न हया न रथो वीर न ध्वजो न च दारुकः। अदृश्यन्त शरैश्छन्नास्तथाऽहं सैनिकाश्च मे
त्या बाणांच्या पावसामुळे माझे घोडे, रथ, ध्वज, दारुक, मी आणि माझे सैनिक — कोणीच दिसत नव्हते.
ततोऽहमपि कौन्तेय शराणामयुतान्बहून्। आमन्त्रितानां धनुषा दिव्येन विधिनाऽक्षिपम्
मग मीही, कुंतीपुत्रा, दिव्य धनुष्याने योग्य प्रकारे आव्हान करणाऱ्यांवर हजारो बाण सोडले.
न तत्रविषयस्त्वासीन्मम सैन्यस्य भारत। खे विषक्तं हि तत्सौभं क्रोशमात्र इवाभवत्
तेथे माझ्या सैन्याला जागाच उरली नव्हती, भारत. कारण आकाशात लटकणारे ते सौभ अगदी हाकेच्या अंतरावर वाटत होते.
ततस्ते प्रेक्षकाः सर्वे देवा वै दिवमास्थिताः। हर्षयामासुरुच्चैर्मां सिंहनादतलस्वनैः
मग स्वर्गात बसलेले सर्व देवता मोठ्या आनंदाने सिंहगर्जना आणि ढोलांच्या गजरात मला कौतुकाने दाद देऊ लागले.
मत्कार्मुकविनिर्मुक्ता दानवानां महारणे। अङ्गेषु रुधिराक्तास्ते विविशुः शलभा इव
माझ्या धनुष्यातून सुटलेले बाण त्या मोठ्या युद्धात दानवांच्या अंगात रक्ताने माखून टोचले, जणू काही टोळधाड अंगावर पडावी तसे.
ततो हलहलाशब्दः सौभमध्ये व्यवर्धत। वध्यतां विशिखैस्तीक्ष्णैः पततां च महार्णवे
मग सौभाच्या आत मोठा गोंधळ उडाला, कारण तीक्ष्ण बाणांनी घायाळ झालेले ते लोक महासागरात कोसळू लागले.
ते निकृत्तभुजस्कन्धाः कबन्धाकृतिदर्शनाः। नदन्तो भैरवान्नादान्निपतन्ति स्म दानवाः। पतितास्तेऽपि भक्ष्यन्ते समुद्रांभोनिवासिभिः
कापलेले हात आणि खांदे असलेले, धडासारखे दिसणारे ते दानव भीषण आरोळ्या देत खाली पडू लागले, आणि पडताच समुद्रात राहणाऱ्यांनी त्यांना गिळंकृत केले.
ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणालरजतप्रभम्। जलजं पाञ्चजन्यं वै प्राणेनाहमपूरयम्
मग मी गायीच्या दूधासारखा, कुंद, चंद्र, कमळाच्या धाग्यासारखा आणि चांदीसारखा शुभ्र असलेला पाञ्चजन्य शंख श्वासाने फुंकला.
तान्दृष्ट्वा पतितांस्तत्र साल्वः सौभपतिस्ततः। मायायुद्धेन महता योधयामास मां युधि
तेथे आपले साथीदार पडलेले पाहून, सौभाचा स्वामी साल्वा मोठ्या मायावी युद्धाने माझ्याशी लढू लागला.
ततो गदा हलाः प्रासाः शूलशक्तिपरश्चथाः। असयः शक्तिकुलिशपाशर्ष्टिकनपाः शराः। पट्टसाश्च भुशुण्ड्यश्च प्रपतन्त्यनिशं मयि
मग गदा, हल, भाले, त्रिशूळ, शक्ती, तलवारी, गदा, वज्र, दोर, गदा, बाण, मोठ्या तलवारी आणि भुशुंडी असे शस्त्रसाठा अखंडपणे माझ्यावर पडू लागला.
