ततःप्रदक्षिणं कृत्वा भ्रातॄन्धौम्यं च पाण्डवः। प्रातिष्ठत महाबाहुः प्रगृह्य रुचिरं धनुः
मग पांडवाने आपल्या भावंडांना आणि धौम्याला प्रदक्षिणा घातली, आणि आपल्या सुंदर धनुष्याला हातात घेऊन, तो बलवान वीर निघाला.
शनैरिव दिशं वीर उदीचीं भरतर्षभ। संहरंस्तरसा वृक्षाँल्लता वल्लीश्च भारत। असज्जमानो वृक्षेषु जगाम सुमहाबलः
भरतश्रेष्ठा, तो वीर हळूहळू उत्तरेकडे जाऊ लागला. त्याने झाडे, वेल्या आणि लता जोराने दूर सारल्या, पण त्यात गुंतला नाही; तो अत्यंत बलवान होता.
तस्य मार्गादपाक्रामन्सर्वभूतानि गच्छतः। युक्तस्यैन्द्रेण योगेन पराक्रान्तस्य शुष्मिणः
तो जात असताना, त्याच्या मार्गातून सर्व जीव दूर झाले, कारण तो इंद्राच्या योगाने समर्थ झाला होता आणि मोठ्या उत्साहाने पुढे जात होता.
सोऽगच्छत्पर्वतांस्तात तपोधननिषेवितान्। दिव्यं हैमवतं पुण्यं देवजुष्टं परंतपः
तो शपथबद्ध शांतीप्रिय ऋषींच्या वावर असलेल्या पर्वतांवर पोहोचला, त्या दिव्य, सोन्यासारख्या, पुण्य हिमालयावर, जो देवांना प्रिय आहे.
अगच्छत्पर्वतं पुण्यमेकाह्नैव महामनाः। मनोजवगतिर्भूत्वा योगयुक्तो यथाऽनिलः
त्याने ठाम मनाने, योगशक्तीने युक्त होऊन आणि वाऱ्यासारखा वेगाने, त्या पुण्य पर्वताचा एकाच दिवशी प्रवास केला.
हिमवन्तमतिक्रम्य गन्धमादनमेव च। अत्यक्रामत्स दुर्गाणि दिवारात्रमतन्द्रितः
त्याने हिमवत आणि गंधमादन पर्वत ओलांडले, आणि दिवसभर व रात्रभर न थकता कठीण वाटा पार केल्या.
इन्द्रिकीलं समासाद्य ततोऽतिष्ठद्धनंजयः। `गत्वा स षडहोरात्रान्सप्तमेऽहनि पाण्डवः
इंद्रकील पर्वतावर पोहोचल्यावर धनंजय तिथे थांबला; सहा दिवस आणि सहा रात्री प्रवास करून, सातव्या दिवशी पांडव आपल्या ठिकाणी पोहोचला.
प्रस्थेन्द्रकीलस्य शुभे तपोयोगपरोऽभवत्। ऊर्ध्वबाहुर्न चाङ्गानि प्रास्पन्दयत किंचन
इंद्रकीलाच्या शुभ शिखरावर त्याने तप आणि योगाला वाहून घेतले; हात वर करून उभा राहिला आणि आपल्या शरीराचा कोणताही भाग हलवला नाही.
समाहितात्मा नियतः सहस्राक्षसुतोऽच्युतः'। अन्तरिक्षे स शुश्राव तिष्ठेति स वचस्तदा
मन एकाग्र आणि संयमित ठेवून, हजार डोळ्यांच्या पुत्राने, अच्युताने, आकाशातून 'थांब' असे शब्द ऐकले.
तच्छ्रुत्वा सर्वतो दृष्टिं चारयामास रपाण्डवः। अथापश्यत्सव्यसाची वृक्षमूले तपस्विनम्
हे ऐकून पांडवाने सर्वत्र पाहिले, आणि मग सव्यसाचीने झाडाच्या मुळाशी एक तपस्वी पाहिला.
