्छित आहे; मला हा वर दे. भगवन्, आज मला तुझ्याकडून सर्व दिव्य अस्त्रांचे ज्ञान मिळावे, हीच माझी इच्छा आहे.
प्रत्युवाच महेन्द्रस्तं प्रीतात्मा प्रहसन्निव। इह प्राप्तस्य किं कार्यमस्त्रैस्तव धनंजय
इंद्राने आनंदाने हसत अर्जुनाला उत्तर दिलं, "अर्जुना, इथे तुला शस्त्रांची काय गरज आहे? तू इथे आलास, हेच मोठं आहे."
कामान्वृणीष्व लोकांस्त्वं प्राप्तोसि परमां गतिम्। एवमुक्तः प्रत्युवाच सहस्राक्षं धनंजयः
"तुला हवे ते लोक, हवी ती सुखं निवड. तू तर सर्वोच्च स्थान गाठलं आहेस." असं म्हणताच अर्जुनाने सहस्त्र नेत्र असलेल्या इंद्राला उत्तर दिलं.
न लोभान्न पुनः कामान्न देवत्वं पुनः सुखम्। न च सर्वामरैश्वर्यं कामये त्रिदशाधिप
"माझ्या मनात ना लोभ आहे, ना काही इच्छा, ना देवपदाची आकांक्षा, ना सुखाची लालसा. त्रिदशाधिपती, मला सर्व देवांचं राज्यही नकोय."
भ्रातॄंस्तान्विपिने त्यक्त्वा वैरमप्रतियात्य च। अकीर्तिं सर्वलोकेषु गच्छेयं शाश्वतीः समाः
"मी जर माझ्या भावांना वनात सोडून, शत्रुत्वाचा प्रतिकार न करता परतलो, तर माझी कीर्ती सर्व लोकांत कायमची खराब होईल."
एवमुक्तः प्रत्युवाच वृत्रहा पाण्डुनन्दनम्। सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा सर्वलोकनमस्कृतः
असं ऐकून वृत्सुराचा वध करणाऱ्या इंद्राने पांडुपुत्राला सर्व लोकांनी मान दिलेल्या सौम्य शब्दांत धीर देत उत्तर दिलं.
यदा द्रक्ष्यसि भूतेशं त्र्यक्षं शूलधरं शिवम्। तदा दाताऽस्मि ते तात दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः
"जेव्हा तू त्रिनेत्री, त्रिशूलधारी, शिव या भूतनाथाचं दर्शन करशील, तेव्हा मी तुला सर्व दिव्य अस्त्रं देईन, बाळा."
क्रियतां दर्शने यत्नो देवस्य परमेष्ठिनः। दर्शनात्तस्य कौन्तेय संसिद्धः स्वर्गमेष्यसि
"त्या परमेश्वराचं दर्शन घेण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न कर. त्यांचं दर्शन घेतल्यावर, कुंतीपुत्रा, तुला सिद्धी मिळेल आणि स्वर्गही गाठशील."
इत्युक्त्वा फल्गुनं शक्रो जगामादर्शनं पुनः। अर्जुनोप्यथ तत्रैव तस्थौ योगसमन्वितः
इंद्राने फाल्गुनाशी असं बोलून पुन्हा अदृश्य झाला. अर्जुन तिथेच राहिला आणि योगात मग्न झाला.
भगवञ्श्रोतुमिच्छासमि पार्थस्याक्लिष्टकर्मणः। विस्तरेण कथामेतां यथाऽस्त्राण्युपलब्धवान्
"भगवंत, मी पवित्र कर्म करणाऱ्या पार्थाची ही कथा सविस्तर ऐकायची इच्छा बाळगतो—त्याने ती अस्त्रं कशी मिळवली, ते सांग."
कथं च पुरुषव्याघ्रो दीर्घबाहुर्धनंजयः। वनं प्रविष्टस्तेजस्वी निर्मनुष्यमभीतवत्
"पुरुषसिंह, दीर्घबाहू, तेजस्वी धनंजय निर्जन वनात निर्भयपणे कसा गेला, हेही मला सांग."