तामहं माययैवाशु प्रतिगृह्य व्यनाशयम्। तस्यां हतायां मायायां गिरिशृङ्गैरयोधयत्
मीही ती माया झटक्यात माझ्या मायेमुळे परतवली आणि नष्ट केली; ती माया संपल्यावर त्याने डोंगरशिखरांनी माझ्यावर हल्ला केला.
ततोऽभवत्तम इव प्रकाश इव चाभवत्। दुर्दिनं सुदिनं चैव शीतमुष्णं च भारत
मग अंधार झाला आणि पुन्हा प्रकाश पडला; वाईट दिवस आणि चांगला दिवस, थंडी आणि उष्णता — असे सगळे अनुभव आले, भारत.
अङ्गारपांसुवर्षं च शस्त्रवर्षं च भारत। एवं मायां प्रकुर्वाणो योधयामास मां रिपुः
कोळशाचा आणि शस्त्रांचा पाऊस पडू लागला, भारत; अशा प्रकारे मायेमुळे शत्रू माझ्याशी लढू लागला.
विज्ञाय तदहं सर्वं माययैव व्यनाशयम्। यथाकालं तु युद्धेन व्यधमं सर्वतः शरैः
मी ते सर्व ओळखून माझ्या मायेमुळे नष्ट केले; योग्य वेळी युद्धात सर्वत्र बाणांचा मारा केला.
ततो हतायां च मया मायायां युधि दानवः। मायामन्यां महाराज चकार मतिमोहिनीम्
मग, राजन, मी युद्धात ती माया नष्ट केल्यावर त्या दानवाने पुन्हा एक बुद्धी गोंधळवणारी माया केली.
ततो व्योम महाराज शतसूर्यमिवाभवत्। शतचन्द्रं च कौन्तेय सहस्रायुततारकम्
मग, राजन, आकाशात जणू शंभर सूर्य, शंभर चंद्र आणि हजारो तारे चमकत आहेत असे दृश्य दिसू लागले, कुंतीपुत्रा.
ततो नाज्ञायत तदा दिवारात्रं तथा दिशः। ततोऽहं मोहमापन्नः प्रज्ञास्त्रं समयोजयम्
तेव्हा दिवस-रात्र आणि दिशा काहीच ओळखू येईनात; त्या वेळी मी गोंधळून गेलो आणि मग मी ज्ञानाचं अस्त्र वापरलं.
तदस्त्रमस्तमस्त्रेण विधूतं शरतूलवत्। तथा तदभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम्। लब्धालोकस्तु राजेन्द्र पुनः शत्रुमयोधयम्
माझ्या त्या अस्त्राला दुसऱ्या अस्त्राने जणू शरद ऋतूतील कापसासारखं उडवून लावलं; मग युद्ध फारच भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारं झालं. पुन्हा मला दृष्टी मिळाली आणि मी पुन्हा शत्रूशी लढायला सुरुवात केली.
एवं स पुरुषव्याघ्रः साल्वो राज्ञं महारिपुः। युध्यमानो मया सङ्ख्ये वियदभ्यगमत्पुनः
अशा प्रकारे, पुरुषांमध्ये वाघ असलेला शाल्व, राजांचा मोठा शत्रू, माझ्याशी युद्ध करत असताना पुन्हा आकाशात गेला.
ततः शतघ्नीश्च महागदाश्च दीप्ताश्च शूलान्मुसलानसींश्च। चिक्षेप रोषान्मयि मन्दबुद्धिः साल्वो महाराज जयाभिकाङ्क्षी
मग, राजन, विजयाची इच्छा धरून आणि रागाने अंध झालेला शाल्व माझ्यावर शतघ्नी, मोठ्या गदा, तेजस्वी भाले, मुसळं आणि तलवारी फेकू लागला.