ब्राह्म्या श्रिया दीप्यमानं पिङ्गलं जटिलं कृशम्। सोऽब्रवीदर्जुनं तत्रस्थितं दृष्ट्वा महातपाः
त्याने ब्राह्मण तेजाने उजळणारा, पिंगट केसांचा, जटा असलेला आणि कृश असा तपस्वी पाहिला; त्या महान तपस्व्याने तिथे उभ्या असलेल्या अर्जुनाकडे पाहून बोलायला सुरुवात केली.
कस्त्वं तातेह संप्राप्तो धनुष्मान्कवची शरी। निबद्धाऽसितलत्राणः क्षत्रधर्ममनुव्रतः
बाळा, तू कोण आहेस, जो येथे धनुष्य, कवच आणि काळ्या बोटांचे रक्षण बांधून, क्षत्रिय धर्म पाळत आला आहेस?
नेह शस्त्रेण कर्तव्यं शान्तानामेष आलयः। विनीतक्रोधहर्षाणां ब्राह्मणानां तपस्विनाम्
इथे शस्त्राचा वापर करायचा नाही; हे शांत, संयमी आणि सौम्य ब्राह्मण तपस्व्यांचे निवासस्थान आहे.
नेहास्ति धनुषा कार्यं न संग्रामोऽत्र कर्हिचित्। निक्षिपैतद्धनुस्तात प्राप्तोसि परमां गतिम्
इथे धनुष्याचा काही उपयोग नाही, इथे कधीच युद्ध होत नाही; बाळा, आपले धनुष्य खाली ठेव, कारण तू सर्वोच्च स्थान गाठले आहेस.
इत्यनन्तौजसं वीरं यथा चान्यं पृथग्जनम्। तथा हसन्निवाभीक्ष्णं ब्राह्मणोऽर्जुनमब्रवीत्। न चैनं चालयामास धैर्यात्सुधृतनिश्चयम्
त्याप्रमाणे ब्राह्मणाने त्या अनंत तेजस्वी वीर अर्जुनाला, इतर कुणाशी जसे बोलावे तसे, हसत हसत वारंवार सांगितले; पण त्याच्या धैर्यामुळे आणि ठाम निश्चयामुळे त्याने अर्जुनाला त्रास दिला नाही.
तमुवाच ततः प्रीतः स द्विजः प्रहसन्निव। वरं वृणीष्व भद्रं ते शक्रोऽहमरिसूदन
मग तो द्विज, आनंदित होऊन, हसत म्हणाला: 'वर माग, तुझे कल्याण होवो; मी शक्र आहे, हे शत्रूंचा नाश करणारा.'
एवमुक्तः सहस्राक्षं प्रत्युवाच धनंजयः। प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा सूरः कुरुकुलोद्वहः
असा संबोधल्यावर, धनंजय, कुरुकुळाचा तेजस्वी वीर, हात जोडून, वाकून, हजार डोळ्यांच्या समोर उत्तर देऊ लागला.
ईप्सितो ह्येष वै कामो वरं चैनं प्रयच्छ मे। त्वत्तोऽद्य भगवन्नस्त्रंकृत्स्नमिच्छामि वेदितम्
हेच माझे मनापासूनचे इच्छित आहे; मला हा वर दे. भगवन्, आज मला तुझ्याकडून सर्व दिव्य अस्त्रांचे ज्ञान मिळावे, हीच माझी इच्छा आहे.
प्रत्युवाच महेन्द्रस्तं प्रीतात्मा प्रहसन्निव। इह प्राप्तस्य किं कार्यमस्त्रैस्तव धनंजय
इंद्राने आनंदाने हसत अर्जुनाला उत्तर दिलं, "अर्जुना, इथे तुला शस्त्रांची काय गरज आहे? तू इथे आलास, हेच मोठं आहे."
