ऋषिरेष मेहातेजा नारायणसहायवान्। पुराणः शास्वतो देवस्त्वजेयो जिष्णुरच्युतः
हा ऋषी महान तेजस्वी आहे, नारायणाचा सोबती आहे. तो प्राचीन, शाश्वत, देव, अजिंक्य, विजयी आणि अचल आहे.
अस्त्राणीनद्राच्च रुद्राच्च लोकपालेभ्य एव च। समादाय महाबाहुर्महत्कर्म करिष्यति
इंद्र, रुद्र आणि लोकपालांकडून अस्त्रे मिळवून महाबाहु मोठे कार्य करील.
वनादस्माच्च कौन्तेय वनमन्यद्विचिन्त्यताम्। निवासार्थाय यद्युक्तं भवेद्वः पृथिवीपते
कौंतये, या वनातून दुसरे वन निवडावे का ते विचार कर, जर ते तुमच्यासाठी योग्य असेल, हे पृथ्वीपती.
एकत्रचिरवासो हि न प्रीतिजननो भवेत्। तापसानां च शान्तानां भवेदुद्वेगकारकः
एकाच ठिकाणी फार दिवस राहणे आनंद देत नाही आणि शांत तपस्व्यांना त्रास होऊ शकतो.
मृगाणामुपरोधश्च वीरुदोषधिसंक्षयः। बिभर्षि च बहून्विप्रान्वेदवेदाङ्गपारगान्
त्यामुळे जनावरांना अडथळा होतो, औषधी व झाडे नष्ट होतात आणि तू वेद व वेदांग जाणणाऱ्या अनेक ब्राह्मणांचे पालन करतोस.
एवमुक्त्वा प्रपन्नाय शुचये भगवान्प्रभुः। प्रोवाच योगतत्त्वज्ञो योगविद्यामनुत्तमाम्
अशा रीतीने शरण आलेल्या निर्मळ मनाच्या युधिष्ठिराला भगवंत, योगतत्त्व जाणणारा, श्रेष्ठ योगविद्या शिकवू लागला.
धर्मराजाय धीमान्स व्यासः सत्यवतीसुतः। अनुज्ञाय च कौन्तेयं तत्रैवान्तरधीयत
धर्मराजाला, बुद्धिमान सत्यवतीपुत्र व्यासाने, कौंतयाला परवानगी दिल्यावर, तिथेच अदृश्य झाला.
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा तद्ब्रह्म मनसा यतः। धारयामास मेधावी कालेकाले सदाऽभ्यसन्
पण धर्मात्मा, संयमी युधिष्ठिराने ते ब्रह्म मनात ठेवले आणि तो बुद्धिमान नेहमी योग्य वेळी त्याचा अभ्यास करीत राहिला.
स व्यासवाक्यमुदितो वनाद्द्वैतवनात्ततः। ययौ सरस्वतीकूले काम्यकं नाम काननम्
त्यावेळी व्यासांच्या शब्दांनी प्रेरित होऊन, तो द्वैत वन सोडून सरस्वतीच्या काठी असलेल्या काम्यक नावाच्या जंगलात गेला.
तमन्वयुर्महाराज शिक्षाक्षरविशारदाः। ब्राह्मणास्तपसा युक्ता देवेन्द्रमृषयो यथा
महाराज, त्याच्या मागे विद्या आणि अक्षरांमध्ये पारंगत, तपस्वी ब्राह्मण गेले, जसे इंद्राच्या सेवेत ऋषी असतात.
ततः काम्यकमासाद्य पुनस्ते भरतर्षभ। न्यविशन्त महात्मानः सामान्याः सपदानुगाः
भरतराष्ट्रातील श्रेष्ठ, काम्यक वन गाठल्यावर, ते महान आत्मे आणि त्यांचे सेवक पुन्हा तिथे स्थिर झाले.
तत्रते न्यवसन्राजन्कंचित्कालं मनस्विनः। धनुर्वेदपरा वीरा गृणाना वेदमुत्तमम्
तेथे ते उच्च मनाचे वीर, धनुर्विद्येत तल्लख, काही काळ राहिले आणि उत्तम वेदाचे पठण करत होते.
चरन्तो मृगयां नित्यं शुद्धैर्बाणैर्मृगार्थिनः। पितृदैवतविप्रेभ्यो निर्वपन्तो यथाविधि
ते रोज शुद्ध बाणांनी शिकार करत, मिळालेल्या प्राण्यांचे भाग पितर, देवता आणि ब्राह्मणांना योग्य रीतीने अर्पण करत.
कस्यचित्त्वथ कालस्य धर्मराजो युधिष्ठिरः। संस्मृत्य मुनिसंदेशमिदं वचनमब्रवीत्
काही काळानंतर, धर्मराज युधिष्ठिराने ऋषींच्या उपदेशाची आठवण काढून हे शब्द सांगितले.
विविक्ते विदितप्रज्ञमर्जुनं पुरुषर्षभ। सान्त्वपूर्वं स्मितं कृत्वापाणिना परिसंस्पृशन्
एकांतात, ज्याची बुद्धी प्रसिद्ध आहे अशा अर्जुनाला, तो सौम्य हसून, हात लावून, प्रेमाने बोलला.
