उपयात्वा तु साल्वेन द्वारकां वृष्णिनन्दन। विषक्ते त्वयि दुर्धर्ष इतः शूरसुतो बलात्
'वृष्णीकुलाचा आनंद, तू इथे शाल्वाशी गुंतलेला असताना, शूराचा मुलगा तुझ्या अनुपस्थितीत जबरदस्तीने द्वारकेवर चाल करून आला आहे.'
तदलं साधुयुद्धेन निवर्तस्व जनार्दन। द्वारकामेव रक्षस्व कार्यमेतन्महत्तव
'जनार्दना, आता हे युद्ध पुरे झालं. परत जा आणि द्वारकेचे रक्षण कर. हेच तुझं मोठं कर्तव्य आहे.'
इत्यहं तस्य वचनं श्रुत्वा परमदुर्मनाः। निश्चयं नाधिगच्छामि कर्तव्यस्येतरस्य च
हे शब्द ऐकून मी फारच दुःखी झालो आणि काय करावं, काय करू नये, हे मला काहीच सुचेनासं झालं.
सात्यकिं बलदेवं च प्रद्युम्नं च महांरथम्। जगर्हे मनसा वीर तच्छ्रुत्वा महदप्रियम्
वीरा, हे दु:खद वार्तापत्र ऐकून मी मनात सात्यकी, बलराम आणि प्रधुम्न या महान रथींचा राग केला.
अहं हि द्वारकायाश्च पितुश्च कुरुनन्दन। तेषु रक्षां समाधाय प्रयातः सौभयातने
कुरुवंशातील आनंदा, मी द्वारका आणि माझ्या वडिलांची जबाबदारी त्यांच्याकडे सोपवून, सौभाच्या युद्धासाठी निघालो होतो.
बलदेवो महाबाहुः कच्चिज्जीवति शत्रुहा। सात्यकी रौक्मिणेयश्च चारुदेष्णश्च वीर्यवान्। साम्बप्रभृतयश्चैवेत्यहमासं सुदुर्मनाः
महाबली बलराम, शत्रूंचा संहार करणारा, अजूनही जिवंत आहे का? सात्यकी, रुक्मिणीचा मुलगा, शूर चारुदेष्ण, सांब आणि इतर सर्व? अशा विचारांनी माझं मन खूप अस्वस्थ झालं.
एतेषु हि नरव्याघ्र जीवत्सु न कथंचन। शक्यः शूरसुतो हन्तुमपि वज्रभृता स्वयम्
हे नरसिंहा, हे सर्व जिवंत असताना, वज्रधारी इंद्रालाही शूराचा मुलगा मारता येणार नाही.
हतः शूरसुतो व्यक्तं व्यक्तं चैते परासवः। बलदेवमुखाः सर्व इति मे निश्चिता मतिः
शूराचा मुलगा नक्कीच मारला गेला आहे आणि बलराम व इतर सर्व पराभूत झाले आहेत, अशी माझी ठाम समजूत झाली.
सोहं सर्वविनाशं तं चिन्तयानो मुहुर्मुहुः। अविह्वलो महाराज पुनः साल्वमयोधयम्
राजा, त्या सर्व विनाशाचा विचार मी पुन्हा पुन्हा करत होतो, पण मन शांत ठेवून मी पुन्हा सौभाच्या नगरीकडे गेलो.
तदोऽपश्यं महाराज प्रपतन्तमहं तदा। सौभाच्छूरसुतं वीर ततो मां मोह आविशत्
त्यावेळी, राजन, मी शूराचा मुलगा सौभावरून खाली पडताना पाहिला आणि त्या क्षणी माझ्या मनात गोंधळ निर्माण झाला.
तस्य रूपं प्रपततः पितुर्मम नराधिप। ययातेः क्षीणपुण्यस्य स्वर्गादिव भहीतलम्
माझ्या वडिलांचा तो पडतानाचा देखावा, राजाधिराज, जणू पुण्य संपलेल्या ययातीसारखा स्वर्गातून पृथ्वीवर पडतो तसा वाटत होता.
विशीर्णमलिनोष्णीपप्रकीर्णाम्बरमूर्धजः। प्रपतन्दृश्यते ह स्म क्षीणपुण्य इव ग्रहः
त्याचं वस्त्र फाटलेलं, अंग मळलेलं, केस विस्कटलेले, अशा स्थितीत तो पडताना दिसत होता, जणू पुण्य हरवलेला ग्रह आकाशातून खाली पडतो.
ततः शार्ङ्गं धनुःश्रेष्ठं करात्प्रपतितं मम। मोहापन्नश्च कौन्तेय रथोपस्थ उपाविशम्
कौन्तेय, मग माझ्या हातातून उत्तम शार्ङ्ग धनुष्य खाली पडले आणि मी गोंधळून रथात बसलो.
ततो हाहाकृतं सर्वं सैन्यं मे गतचेतनम्। मां दृष्ट्वा रथनीडस्थं गतासुमिव भारत
मग माझ्या साऱ्या सैन्याने 'हाय हाय' असा आक्रोश केला, आणि मला रथात निश्चेष्ट बसलेलं पाहून, जणू त्यांचं भान हरपलं.
प्रसार्य बाहू पततः प्रसार्य चरणावपि। रूपं पितुर्मे विबभौ शकुने- पततो यथा
पडताना त्याने हातपाय पसरले आणि माझ्या वडिलांचा तो देखावा, जणू आकाशातून पडणाऱ्या पक्ष्यासारखा भासला.
