प्रत्यक्षं पश्यसि ह्येतान्दिव्ययोगसमन्वितान्। शापानुग्रहणे शक्तान्देवेभ्योऽपि गरीयसः
हे सर्व दिव्य योगाने युक्त आहेत, शाप व आशीर्वाद देण्यास समर्थ आहेत आणि देवांपेक्षाही श्रेष्ठ आहेत, हे तू प्रत्यक्ष पाहत आहेस.
एते हि धर्ममेवादौ वर्णयन्ति सदाऽनधे। कर्तव्यममरप्रख्याः प्रत्यक्षागमबुद्धयः
हे अमर कीर्तीचे आणि प्रत्यक्ष ज्ञान असलेले ऋषी नेहमी सुरुवातीला धर्माचाच उपदेश करतात आणि तोच कर्तव्य मानतात.
अतो नार्हसि कल्याणि धातारं धर्ममेव च। रजोमूढेन मनसा क्षेप्तुं शङ्कितुमेव च
म्हणून, कल्याणी, तुझ्या मनात रजोगुणामुळे आलेल्या भ्रमामुळे, तू कधीही सृष्टीकर्त्याला किंवा धर्मालाच टाकू नकोस किंवा त्यावर शंका घेऊ नकोस.
उन्मत्तान्मन्यते बालः सर्वानागतनिश्चयान्। धर्मातिशङ्की नान्यस्मिन्प्रमाणमधिगच्छति
ज्यांना अजून काहीच कळले नाही, अशा सर्वांना एखादे मूल वेडसर समजते; आणि जो धर्मावर शंका घेतो, त्याला दुसऱ्या कुठल्याही गोष्टीत आधार सापडत नाही.
इन्द्रियप्रीतिसंबद्धं यदिदं लोकसाक्षिकम्। एतावन्मन्यते बालो मोहमन्यत्र गच्छति
इंद्रियांच्या सुखाशी जोडलेली आणि जगाला दिसणारी गोष्ट एवढीच खरी आहे असे मूल समजते; पण त्याचा भ्रम त्याला वेगळ्याच वाटेने नेत असतो.
प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति यो धर्ममतिशङ्कते। ध्यायन्स कृपणः पापो न लोकान्प्रतिपद्यते
जो धर्मावर शंका घेतो, त्याला कोणतेही प्रायश्चित्त नाही. असा दु:खी आणि पापी माणूस सतत विचार करत राहतो पण त्याला कोणतेही लोक मिळत नाहीत.
प्रमाणाद्धि निवृत्तो हि वेदशास्त्रार्थनिन्दकः। कामलोभानुगो मूढो नरकं प्रतिपद्यते
जो प्रमाण सोडून वेद आणि शास्त्रांचा अर्थ नाकारतो, वासना आणि लोभाच्या मागे लागतो, तो मूढ नरकात जातो.
आर्षं प्रमाणमुत्क्राम्य धर्मं न प्रतिपालयन्। सर्वशास्त्रातिगो मूढः शं जन्मसु न विन्दति
जो ऋषींच्या प्रमाणाला सोडून धर्माचे पालन करत नाही, सर्व शास्त्रांचा भंग करणारा मूढ माणूस, त्याला कोणत्याच जन्मात कल्याण मिळत नाही.
यस्तु नित्यं कृतमतिर्धर्ममेवाभिपद्यते। अशङ्कमानः कल्याणि सोऽमुत्रानन्त्यमश्नुते
ज्याच्या मनात नेहमीच धर्माची भावना असते, जो कुठलाही संदेह न करता फक्त धर्माचाच मार्ग धरतो, हे कल्याणी, तो माणूस पुढच्या जन्मात अनंत सुखाला पोहोचतो.
यस्य नार्षं प्रमाणं स्याच्छिष्टाचारश्च भामिनि। न वै तस्य परो लोको नायमस्तीति निश्चयः
हे सुंदर स्त्री, जो ऋषींच्या वचनांना आणि सज्जनांच्या आचाराला प्रमाण मानत नाही, त्याला या जगात किंवा पुढच्या जगात काहीच मिळत नाही—हे नक्की.
