न मे भयं रौक्मिणेय संग्रामे यच्छतो हयान्। युद्धज्ञोस्मि च वृष्णीनां नात्र किंचिदतोऽन्यथा
रुक्मिणीपुत्रा, युद्धात घोडे चालवताना मला काहीच भीती वाटत नाही. वृष्णी कुळात मी युद्धकलेत पारंगत आहे, यात काहीच शंका नाही.
आयुष्मन्नुपदेशस्तु सारथ्ये वर्ततां स्मृतः। सर्वार्थेषु रथी रक्ष्यस्त्वं चापि भृशपीडितः
दीर्घायुष्या, सारथ्य करताना नेहमीच योग्य सल्ला द्यावा असं म्हटलं जातं. सर्व बाबतीत रथीचं रक्षण करावं, विशेषतः जेव्हा तो फारच त्रस्त असतो.
त्वं हि साल्वप्रयुक्तेन शरेणाभिहतो भृशम्। कश्मलाभिहतो वीर ततोऽहमपयातवान्
वीरा, तू साल्वाने सोडलेल्या बाणाने जबरदस्त जखमी झाला होतास आणि मूर्छित झालास, म्हणून मी मागे वळलो.
सत्वं सात्वतमुख्याद्य लब्धसंज्ञो यदृच्छया। पश्य मे हयसंयाने शिक्षां केशवनन्दन
सात्वतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, आता तुझं भान परत आलं आहे, केशवनंदना, माझ्या घोडे चालवण्याच्या कौशल्याकडे बघ.
दारुकेणाहमुत्पन्नो यथावच्चैव शिक्षितः। वीतभीः प्रविशाम्येतां साल्वस्य महतीं चमूम्
मी दारुकाचा पुत्र आहे आणि नीट शिक्षण घेतलं आहे. आता निर्भयपणे मी या साल्वाच्या मोठ्या सैन्यात शिरतो.
एवमुक्त्वा ततो वीरो हयान्संचोद्य संगरे। रश्मिभिस्तु समुद्यम्य जवेनाभ्यपतत्तदा
असं म्हणून त्या वीराने रणात घोड्यांना हाक दिली, लगाम कौशल्याने हाताळत वेगाने पुढे झेप घेतली.
मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च। सव्यानि च विचित्राणि दक्षिणानि च सर्वशः
त्याने विविध गोल फिरवले, वेगवेगळ्या वळणांचे कौशल्य दाखवलं, डावीकडून आणि उजवीकडून अनेक प्रकारची चालन केली.
प्रतोदेनाहता राजन्रश्मिभिश्च समुद्यताः। उत्पतन्त इवाकाशं विबभुस्ते हयोत्तमाः
राजा, चाबकाने आणि लगामाने चालवलेले ते उत्तम घोडे जणू आकाशात उडत आहेत असं वाटत होतं.
ते हस्तलाघवोपेतं विज्ञाय नृप दारुकिम्। उह्यमाना इव तदा नास्पृशंश्चरणैर्महीम्
राजा, दारुकाच्या हातातील कौशल्य ओळखून, घोडे जणू त्यांच्या पायांनी जमिनीला स्पर्शही करत नाहीत असं वाटत होतं.
सोपसव्यां चमूं तस्य साल्वस्य भरतर्षभ। चकार नातियत्नेन तदद्भुतमिवाभवत्
भरतश्रेष्ठा, त्याने सहजपणे साल्वाच्या सैन्याच्या डाव्या बाजूने रथ नेला आणि ते पाहून सर्वांना आश्चर्य वाटलं.
अमृष्यमाणोपसव्यं साल्वः समितिदारुणः। यन्तारमस्य सहसा त्रिभिर्बाणैः समार्दयत्
साल्वाला हे डावीकडून वळण सहन झालं नाही. रणात क्रूर असलेल्या साल्वाने अचानक त्याच्या सारथ्यावर तीन बाण सोडले.
दारुकस्य सुतस्तं तु बाणवेगमचिन्तयन्। भूय एव महाबाहो प्रययावपसव्यतः
दारुकाचा पुत्र त्या बाणांचा वेग नजरेआड करून, पुन्हा एकदा डावीकडूनच रथ चालवू लागला, हे महाबाहो.
ततो बाणान्बहुविधान्पुनरेव स सौभराट्। मुमोच तनये वीर मम रुक्मिणिनन्दने
मग सौभाचा राजा पुन्हा अनेक प्रकारचे बाण माझ्या शूर पुत्रावर, रुक्मिणीच्या वंशजावर सोडू लागला.
तानप्राप्ताञ्शितैर्ब्राणैश्चिच्छेद परवीरहा। रौक्मिणेयः स्मितं कृत्वा दर्शयन्हस्तलाघवं
शत्रूंचा संहार करणारा, रुक्मिणीचा पुत्र, हसत हसत आणि आपल्या हातातील कौशल्य दाखवत, ते तीक्ष्ण बाण हवेतच छाटून टाकतो.
छिन्नान्दृष्ट्वा तु तान्बाणान्प्रद्युम्नेन च सौभराट्। आसुरीं दारुणीं मायामास्थाय व्यसृजच्छरान्
प्रद्युम्नाने आपले बाण छाटलेले पाहून, सौभाचा राजा भयंकर असुरी माया धारण करून पुन्हा बाणांचा मारा करू लागला.
