तं तथा प्रस्थितं वीरं सिंहस्कन्धोरसं तदा। प्राञ्जलिः पाण्डवंकृष्णा देवानां कुर्वती नमः। वाग्भिः परमशुद्धाभिर्मङ्गलाभिरभाषत्
त्या सिंहासारख्या खांद्याच्या, रुंद छातीच्या वीराने निघताना, कृष्णा हात जोडून पांडवासाठी देवांना नमस्कार करत, अत्यंत पवित्र आणि मंगल शब्द बोलली.
नमो धात्रे विधात्रे च स्वस्ति गच्छ वनाद्वनम्। `धर्मस्त्वां जुषतां पार्थ भास्करश्च विभावसुः। ब्रह्मा त्वां ब्राह्मणाश्चैव पालयन्तु धनञ्जय
सृष्टीकर्त्या आणि नियंता यांना नमस्कार; तू वनातून वनात सुखरूप जा. धर्म, सूर्य आणि अग्नी तुझ्यावर कृपा करो; ब्रह्मा आणि ब्राह्मण तुझे रक्षण करो, धनंजया.
ज्येष्ठापचायी ज्येष्ठस्य भ्रातुर्वचनमास्थितः। प्रपद्येथा वसूव्रुद्रानादित्यान्समरुद्गणान्। विश्वेदेवांस्तथा साध्याञ्शान्त्यर्थं भरतर्षभ
आपल्या मोठ्या भावाच्या शब्दाचा मान ठेवून, धाकट्याने जसे वागावे तसे वागत, तू शांततेसाठी वसु, रुद्र, आदित्य, मरुत, विश्वदेव आणि साध्य यांना शरण जा, हे भरतवंशातील श्रेष्ठ.
स्वस्ति तेस्त्वान्तरिक्षेभ्यो दिव्येभ्यो भरतर्षभ। पार्थिवेभ्यश्च सर्वेभ्यो ये केचित्परिपन्थिनः
आकाशातील आणि दिव्य लोकांतील सर्व जीवांकडून, तसेच पृथ्वीवरील आणि विरोध करणाऱ्यांकडूनही, तुला शुभ घडो, हे भरतवंशातील श्रेष्ठ.
अवरोधाद्वने वासात्सर्वस्वहरणादपि। इदं दुःखतरं मन्ये पुत्रेभ्यश्च विवासनात्
घरात बंदिस्त होणे, जंगलात राहणे किंवा सर्व संपत्ती गमावणे यापेक्षा आपल्या मुलांपासून दूर होण्याचे दुःख मला अधिक जड वाटते.
मास्माकं क्षत्रियकुले जातुचित्पुनरुद्भवः। ब्राह्मणेभ्यो नमस्यामि येषां नायुधजीविका
आपल्या क्षत्रिय कुळात पुन्हा कधीच जन्म होऊ नये; मी त्या ब्राह्मणांना वंदन करतो, ज्यांचे जीवन शस्त्रावर नाही.
इदं मे परमं दुःखं यः स पापः सुयोधनः। दृष्ट्वा मां गौरिति प्राह प्रहसन्राजसंसदि
माझे सर्वात मोठे दुःख हेच आहे की, त्या दुष्ट सुयोधनाने राजसभेत मला पाहून हसत 'गाय' असे म्हणून उपहास केला.
तस्माद्दुःखादिदं दुःखं गरीय इतिमे मतिः। यत्तत्परिषदो मध्ये बह्वयुक्तमभाषत
माझ्या मते हे दुःख सर्व दुःखांपेक्षा मोठे आहे, की सभेच्या मध्यभागी त्याने अशा अवमानकारक गोष्टी बोलल्या.
ध्वंसितः स्वगृहेभ्यश्च राष्ट्राच्च भरतर्षभ। वने प्रतिष्ठितो भूत्वा सौहार्दादवतिष्ठसे
आपल्या घरातून आणि राज्यातून हाकलले गेले असूनही, तू वनात राहतोस आणि तरीही मैत्रीपोटी ठाम उभा आहेस, हे भरतवंशातील श्रेष्ठ.