शिष्टैराचरितं धर्मं कृष्णे मास्मातिशङ्कथाः। पुराणमृषिभिः प्रोक्तं सर्वज्ञैः सर्वदर्शिभिः
हे कृष्णे, सज्जन लोकांनी जे धर्माचरण केलं आहे त्यावर शंका करू नकोस; ते प्राचीन ऋषींनी, सर्वज्ञानी आणि सर्व काही पाहणाऱ्यांनी सांगितलं आहे.
धर्म एव प्लवो नान्यः स्वर्गं द्रौपदि गच्छताम्। सैवः नौः सागरस्येव वणिजः पारमिच्छतः
हे द्रौपदी, स्वर्ग मिळवायचा असेल तर धर्म हाच एकमेव आधार आहे; जसा व्यापाऱ्याला समुद्र पार करायला नौका लागते, तसा धर्मच आपल्याला पार लावतो.
अफलो यदि धर्मः स्याच्चरितो धर्मचारिभिः। अप्रतिष्ठे तमस्येतज्जगन्मज्जेदनिन्दिते
हे निष्कलंक स्त्री, जर धर्माचरण करणाऱ्यांना काहीच फळ मिळत नसेल, तर हे जग आधार नसलेल्या अंधारात बुडून जाईल.
निर्वाणं नाधिगच्छेयुर्जीवेयुः पशुजीविकाम्। विघातेनैव युज्येयुर्न चार्थं कंचिदाप्नुयुः
मग कुणालाच मुक्ती मिळणार नाही, लोक फक्त पशूसारखे जगतील; त्यांना फक्त कष्टच मिळतील आणि कुठलाही हेतू साध्य होणार नाही.
तपश्च ब्रह्मचर्यं च यज्ञः स्वाध्याय एव च। दानमार्जवमेतानि यदि स्युरफलानि वै
जर तप, ब्रह्मचर्य, यज्ञ, वेदाध्ययन, दान आणि प्रामाणिकपणा यांना काहीच फळ मिळत नसेल—
नाचरिष्यन्परे धर्मं परे परतरेऽपि च। दानमार्जवमेतानि यदि स्युरफलानि वै
तर मग इतर कुणीही, अगदी श्रेष्ठ लोकसुद्धा, धर्माचरण करणार नाहीत; जर दान आणि प्रामाणिकपणालाही काहीच फळ नसेल—
ऋषयस्चैव देवाश्च गन्धर्वासुरराक्षसाः। ईश्वराः कस्य हेतोस्ते चरेयुर्धर्ममादृताः
मग ऋषी, देव, गंधर्व, असुर, राक्षस आणि इतर श्रेष्ठ लोक हे सर्व आदराने धर्म का पाळतील, सांग बाई?
फलदं त्विह विज्ञाय धातारं श्रेयसि स्थितम्। धर्मं तेऽव्यचरन्कृष्णे स हि धर्म सनातनः
पण हे जाणून, की परमकल्याणात स्थित असलेला दाता इथेच फळ देतो, म्हणून त्यांनी धर्माचरण केलं, हे कृष्णे, कारण हा धर्म शाश्वत आहे.
स चायं सफलो धर्मो न धर्मोऽफल उच्यते। दृश्यन्तेऽपि हि विद्यानां फलानि तपसां तथा
हा धर्म खरंच फळ देणारा आहे; तो कधीच निष्फळ म्हणता येत नाही. जसा विद्या आणि तप यांची फळं प्रत्यक्ष दिसतात, तसंच धर्माचंही आहे.
त्वय्येतद्वै विजानीहि जन्म कृष्णे यथाश्रुतम्। वेत्थ चापि यथा जातो धृष्टद्युम्नः प्रतापवान्
हे कृष्णे, जसा जन्म कसा होतो हे तू ऐकलं आहेस, तसंच तू धृष्टद्युम्न कसा जन्माला आला हेही जाणतेस.