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा वनवासमरिंदमः। धनंजयंधर्मराजो रहसीदमुवाच ह
शत्रूंना जिंकणारा धर्मराज युधिष्ठिर, वनवासाचा विचार करून, एकांतात धनंजयाला हे बोलला.
भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे द्रोणपुत्रे च भारत। धनुर्वेदश्चतुष्पाद एतेष्वद्य प्रतिष्ठितः
भरतवंशीय, भीष्म, द्रोण, कृप, कर्ण आणि द्रोणपुत्र यांच्यात धनुर्विद्येचे चारही भाग सध्या आहेत.
दैवं ब्राह्मं चासुरं च सप्रयोगचिकित्सितम्। सर्वास्त्राणां प्रयोगं च अभिजानन्ति कृत्स्नशः
ते सर्वजण दैवी, ब्राह्मी आणि असुरी अस्त्रांचे, त्यांचा उपयोग व उपाय, आणि सर्व अस्त्रांचा प्रयोग पूर्णपणे जाणतात.
ते सर्वे धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण परिसान्त्विताः। संविभक्ताश्च तुष्टाश्च गुरुवत्तेषु वर्तते। सर्वयोधेषु चैवास्य सदा प्रीतिरनुत्तमा
ते सर्व, धृतराष्ट्रपुत्राने संतुष्ट केलेले, गुरूसारखे मानले जातात; तो आपल्या सर्व योद्ध्यांवर नेहमीच मोठा स्नेह दाखवतो.
आचार्या मानितास्तुष्टाः शान्तिं व्यवहरन्न्युत। शक्तिं न हापयिष्यन्ति ते काले प्रतिपूजिताः
आचार्यांचे योग्य सन्मान व समाधान झाल्याने, ते शांतपणे वागतात; योग्य वेळी त्यांची शक्ती कमी करणार नाहीत.
अद्य चेयं मही कृत्स्ना दुर्याधनवशानुगा। सग्रामनगरा पार्थ ससागरवनाकरा ।। भवानेव प्रियोऽस्माकं त्वयि भारः समाहितः
पार्था, आता ही संपूर्ण पृथ्वी, तिची गावे, नगरे, समुद्र, वन आणि डोंगर, दुर्योधनाच्या अधीन आहे. आम्हाला फक्त तूच प्रिय आहेस; जबाबदारी तुझ्यावर आहे.
अत्र कृत्यं प्रपश्यामि प्राप्तकालमरिंदम। कृष्णद्वैपायनात्तात गृहीतोपनिषन्मया
हे शत्रूंना जिंकणारा, मला येथे एक काम योग्य वेळी करायचे आहे असे वाटते; कृष्णद्वैपायन ऋषीकडून मी उपनिषद ऐकले आहे.
गृहीतया तया सम्यग्जगत्सर्वं प्रकाशते। तेन त्वं ब्रह्मणा तात संयुक्तः सुसमाहितः
ती नीट समजून घेतल्यावर, संपूर्ण जग स्पष्ट होते; त्यामुळे, प्रिय, तू ब्रह्माशी एकरूप होतोस आणि तुझा मन एकाग्र राहतो.
देवतानां यथाकालं प्रसादं प्रतिपालय। तपसा योजयात्मानमुग्रेण भरतर्षभ
योग्य वेळी देवतांची कृपा मिळव, आणि कठोर तप कर, भरतश्रेष्ठा.
धनुष्मान्कवची खङ्गी मुनिः साधुव्रते स्थितः। न कस्यचिद्ददन्मार्गं गच्छ तातोत्तरां दिशम्
धनुष्य, कवच आणि तलवार घेऊन, साधूच्या व्रतात स्थित राहा; कोणालाही आपला मार्ग देऊ नकोस, आणि उत्तरेला जा, प्रिय.
इनद्रे ह्यस्त्राणि दिव्यानि समस्तानि धनंजय। वृत्राद्भीतैर्बलं देवैस्तदा शक्रे समर्पितम्
धनंजया, इंद्राकडे सर्व दिव्य अस्त्रे आहेत; वृताच्या भीतीने देवांनी त्याच्याकडे आपली शक्ती सोपवली होती.
तान्येकस्थानि सर्वाणि ततस्त्वं प्रतिपत्स्यसे। `अनेन ब्रह्मणा तात सर्वं संप्रतिपद्यते
ही सर्व गोष्टी एकत्र येतील आणि मग तुला त्या मिळतील; हे ज्ञान मिळवल्यावर, प्रिय मुला, सर्व काही साध्य होते.
शक्रमेव प्रपद्यस्व स तेऽस्त्राणि प्रदास्यति। दीक्षितोऽद्यैव गच्छ त्वं द्रष्टुं देवं पुरंदरम्
फक्त इंद्राकडेच शरण जा; तो तुला अस्त्रे देईल. आजच विधीपूर्वक दीक्षा घेऊन, देवता पुरंदराला भेटायला जा.
एवमुक्त्वा धर्मराजस्तमध्यापयत प्रभुः
असं सांगून धर्मराजाने त्याला शिकवायला सुरुवात केली.
दीक्षितं विधिना तेन यतवाक्कायमानसम्। अनुजज्ञे तदा वीरं भ्राता भ्रातरमग्रजः
विधीने दीक्षा घेतलेला, वाणी, शरीर आणि मन आवरलेला त्या वीराला मोठ्या भावाने परवानगी दिली.