कामान्वृणीष्व लोकांस्त्वं प्राप्तोसि परमां गतिम्। एवमुक्तः प्रत्युवाच सहस्राक्षं धनंजयः
"तुला हवे ते लोक, हवी ती सुखं निवड. तू तर सर्वोच्च स्थान गाठलं आहेस." असं म्हणताच अर्जुनाने सहस्त्र नेत्र असलेल्या इंद्राला उत्तर दिलं.
न लोभान्न पुनः कामान्न देवत्वं पुनः सुखम्। न च सर्वामरैश्वर्यं कामये त्रिदशाधिप
"माझ्या मनात ना लोभ आहे, ना काही इच्छा, ना देवपदाची आकांक्षा, ना सुखाची लालसा. त्रिदशाधिपती, मला सर्व देवांचं राज्यही नकोय."
भ्रातॄंस्तान्विपिने त्यक्त्वा वैरमप्रतियात्य च। अकीर्तिं सर्वलोकेषु गच्छेयं शाश्वतीः समाः
"मी जर माझ्या भावांना वनात सोडून, शत्रुत्वाचा प्रतिकार न करता परतलो, तर माझी कीर्ती सर्व लोकांत कायमची खराब होईल."
एवमुक्तः प्रत्युवाच वृत्रहा पाण्डुनन्दनम्। सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा सर्वलोकनमस्कृतः
असं ऐकून वृत्सुराचा वध करणाऱ्या इंद्राने पांडुपुत्राला सर्व लोकांनी मान दिलेल्या सौम्य शब्दांत धीर देत उत्तर दिलं.
यदा द्रक्ष्यसि भूतेशं त्र्यक्षं शूलधरं शिवम्। तदा दाताऽस्मि ते तात दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः
"जेव्हा तू त्रिनेत्री, त्रिशूलधारी, शिव या भूतनाथाचं दर्शन करशील, तेव्हा मी तुला सर्व दिव्य अस्त्रं देईन, बाळा."
क्रियतां दर्शने यत्नो देवस्य परमेष्ठिनः। दर्शनात्तस्य कौन्तेय संसिद्धः स्वर्गमेष्यसि
"त्या परमेश्वराचं दर्शन घेण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न कर. त्यांचं दर्शन घेतल्यावर, कुंतीपुत्रा, तुला सिद्धी मिळेल आणि स्वर्गही गाठशील."
इत्युक्त्वा फल्गुनं शक्रो जगामादर्शनं पुनः। अर्जुनोप्यथ तत्रैव तस्थौ योगसमन्वितः
इंद्राने फाल्गुनाशी असं बोलून पुन्हा अदृश्य झाला. अर्जुन तिथेच राहिला आणि योगात मग्न झाला.
भगवञ्श्रोतुमिच्छासमि पार्थस्याक्लिष्टकर्मणः। विस्तरेण कथामेतां यथाऽस्त्राण्युपलब्धवान्
"भगवंत, मी पवित्र कर्म करणाऱ्या पार्थाची ही कथा सविस्तर ऐकायची इच्छा बाळगतो—त्याने ती अस्त्रं कशी मिळवली, ते सांग."
कथं च पुरुषव्याघ्रो दीर्घबाहुर्धनंजयः। वनं प्रविष्टस्तेजस्वी निर्मनुष्यमभीतवत्
"पुरुषसिंह, दीर्घबाहू, तेजस्वी धनंजय निर्जन वनात निर्भयपणे कसा गेला, हेही मला सांग."
किंचानेन कृतंतत्रवसता ब्रह्मवित्तम। कथं च भगवान्स्थाणुर्देवराजश्च तोषितः
"तो तिथे राहिला असताना त्याने काय केलं? आणि स्थाणू व देवराज कसे प्रसन्न झाले, हेही मला सांग, ब्रह्मज्ञानी."
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम। त्वं हि सर्वज्ञ दिव्यं च मानुषं चैव वेत्थ
"हे द्विजश्रेष्ठा, मी हे सर्व तुझ्याकडून ऐकू इच्छितो. कारण तू दिव्य आणि मानवी सर्व गोष्टी जाणतोस."