किंचानेन कृतंतत्रवसता ब्रह्मवित्तम। कथं च भगवान्स्थाणुर्देवराजश्च तोषितः
"तो तिथे राहिला असताना त्याने काय केलं? आणि स्थाणू व देवराज कसे प्रसन्न झाले, हेही मला सांग, ब्रह्मज्ञानी."
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम। त्वं हि सर्वज्ञ दिव्यं च मानुषं चैव वेत्थ
"हे द्विजश्रेष्ठा, मी हे सर्व तुझ्याकडून ऐकू इच्छितो. कारण तू दिव्य आणि मानवी सर्व गोष्टी जाणतोस."
अत्यद्भुतं महाप्राज्ञ रोमहर्षणमर्जुनः। भवेन सह संग्रामं चकाराप्रतिमं किल। पुरा प्रहरतांश्रेष्ठः संग्रामेष्वपराजितः
"महाप्राज्ञा, अर्जुनाने भव्य आणि अद्भुत असा, भव्याशी केलेला तो संग्राम खरंच आश्चर्यकारक होता. तो पूर्वी युद्धात कधीही हरला नव्हता."
यच्छ्रुत्वा नरसिंहानां दैन्यहर्षातिविस्मयात्। शूराणामपि पार्थानां हृदयानि चकम्पिरे
"हे ऐकून, सिंहासारख्या पराक्रमी पांडवांच्याही हृदयात आश्चर्य, आनंद आणि भीतीने कंप निर्माण झाला."
यद्यच्च कृतवानन्यत्पार्थस्तदस्विलं वद
"पार्थाने अजून जे काही केलं, तेही सर्व मला सांग."
न ह्यस् निन्दितं जिष्णोः सुसूक्ष्ममपि लक्षये। चरितं यस्य शूरस्य तन्मे सर्वं प्रकीर्तय
"जिष्णूच्या वागण्यात मला अगदी लहानसुद्धा दोष दिसत नाही. त्या वीराच्या सर्व कृत्यांची मला सविस्तर माहिती दे."
कथयिष्यामि ते तात कथामेतां महात्मनः। दिव्यां कौरवशार्दूल महतीमद्भुतोपमाम्
"बाळा, मी तुला या महात्म्याची, अद्भुत आणि मोठी ही कथा सांगतो, कुरुवंशातील सिंहा."
गात्रसंस्पर्शसंबद्धां त्र्यम्बकेण महाहवे। पार्थस्य देवदेवेन शृणु सम्यक्समागमम्
"या महायुद्धात पार्थ आणि देवांचा देव त्र्यंबक यांची प्रत्यक्ष भेट कशी झाली, त्याचा साक्षात्कार ऐक."
युधिष्ठिरनियोगात्स जगामामितविक्रमः। शक्रं सुरेश्वरं द्रष्टुं देवदेवं च शंकरम्
युधिष्ठिराच्या आज्ञेवरून, अपार शौर्य असलेला तो इंद्र, देवांचा राजा, आणि देवाधिदेव शंकर यांना भेटायला निघाला.
दिव्यं तद्धनुरादाय खङ्गं च पुरुषर्षभः। महाबलो महाबाहुरर्जुनः कार्यसिद्धये
तो दिव्य धनुष्य आणि तलवार घेऊन, बलवान आणि दीर्घबाहू अर्जुन आपल्या उद्दिष्टपूर्तीसाठी पुढे गेला.
दिशं ह्युदीचीं कौरव्यो हिमवच्छिखरं प्रति। ऐन्द्रिः स्थिरमना राजन्सर्वलोकमहारथः
इंद्राची शक्ती लाभलेला, सर्व लोकांचा महान रथी, तो कुरुवंशज उत्तरेकडे हिमालयाच्या शिखरांकडे स्थिर मनाने निघाला.
त्वरया परया युक्तस्तपसे धृतनिश्चयः। वनं कण्टकितं घोरमेक एवान्वपद्यत
तीव्र वेग आणि दृढ निश्चयाने, एकटा अर्जुन कठीण काटेरी अरण्यात तपश्चर्येसाठी शिरला.