बहवः पन्नगास्तीक्ष्णा घोररूपा विषोल्बणाः। प्रजानां हितकामोऽहं न च वारितवांस्तदा
खूपसे नाग तीक्ष्ण, भयंकर रूपाचे आणि विषारी आहेत; मला सर्व प्राण्यांचे भले हवे होते, म्हणून मी तिला तेव्हा थांबवलं नाही.
ये दन्दशूकाः क्षुद्राश्च पापाचारा विषोल्बणाः। तेषां विनाशो भविता न तु ये धर्मचारिणः
जे नाग लहान, वाईट वागणारे आणि विषारी आहेत, त्यांचा नाश होईल; पण जे धर्माने वागतात, त्यांना काही होणार नाही.
यन्निमित्तं च भविता मोक्षस्तेषां महाभयात्। पन्नगानां निबोधध्वं तस्मिन्काले समागते
जेव्हा तो काळ येईल, तेव्हा कोणत्या कारणाने नागांना मोठ्या भीतीतून मुक्ती मिळेल, ते ऐका.
यायावरकुले धीमान्भविष्यति महानृषिः। जरत्कारुरिति ख्यातस्तपस्वी नियतेन्द्रियः
यायावरांच्या कुळात एक महान ऋषी जन्माला येईल, त्याचं नाव जरत्कारू असेल, तो खूप तपस्वी आणि इंद्रियांवर संयम ठेवणारा असेल.
तस्य पुत्रो जरत्कारोर्भविष्यति तपोधनः। आस्तीको नाम यज्ञं स प्रतिषेत्स्यति तं तदा। तत्र मोक्ष्यन्ति भुजगा ये भविष्यन्ति धार्मिकाः
जरत्कारूचा पुत्र, जो तपश्चर्येने संपन्न असेल, त्याचं नाव आस्तिक असेल; तो त्या वेळी यज्ञ थांबवेल आणि जे नाग धर्माने वागतात त्यांची तिथे मुक्तता होईल.
स मुनिप्रवरो ब्रह्मञ्जरत्कारुर्महातपाः। कस्यां पुत्रं महात्मानं जनयिष्यति वीर्यवान्
हे ब्रह्मन्, तो महान तपस्वी ऋषी जरत्कारू, कोणाच्या मुलीशी विवाह करून असा सामर्थ्यवान पुत्र जन्माला घालेल?
वासुकेर्भगिनी कन्या समुत्पन्ना सुशोभना। तस्मै दास्यति तां कन्यां वासुकिर्भुजगोत्तमः
वासुकीची एक सुंदर बहीण जन्माला आली आहे; नागांचा प्रमुख वासुकी तिला त्याला देईल.
तस्यां जनयिता पुत्रं वेदवेदाङ्गपारगम्।' सनामायां सनामा स कन्यायां द्विजसत्तमः
त्या कनकेत तो एक पुत्र जन्माला घालेल, जो वेद आणि वेदांगांचा पारंगत असेल; त्या कन्येचं नाव सनामा असून, ती त्या श्रेष्ठ द्विजाला पुत्र देईल.
एवमस्त्विति तं देवाः पितामहमथाब्रुवन्। उत्क्वैवं वचनं देवान्विरिञ्चिस्त्रिदिवं ययौ
'तसं होऊ दे' असं देवांनी पितामहाला सांगितलं; आणि मग, हे बोलून, विरिंची स्वर्गात गेला.
सोऽहमेवं प्रपश्यामि वासुके भगिनी तव। जरत्कारुरिति ख्याता तां तस्मै प्रतिपादय
म्हणून वासुकी, मी असं पाहतो की तुझी बहीण, जी जरत्कारू म्हणून प्रसिद्ध आहे, तिला त्याला दे.
भैक्षवद्भिक्षमाणाय नागानां भयशान्तये। ऋषये सुव्रतायैनामेष मोक्षः श्रुतो मया
नागांच्या भीतीचं शमण व्हावं म्हणून, जे भिक्षा मागून जगतात आणि चांगल्या व्रताचे आहेत अशा ऋषीसाठी, ही मुक्ती होईल असं मी ऐकलं आहे.
एलापत्रवचः श्रुत्वा ते नागा द्विजसत्तम। सर्वे प्रहृष्टमनसः साधुसाध्वित्यपूजयन्
एलापत्राचं बोलणं ऐकून, सर्व नाग आनंदित झाले आणि 'छान केलंस, छान केलंस' असं म्हणून त्याचा गौरव केला.
ततःप्रभृति तां कन्यां वासुकिः पर्यरक्षत। जरत्कारुं स्वसारं वै परं हर्षमवाप च
त्या वेळेपासून वासुकीने आपल्या बहिणीला, जरा्त्कारूला, जपले आणि त्याला फार आनंद झाला.
ततो नातिमहान्कालः समतीत इवाभवत्। अथ देवासुराः `सर्वे ममन्थुर्वरुणालयम्
थोडाच काळ गेला असता, त्या वेळी सर्व देव आणि असुर यांनी वरुणाच्या निवासाचे मंथन केले.
तत्र नेत्रमभून्नागो वासुकिर्बलिनां वरः। समाप्यैव च तत्कर्म पितामहमुपागमन्
तेथे बलवान नागांमध्ये श्रेष्ठ असलेला वासुकी दोरी झाला; आणि ते काम पूर्ण करून तो पितामहाजवळ गेला.