प्रयुज्यमानमाज्ञाय दैतेयास्त्रं महाबलम्। ब्रह्मास्त्रेणान्तरा च्छित्त्वामुमोचान्यन्पतस्त्रिणः
तो दैत्यांचा बलवान अस्त्र वापरत असल्याचे ओळखून, प्रद्युम्नाने ब्रह्मास्त्राने ते छाटले आणि दुसरे बाण सोडले.
ते तदस्त्रं विधूयाशु विव्यधू रुधिराशनाः। शिरस्युरसि वक्रे च स मुमोह पपात च
ते रक्तपिपासू वीरांनी ते अस्त्र झटकून टाकले आणि त्याला डोक्यावर, छातीवर व कुशीवर बाण मारले; त्यामुळे तो गोंधळला आणि खाली पडला.
तस्मिन्निपतिते क्षुद्रे साल्वे बाणप्रपीडिते। रौक्मिणेयोऽपरं बाणं संदधे शत्रतापनः
त्या तुच्छ साळ्वाला बाणांनी छिन्नविछिन्न करून तो पडल्यावर, रुक्मिणीचा पुत्र, शत्रूंचा छळ करणारा, दुसरा बाण सज्ज करू लागला.
तमर्चितं सर्वदाशार्हपूगै- राशीर्भिरर्कज्वलनप्रकाशम्। दृष्ट्वा शरं ज्यामभिनीयमानं बभूव हाहाकृतमन्तरिक्षम्
तो बाण, यदुवंशीयांनी नेहमीच आशीर्वाद देऊन पूजलेला आणि सूर्य व अग्नीप्रमाणे तेजस्वी, धनुष्याच्या प्रत्येवर ठेवताच आकाशात हाहाकार माजला.
ततो देवगणाः सर्वे सेन्द्राः सहधनेश्वराः। नारदं प्रेषयामासु- श्वसनं च मनोजवम्
मग सर्व देवगण, इंद्र आणि धनसंपत्तीचे स्वामी यांच्यासह, नारद आणि वेगवान वायूला पाठवू लागले.
तौ रौक्मिणेयमागम्य वचोऽब्रूतां दिवौकसाम्। नैव वध्यस्त्वया वीर साल्वराजः कथंचन
ते दोघे रुक्मिणीच्या पुत्राजवळ आले आणि देवतांचे वचन सांगू लागले: 'वीरा, साळ्वराजाला तुझ्या हातून कधीच मारता येणार नाही.'
संहरस्व पुनर्बाणमवध्योऽयं त्वया रणे। एतस्य च शरस्याजौ नावध्योस्ति पुमान्क्वचित्
'आपला बाण मागे घे, रणांगणात तो तुझ्या हातून मारला जाणार नाही. आणि या बाणाने या युद्धात कोणताही पुरुष मारला जाणार नाही.'
मृत्युरस्य महाबाहो रणे देवकिनन्दनः। कृष्णः संकल्पितो धात्रा तन्मिथ्या न भवेदिति
'महाबाहू, या युद्धात त्याचा मृत्यू देवकीपुत्र कृष्णाच्या हातूनच होणार, हे विधात्याने ठरवले आहे; हे कधीच खोटे ठरणार नाही.'
ततः परमसंहृष्टः प्रद्युम्नः शरमुत्तमम्। संजहार धनुःश्रेष्ठात्तूणे चैव न्यवेशयत्
मग प्रद्युम्न अत्यंत आनंदित होऊन, आपल्या उत्तम धनुष्यावरून तो श्रेष्ठ बाण मागे घेतो आणि पुन्हा तोच बाण तुण्यात ठेवतो.
तत उत्थाय राजेन्द्र साल्वः परमदुर्मनाः। व्यपायात्सबलस्तूर्णं प्रद्युम्नशरपीडितः
मग, राजेंद्र, साळ्व अत्यंत दुःखी मनाने, प्रद्युम्नाच्या बाणांनी व्याकुळ होऊन, आपल्या सैन्यासह त्वरित निघून गेला.
स द्वारकां परित्यज्य साल्वो वृष्णिभिरार्दितः। सौभमास्थाय राजेन्द्र दिवमाचक्रमे तदा
साळ्वाला वृष्णींच्या छळामुळे द्वारका सोडावी लागली; तो आपल्या सौभावर बसून त्या वेळी आकाशात गेला, हे राजेंद्र.
आनर्तनगरं मुक्तं ततोऽहमगमं तदा। महाक्रतौ राजसूये निवृत्ते नृपते तव
मग मी अनर्तनगरीकडे गेलो, तुझ्या राजसूय यज्ञानंतर, हे राजन.
अपश्यं द्वारकां चाहं महाराज हतत्विषम्। निःस्वाध्यायवषट्कारां निर्भूषणवरस्त्रियम्
मी द्वारका पाहिली, हे महराजा, जिच्या तेजाचा लोप झाला होता, जिथे वेदपठण किंवा यज्ञातील घोष नव्हता, आणि स्त्रिया अलंकार व सुंदर वस्त्रांशिवाय होत्या.
अनभिज्ञेयरूपाणि द्वारकोपवनानि च। दृष्ट्वा शङ्कोपपन्नोऽहमपृच्छं हृदिकात्मजम्
द्वारकेची बागा ओळखू न येणाऱ्या अवस्थेत पाहून, मी चिंतेने हृदिकपुत्राला विचारले.
अस्वस्थनरनारीकमिदं वृष्णिकुलं भृशम्। किमिदं नरशार्दूल श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
हे नरशार्दूल, हे वृष्णिकुळ फारच अस्वस्थ पुरुषांनी आणि स्त्रियांनी भरलेले आहे; हे काय घडले आहे, मला खरी गोष्ट ऐकायची आहे.