एतावदेव पर्याप्तमुपमानं शुचिस्मिते। कर्मणां फलमस्तीति धीरोऽल्पेनापि तुष्यति
हे पवित्र हास्य असलेल्या स्त्री, एवढंच उदाहरण पुरेसं आहे—कर्माला फळ असतं, आणि ज्ञानी माणूस थोड्यानेही समाधानी राहतो.
बहुनाऽपि ह्यविद्वांसो नैव तुष्यन्त्यबुद्धयः। तेषां न ध्मजं किंचित्प्रेत्य कर्मास्ति शर्म वा
पण अज्ञानी माणसाला कितीही सांगितलं तरी तो कधीच समाधानी होत नाही; त्याला मृत्यूनंतर ना कर्माचं फळ मिळतं, ना सुख.
कर्मणामुत पुण्यानां पापानां च फलोदयः। प्रभवश्चाप्ययश्चैव देवगुह्यानि भामिनि
पुण्य आणि पाप कर्मांची फळं कशी मिळतात, त्यांचा आरंभ आणि शेवट कसा होतो—हे सर्व देवांचे गूढ आहे, हे सुंदर स्त्री.
नैतानि वेद यः कश्चिन्मुह्यन्त्यत्र प्रजा इमाः। [अपि कल्पसहस्रेण न च श्रेयोऽधिगच्छति ।।]
हे कुणालाच माहीत नाही; या गोष्टींमुळे लोक गोंधळतात, आणि हजारो कल्पांनंतरही त्यांना श्रेष्ठ कल्याण मिळत नाही.
रक्ष्याण्येतानि देवानां गूढमाया हि देवताः। कृशाङ्गाः सुब्रताश्चैव तपसा दग्धकिल्विषाः। प्रसन्नैर्मानसैर्युक्ताः पश्यन्त्येतानि वै द्विजाः
हे देवांचे गुप्त रहस्य आहे, याचं रक्षण करावं. जे शरीराने कृश, व्रतस्थ, तपाने पाप जाळलेले आणि शांत मनाचे द्विज आहेत, तेच हे सर्व पाहू शकतात.
न फलादर्सनाद्धर्मः शङ्कितव्यो न देवताः। यष्टव्यं च प्रयत्नेन दातव्यं चानमूयता
फळ दिसत नाही म्हणून धर्म किंवा देवांवर शंका करू नये; मनापासून पूजा करावी आणि कुठलाही संकोच न करता दान द्यावं.
कर्मणां फलमस्तीह तथैतद्धर्मशासनम्। ब्रह्मा प्रोवाच पुत्राणां यदृषिर्वेद काश्यपः
इथे प्रत्येक कृतीला फळ मिळतंच; असं धर्माचं शिकवणं आहे, जसं ब्रह्मदेवांनी आपल्या मुलांना सांगितलं आणि ऋषी कश्यपांनी वेदात समजावलं.
तस्मात्ते संशयः कृष्णे नीहार इव नश्यतु। विमृश्य सर्वमस्तीति नास्तिक्यं भावमुत्सृज
म्हणून, कृष्णा, तुझ्या मनातला शंका धुक्यासारखा नाहीसा होऊ दे; सगळं विचार करून समज, की कृतीचं फळ असतंच—आणि कधीच नास्तिकपणाचा विचार मनात ठेवू नकोस.
ईश्वरं चापि भूतानां धातारं मा च वै क्षिप। शिक्षस्वैनं नमस्वैनं मा तेऽभूद्बुद्धिरीदृशी
सर्व जीवांचा स्वामी आणि सृष्टीकर्ता परमेश्वर याला कमी लेखू नकोस; त्याचं ज्ञान घे, त्याला वंदन कर—आणि असं चुकीचं विचार मनात येऊ देऊ नकोस.
यस्य प्रसादात्तद्भक्तो मर्त्यो गच्छत्यमर्त्यताम्। उत्तमां देवतां कृष्णे मातिवोचः कथंचन
त्याच्या कृपेने भक्त माणूस अमरत्व प्राप्त करतो; कृष्णा, त्या श्रेष्ठ देवतेबद्दल कधीच हलकं बोलू नकोस.