देवा वासुकिना सार्धं पितामहमथाव्रुवन्। भगवञ्शापभीतोऽयं वासुकिस्तप्यते भृशम्
मग देवांनी वासुकीसोबत पितामहाला म्हटले, "भगवन्, शापाच्या भीतीने वासुकी फारच दुःखी झाला आहे."
अस्यैतन्मानसं शल्यं समुद्धर्तुं त्वमर्हसि। जनन्याः शापजं देव ज्ञातीनां हितमिच्छतः
"त्याच्या मनातील हा काटा, जो त्याच्या आईच्या शापामुळे निर्माण झाला आहे, तो तुम्ही काढून टाका, कारण तो आपल्या नातलगांचे भलेच इच्छितो."
हितो ह्ययं सदास्मकं प्रियकारी च नागराट्। प्रसादं कुरु देवेश शमयास्य मनोज्वरम्
"तो नेहमी आमच्यासाठी हितकारी आहे आणि प्रेमाने वागतो, हे देवाधिदेव, कृपा करा आणि त्याच्या मनातील दुःख शांत करा."
मयैव तद्वितीर्णं वै वचनं मनसाऽमराः। एलापत्रेण नागेन यदस्याभिहितं पुरा
"हे अमरांनो, मीच मनात ते वचन उच्चारले होते, जे पूर्वी एलापत्र नावाच्या नागाने त्याला सांगितले होते."
तत्करोत्वेष नागेन्द्रः प्राप्तकालं वचः स्वयम्। विनशिष्यन्ति ये पापा न तु ये धर्मचारिणः
"हा नागांचा राजा आता स्वतःच योग्य वेळी ते वचन पूर्ण करो; जे पापी आहेत ते नष्ट होतील, पण जे धर्माने वागतात त्यांना काही होणार नाही."
उत्पन्नः स जरत्कारुस्तपस्युग्रे रतो द्विजः। तस्यैष भगिनीं काले जरत्कारुं प्रयच्छतु
जरा्त्कारू नावाचा तो द्विज कठोर तपश्चर्येला लागला; योग्य वेळी त्याला जरा्त्कारू ही बहिण पत्नी म्हणून द्या.
एलापत्रेण यत्प्रोक्तं वचनं भुजगेन ह। पन्नगानां हितं देवास्तत्तथा न तदन्यथा
"एलापत्र नागाने जे वचन सांगितले तेच नागांच्या हिताचे आहे, हे देवांनो; तसेच घडो, त्याव्यतिरिक्त काही होऊ नये."
एतच्छ्रुत्वा तु नागेन्द्रः पितामहवचस्तदा। संदिश्य पन्नगान्सर्वान्वासुकिः शापमोहितः
हे पितामहाचे वचन ऐकून, शापामुळे गोंधळलेला नागांचा राजा वासुकी, सर्व नागांना आज्ञा देऊ लागला.
स्वसारमुद्यम्य तदा जरत्कारुमृषिं प्रति। सर्पान्बहूञ्जरत्कारौ नित्ययुक्तान्समादधत्
मग आपल्या बहिणीला जरा्त्कारू ऋषीसाठी उचलून, वासुकीने अनेक नागांना नेहमी जरा्त्कारूच्या सेवेस ठेवले.
जरत्कारुर्यदा भार्यामिच्छेद्वरयितुं प्रभुः। शीघ्रमेत्य तदाऽऽख्येयं तन्नः श्रेयो भविष्यति
"जेव्हा जरा्त्कारू ऋषी पत्नी निवडण्याची इच्छा करतील, तेव्हा आपण लवकर त्यांना सांगूया; ते आपल्यासाठी चांगले ठरेल."
जरत्कारुरिति ख्यातो यस्त्वया सूतनन्दन। इच्छामि तदहं श्रोतुं ऋषेस्तस्य महात्मनः
"सूतनंदना, जो जरा्त्कारू म्हणून प्रसिद्ध आहे त्या महात्मा ऋषीबद्दल मला ऐकायचे आहे."
किं कारणं जरत्कारोर्नामैतत्प्रथितं भुवि। जरत्कारुनिरुक्तिं त्वं यथावद्वक्तुमर्हसि
"जरा्त्कारू हे नाव पृथ्वीवर प्रसिद्ध कसे झाले? जरा्त्कारू या नावाचा अर्थ खरा-खरा सांग."
जरेति क्षयमाहुर्वै दारुणं कारुसंज्ञितम्। शरीरं कारु तस्यासीत्तत्स धीमाञ्शनैःशनैः
"जरा म्हणजे क्षय, आणि कारू म्हणजे शरीर; त्याचे शरीर कारू होते, आणि त्या बुद्धिमानाने ते हळूहळू कमी केले."
क्षपयामास तीव्रेण तपसेत्यत उच्यते। जरत्कारुरिति ब्रह्मन्वासुकेर्भगिनी तथा
"त्याने कठोर तपश्चर्येने ते शरीर क्षीण केले; म्हणून त्याला जरा्त्कारू म्हणतात, ब्राह्मण, आणि वासुकीची बहिणीसुद्धा."
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा शौनकः प्राहसत्तदा। उग्रश्रवसमामन्त्र्य उपपन्नमिति ब्रुवन्
असे ऐकून धर्मात्मा शौनक हसला आणि उग्रश्रवाला उद्देशून म्हणाला, "हे अगदी योग्य आहे."