तानाशुगैरापततोऽहमाशु निवार्य तूर्णं खगमान्ख एव। द्विधा त्रिता चाच्छिनमाशु मुक्तै- स्ततोऽन्तरिक्षे निनदो बभूव
ती शस्त्रं वेगाने माझ्यावर झेपावत असताना मीही आकाशातच वेगवान बाणांनी ती त्वरित परतवली; काही दोन तुकड्यांत, काही तीन तुकड्यांत कापली. मग आकाशात मोठा गजर झाला.
ततः शतसहस्रेण शराणां नतपर्वणाम्। दारुकं वाजिनश्चैव रथं च समवाकिरत्
मग वाकडी टोकं असलेल्या लाखो बाणांनी त्याने दारुक, घोडे आणि रथ पूर्णपणे झाकून टाकले.
ततो मामब्रवीद्वीर दारुको विह्वलन्निव। स्थातव्यमिति तिष्ठामि साल्वबाणप्रपीडितः। अवस्थातुं न शक्नोमि अङ्गं मे व्यवसीदति
मग, वीर, दारुक मला जणू गोंधळलेल्या अवस्थेत म्हणाला, 'मला उभं राहायलाच हवं, पण शाल्वाच्या बाणांनी मी फारच त्रस्त झालोय. आता माझ्या अंगात ताकद राहिली नाही; मी उभा राहू शकत नाही.'
इति तस्य निशम्याहं सारथेः करुणं वचः। अवेक्षमाणो यन्तारमपश्यं शरपीडितम्
त्याच्या या करूण शब्दांनी मी त्याच्याकडे पाहिलं आणि त्याला बाणांनी छिन्नविछिन्न झालेला पाहिलं.
न तस्योरसि नो मूर्ध्नि न काये न भुजद्वये। अन्तरं पाण्डवश्रेष्ठ पश्याम्यनिचितं शरैः
पांडवांमध्ये श्रेष्ठ, त्याच्या छातीवर, डोक्यावर, शरीरावर किंवा दोन्ही हातांवर एकही जागा अशी नव्हती जिथे बाण घुसलेले नव्हते.
स तु बाणवरोत्पीडाद्विस्रवत्यसृगुल्बणम्। अभिवृष्टो यथा मेघैर्गिरिर्गैरिकधातुमान्
त्या असंख्य बाणांच्या वेदनेमुळे त्याच्या शरीरातून रक्त वाहू लागलं, जणू पावसाने भिजलेल्या गेरू असलेल्या डोंगरावरून ओघळावं तसं.
अभीशुहस्तं तं दृष्ट्वा सीदन्तं सारथिं रणे। अस्तम्भयं महाबाहो साल्वबाणप्रपीडितम्
रथाचा हाकणारा, हातात चाबूक घेऊन, रणभूमीत कोसळताना पाहून, मी त्याला आधार दिला, हे महाबाहू, जरी तो शाल्वाच्या बाणांनी फारच त्रस्त झाला होता.
अथ मां पुरुषः कश्चिद्द्वारकानिलयोऽब्रवीत्। त्वरितो रथमारोप्य सौहृदादिव भारत
मग द्वारकेचा एक मनुष्य, घाईने आणि जणू मैत्रीपोटी, पटकन माझ्या रथावर चढला आणि मला संबोधून म्हणाला, हे भारत.
आहुकस्य वचो वीर तस्यैव परिचारकः। विषण्णः सन्नकण्ठेन तन्निबोध युधिष्ठिर
हे युधिष्ठिरा, ऐक, आहुकाचा सेवक युद्धात मला काय म्हणाला, त्याचा आवाज दुःखाने गहिवरलेला होता.
द्वारकाधिपतिर्वीर आह त्वामाहुको वचः। केशवैहि विजानीष्व यत्त्वां पितृसखोऽब्रवीत्
वीरा, द्वारकेचा स्वामी आहुकाने तुला असा संदेश पाठवला आहे: 'केशवा, तुझ्या वडिलांच्या मित्राने तुला जे सांगितलं आहे ते जाणून घे.'