जेता यः सर्वशत्रूणां यः पावकमतर्पयः। जनस्त्वां पश्यतीदानीं गच्छन्तं भरतर्षभ
जो सर्व शत्रूंना जिंकला आणि अग्निला तृप्त केले, त्यालाच आता लोक जाताना पाहत आहेत, हे भरतवंशातील श्रेष्ठ.
अस्मिन्नूनं महारण्ये भ्रातरः सुहृदश्च ते। त्वत्कथाः कथयिष्यन्ति चारणा ऋषयस्तथा
या मोठ्या अरण्यात तुझे भाऊ, मित्र, तसेच फिरणारे चारण आणि ऋषी, नक्कीच तुझ्या कथा सांगतील.
यत्ते कुन्ती महाबाहो जातस्यैच्छद्धनञ्जय। तत्तेऽस्तु सर्वं कौन्तेय यथा च स्वयमिच्छसि
महाबाहू धनंजया, तुझ्या जन्मावेळी कुंतीने जे काही तुझ्यासाठी इच्छिले, ते सर्व तुला लाभो, आणि तू स्वतः जे काही इच्छितोस तेही पूर्ण होवो, हे कुंतीपुत्र.
वसुदेवस्वसा देवी त्वामार्या पुनरागतम्। पश्यतु त्वां पृथा पार्थ सहस्राक्षमिवादितिः
वासुदेवाची बहीण, ती आर्या देवी, पुन्हा आलेल्या तुला पाहो, जशी अदितीने हजार डोळ्यांचा इंद्र पाहिला, हे पार्थ.
नूनं ते भ्रातरः सर्वे त्वत्कथाभिः प्रजागरे। रंस्यन्ते तव कर्माणि कीरत्यन्तः पुनः पुनः
तुझे भाऊ निशा जागून तुझ्या कथा सांगण्यात आणि तुझे पराक्रम पुन्हा पुन्हा गौरवण्यात नक्कीच आनंदी होतील.
न च नः पार्थ भोगेषु न धने नोत जीविते। तुष्टिर्बुद्धिर्भवित्री वा त्वयि दीर्घप्रवासिनि
हे पार्थ, तुझ्या दीर्घ अनुपस्थितीत आम्हाला सुख, संपत्ती किंवा जीवनातही समाधान किंवा मनःशांती मिळणार नाही.
त्वयि नः पार्थ सर्वेषां सुखदुःखे प्रतिष्ठते। जीवितं मरणं चैव राज्यमैश्वर्यमेव च
हे पार्थ, आमच्या सर्वांचे सुख-दुःख, जीवन-मरण, राज्य आणि ऐश्वर्य सर्व काही तुझ्यावरच अवलंबून आहे.
आपृष्टो नोसि कौन्तेय स्वस्ति प्राप्नुहि पाण्डव। कृतास्त्रं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामि पुनरागतम्
तू आमचा निरोप घेतलास, हे कुंतीपुत्र; तुला सर्व शुभ लाभो, हे पांडव. शस्त्रविद्येत पारंगत आणि सुखरूप परत येताना मी तुला पाहीन.
बलवद्भिर्विरुद्धं न कार्यमेतत्त्वयाऽनघ। प्रयाह्यविघ्नेयैवाशु विजयाय महाबल
हे निष्पाप, बलवान लोकांशी विरोध करू नकोस; तू लवकर आणि कोणतीही अडचण न येता विजयासाठी प्रस्थान कर.
ह्रीः श्रीः कीर्तिर्धृतिः पुष्टिरुमा लक्ष्मीः सरस्वती। इमा वै तव पान्थस् पालयन्तु धनञ्जय
लाज, श्री, कीर्ती, धैर्य, पोषण, उमा, लक्ष्मी आणि सरस्वती या सर्व देवता, हे धनंजया, तुझ्या मार्गाचे रक्षण करो.
एवमुक्त्वाऽऽशिषः कृष्णा विरराम यशस्विनी
अशी आशीर्वादाची वाणी बोलून, यशस्विनी कृष्णा शांत झाली.