तं पतन्तं महाबाहो शूलपट्टसपाणयः। अभिघ्नन्तो भृशं वीर मम चोतोह्यकम्पयन्
मग, महाबाहो, शूल आणि पट्टे घेऊन असलेल्या वीरांनी त्याला जोरात मारलं आणि त्यांच्या गर्जनेने मला देखील हादरवून टाकलं.
ततो मुहूर्तात्प्रतिलभ्य संज्ञा- महं तदा वीर महाविमर्दे। न तत्रसौमं न रिपुं च साल्वं पश्यामि वृद्धं पितरं न चापि
थोड्या वेळाने, त्या प्रचंड युद्धात मला पुन्हा भान आलं, पण तिथे ना सौभा दिसला, ना शत्रू शाल्व, ना माझे वृद्ध वडील.
ततो ममासीन्मनसि मायेयमिति निश्चितम्। प्रबुद्धोस्मि ततो भूयः शतशो वाऽकिरं शरान्
मग माझ्या मनात नक्की झालं की हे सगळं माया आहे. मी पुन्हा जागा झालो आणि शेकडो बाणांचा वर्षाव केला.
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ प्रगृह्यरुचिरं धनुः। शरैरपातयं सौभाच्छिरांसि विबुधद्विषाम्
मग, भरतश्रेष्ठा, मी सुंदर धनुष्य हातात घेतलं आणि बाणांनी सौभाच्या शत्रूंची डोकी उडवली.
शरांश्चाशीविषाकारानूर्ध्वगांस्तिग्मतेजसः। प्रैषयं साल्वराजाय शार्ङ्गमुक्तान्सुवाससः
सर्पासारखे, तेजस्वी आणि वर उडणारे बाण मी शार्ङ्गातून सोडले आणि सुंदर वस्त्र घालून ते शाल्वराजावर चालवले.
ततो नादृश्यत तदा सौभं कुरुकुलोद्वह। अन्तर्हितं माययाऽभूत्ततोऽहं विस्मितोऽभवम्
मग, कुरुकुलाचा आधार, सौभा मला दिसेनासा झाला; तो मायेमुळे अदृश्य झाला आणि मी आश्चर्यचकित झालो.
अथ दानवसङ्घास्ते विकृताननमूर्धजाः। उदक्रोशन्महाराज धिष्ठिते मयि भारत
मग, राजन, विकृत चेहऱ्यांचे आणि विस्कटलेल्या केसांचे दानवांचे झुंड मोठ्याने ओरडू लागले, मी तिथे ठाम उभा असताना, भरता.
ततोऽस्त्रं शब्दसाहं वै त्वरमाणो महारणे। अयोजयं तद्वधाय ततः शब्द उपारमत्
मग त्या मोठ्या युद्धात मी लगेचच शब्दास्त्र वापरलं आणि त्याने त्यांचा नाश केला. त्यामुळे तो आवाज थांबला.
हतास्ते दानवाः सर्वे यैः स शब्द उदीरितः। शरैरादित्यसंकशैर्ज्वलितैः शब्दसाधनैः
ज्या दानवांनी तो आवाज केला होता, ते सगळे मी सूर्यासारख्या तेजस्वी आणि शब्दशक्तीने युक्त बाणांनी मारले.
तस्मिन्नुपरते शब्दे पुनरेवान्यतोऽभवत्। शब्दोऽपरो महाराज तत्रापि प्राहरं शरैः
तो आवाज थांबल्यावर, राजन, दुसऱ्या ठिकाणी पुन्हा एक नवा आवाज उठला. तिथेही मी बाणांनी प्रहार केला.
एवं दश दिशः सर्वास्तिर्यगूर्ध्वं च भारत। नादयामासुरसुरास्ते चापि निहता मया
असं करताना, भारता, सगळ्या दहा दिशांना, वरखाली, असुर आणि देव यांच्या आवाजाने गूंजून गेलं, आणि त्यांनाही मी मारलं.
ततः प्राग्ज्योतिषं गत्वा पुनरेव व्यदृश्यत। सौभं कामगमं वीर मोहयन्मम चक्षुषी
मग मी प्राग्ज्योतिष या ठिकाणी गेलो आणि तिथे पुन्हा एकदा इच्छेप्रमाणे फिरणाऱ्या सौभ विमानाचं दर्शन झालं, ज्यामुळे माझ्या डोळ्यांना भ्रम पडला.
ततो लोकान्तकरणो दानवो दारुणाकृतिः। शिलावर्षेण महता सहसा मां समावृणोत्
मग एक भयंकर आणि जगाचा विनाश करणारा दानव अचानक मोठ्या दगडांच्या वर्षावाने मला झाकून टाकला.
सोहं पर्वतवर्षेण वध्यमानः समन्ततः। वल्मीक इव राजेन्द्र पर्वतोपचितोऽभवम्
राजेंद्र, त्या पर्वतासारख्या दगडांच्या पावसाने मी चहुबाजूंनी झाकला गेलो आणि जणू काही डोंगरांनी भरलेल्या मुंग्यांच्या घरासारखा झालो.
ततोऽहं पर्वतचितः सहयः सहसारथिः। अप्रख्यातिमियां राजन्सध्वजः पर्वतैश्चितः
मग मी, माझे साथी आणि सारथी, ध्वजासह, पर्वतांनी झाकला गेलो होतो, इतका की ओळखू येईना, पण तरीही पुढे गेलो.