ततःप्रदक्षिणं कृत्वा भ्रातॄन्धौम्यं च पाण्डवः। प्रातिष्ठत महाबाहुः प्रगृह्य रुचिरं धनुः
मग पांडवाने आपल्या भावंडांना आणि धौम्याला प्रदक्षिणा घातली, आणि आपल्या सुंदर धनुष्याला हातात घेऊन, तो बलवान वीर निघाला.
शनैरिव दिशं वीर उदीचीं भरतर्षभ। संहरंस्तरसा वृक्षाँल्लता वल्लीश्च भारत। असज्जमानो वृक्षेषु जगाम सुमहाबलः
भरतश्रेष्ठा, तो वीर हळूहळू उत्तरेकडे जाऊ लागला. त्याने झाडे, वेल्या आणि लता जोराने दूर सारल्या, पण त्यात गुंतला नाही; तो अत्यंत बलवान होता.
तस्य मार्गादपाक्रामन्सर्वभूतानि गच्छतः। युक्तस्यैन्द्रेण योगेन पराक्रान्तस्य शुष्मिणः
तो जात असताना, त्याच्या मार्गातून सर्व जीव दूर झाले, कारण तो इंद्राच्या योगाने समर्थ झाला होता आणि मोठ्या उत्साहाने पुढे जात होता.
सोऽगच्छत्पर्वतांस्तात तपोधननिषेवितान्। दिव्यं हैमवतं पुण्यं देवजुष्टं परंतपः
तो शपथबद्ध शांतीप्रिय ऋषींच्या वावर असलेल्या पर्वतांवर पोहोचला, त्या दिव्य, सोन्यासारख्या, पुण्य हिमालयावर, जो देवांना प्रिय आहे.
अगच्छत्पर्वतं पुण्यमेकाह्नैव महामनाः। मनोजवगतिर्भूत्वा योगयुक्तो यथाऽनिलः
त्याने ठाम मनाने, योगशक्तीने युक्त होऊन आणि वाऱ्यासारखा वेगाने, त्या पुण्य पर्वताचा एकाच दिवशी प्रवास केला.
हिमवन्तमतिक्रम्य गन्धमादनमेव च। अत्यक्रामत्स दुर्गाणि दिवारात्रमतन्द्रितः
त्याने हिमवत आणि गंधमादन पर्वत ओलांडले, आणि दिवसभर व रात्रभर न थकता कठीण वाटा पार केल्या.
इन्द्रिकीलं समासाद्य ततोऽतिष्ठद्धनंजयः। `गत्वा स षडहोरात्रान्सप्तमेऽहनि पाण्डवः
इंद्रकील पर्वतावर पोहोचल्यावर धनंजय तिथे थांबला; सहा दिवस आणि सहा रात्री प्रवास करून, सातव्या दिवशी पांडव आपल्या ठिकाणी पोहोचला.
प्रस्थेन्द्रकीलस्य शुभे तपोयोगपरोऽभवत्। ऊर्ध्वबाहुर्न चाङ्गानि प्रास्पन्दयत किंचन
इंद्रकीलाच्या शुभ शिखरावर त्याने तप आणि योगाला वाहून घेतले; हात वर करून उभा राहिला आणि आपल्या शरीराचा कोणताही भाग हलवला नाही.
समाहितात्मा नियतः सहस्राक्षसुतोऽच्युतः'। अन्तरिक्षे स शुश्राव तिष्ठेति स वचस्तदा
मन एकाग्र आणि संयमित ठेवून, हजार डोळ्यांच्या पुत्राने, अच्युताने, आकाशातून 'थांब' असे शब्द ऐकले.
तच्छ्रुत्वा सर्वतो दृष्टिं चारयामास रपाण्डवः। अथापश्यत्सव्यसाची वृक्षमूले तपस्विनम्
हे ऐकून पांडवाने सर्वत्र पाहिले, आणि मग सव्यसाचीने झाडाच्या मुळाशी एक तपस्वी पाहिला.