त्वं च सूतकुले जातो विदितः सूतकर्मणि। धर्मज्ञश्चासि वृष्णीनामाहवेष्वपि दारुके
तू रथवानांच्या घरात जन्मलेला आहेस, रथ चालविण्याचे काम तुला माहीत आहे आणि वृष्णींच्या मध्ये, अगदी युद्धातही, तू धर्म जाणणारा आहेस, दारुक.
स जानंश्चरितं कृत्स्नं वृष्णीनां पृतनामुखे। अपयानं पुन सौते मैवं कार्षीः कथंचन
वृष्णींचे संपूर्ण वर्तन तुला माहीत असताना, पुन्हा कधीही युद्धातून मागे फिरू नकोस, हे रथवान.
अपयातं हतं पृष्ठे भ्रान्तं रणपलायितम्। गदाग्रजो दुराधर्षः किं मां वक्ष्यति माधवः
मी पळालो, पाठीत वार झाला किंवा युद्ध सोडून भटकत राहिलो, तर गदाचा मोठा भाऊ, तो बलवान, माधव मला काय म्हणेल?
केशवस्याग्रजो वाऽपि नीलवासा मदोत्कटः। किं वक्ष्यति महाबाहुर्बलदेवः समागतः
किंवा केशवाचा मोठा भाऊ, निळे वस्त्र घातलेला, गर्वाने ताठ असलेला, महाबाहू बलदेव, तो येऊन मला काय म्हणेल?
किं वक्ष्यतिशिनेर्नप्ता रणसिंहो महारथः। अपयातं रणात्सूत साम्बश्च समितिंजयः
शिनीकुमार, रणाचा सिंह, महान रथी सांब, मी युद्धातून पळालो तर, हे रथवान, तो मला काय म्हणेल?
चारुदेष्णश्च दुर्धर्षस्तथैव गदसारणौ। अक्रूरश्च महाबाहुः किं मां वक्ष्यति सारथे
दुर्धर चारुदेष्ण, गदा, सारण आणि महाबाहू अक्रूर, हे सर्व मला काय म्हणतील, हे सारथी?
शूरं संभावितं शान्तं नित्यं पुरुषमानिनम्। स्त्रियश्च वृष्णिवीराणां किं मांवक्ष्यन्ति संगताः
शूर, सन्मानित, शांत, नेहमी स्वतःचा अभिमान असणारे पुरुष आणि वृष्णी वीरांच्या स्त्रिया, एकत्र आल्यावर मला काय म्हणतील?
प्रद्युम्नोऽयमुपायाति भीतस्त्यक्त्वा महाहवम्। धिगेनमिति वक्ष्यन्ति न तु वक्ष्यन्ति साध्विति
‘हा प्रद्युम्न घाबरून, मोठे युद्ध सोडून येतो — धिक्कार आहे!’ असे ते म्हणतील; कोणीही मला चांगला म्हणणार नाही.
धिग्वाचा परिहासोपि मम वा मद्विधस्य वा। मृत्युनाऽभ्यधिकः सौते स त्वं माव्यपयाः पुनः
निंदा किंवा उपहास, माझ्यावर किंवा माझ्यासारख्यावर, हे रथवान, मृत्यूपेक्षा जास्त वेदनादायक आहे; म्हणून पुन्हा मागे फिरू नकोस.
भारं हि मयि संन्यस्य यातो मधुनिहा हरिः। यज्ञं बारतसिंहस्य न हि शक्योऽद्यमर्षितुम्
मधुहंता हरिने सर्व भार माझ्यावर सोपवून तो गेला आहे; आज भरतवंशाच्या सिंहाचा यज्ञ कोण सहन करू शकणार नाही.
कृतवर्मा मया वीरो निर्यास्यन्नेव वारितः। साल्वं निवारयिष्येऽहं तिष्ठ त्वमिति सूतज
कृतवर्मा हा वीर मी निघताना थांबवला; मी साल्वालाही रोखीन — तू उभा रहा, हे रथवानाचा पुत्र.
स च संभावयन्मां वै निवृत्तो हृदिकात्मजः। तं समेत्य रणं त्यक्त्वा किं वक्ष्यामि महारथं
हृदीकपुत्राने मला मान देऊन मागे फिरला; आता त्याला भेटून, मी युद्ध सोडल्यावर, त्या महान रथीला मी काय सांगू?
उपयान्तं दुराधर्षं शङ्खचक्रगदाधरम्। पुरुषं पुण्डरीकाक्षं किं वक्ष्यामि महाभुजम्
शंख, चक्र, गदा धारण करणारा, कमळासारखी डोळे असलेला, तो पराक्रमी पुरुष, जेव्हा माझ्याजवळ येईल, तेव्हा मी त्या महाबाहूला काय सांगू?
सात्यकिं बलदेवं च ये चान्येऽन्धकवृष्णयः। मया स्पर्धन्ति सततं किं नु वक्ष्यामि तानहं
सात्यकी, बलदेव आणि इतर अंधक व वृष्णी वीर, जे नेहमी माझ्याशी स्पर्धा करतात, त्यांना मी काय सांगू?
त्यक्त्वा रणमिमं सौते पृष्ठतोऽभ्याहतः शरैः। त्वयाऽपनीती विवशो न जीवेयं कथंचन
सौते, जर मी हे युद्ध सोडून मागून बाणांनी जखमी होऊन, तुझ्या मदतीने अशक्तपणे पळून गेलो, तर मला जगायचं काहीच कारण उरणार नाही.
संनिवर्त रथेनाशु पुनर्दारुकनन्दन। न चैतदेवं कर्तव्यमथापत्सु कथंचन
दारुकपुत्रा, रथ वेगाने परत वळव. संकटाच्या वेळी असं वागणं कधीच योग्य नाही.
न जीवितमहं सौते बहु मन्ये कथंचन। अपयातो रणाद्भीतः पृष्ठतोऽभ्याहतः शरैः
सौते, जर मी भीतीने युद्धभूमी सोडून, मागून बाणांनी जखमी होऊन पळालो, तर मला हे जीवन काहीच मोलाचं वाटणार नाही.
कदाऽपि सूतपुत्र त्वं जानीषे मां भयार्दितम्। अपयातं रणं हित्वा यथा कापुरुषं तथा
सुतपुत्रा, तू मला कधीच भीतीने घाबरलेला, युद्ध सोडून पळणारा आणि कापुरुषासारखा वागताना पाहणार नाहीस.
अयुक्तं तु मया त्यक्तुं संग्रामं दारुकात्मज। मयि युद्धार्थिनि भृशं स त्वं याहि यतो रणम्
दारुकपुत्रा, मी युद्धासाठी तयार असताना हे रण सोडणं माझ्यासाठी योग्य नाही. म्हणून, जिथे युद्ध चाललंय तिथेच घेऊन चल.
एवमुक्तस्तु कौन्तेय सूतपुत्रस्ततो मृधे। प्रद्युम्नमब्रवीच्छ्लक्ष्णं मधुरं वाक्यमञ्जसा
असं म्हणून, सुतपुत्राने त्या रणभूमीत प्रद्युम्नाला गोड आणि नम्र शब्दांत बोललं.
न मे भयं रौक्मिणेय संग्रामे यच्छतो हयान्। युद्धज्ञोस्मि च वृष्णीनां नात्र किंचिदतोऽन्यथा
रुक्मिणीपुत्रा, युद्धात घोडे चालवताना मला काहीच भीती वाटत नाही. वृष्णी कुळात मी युद्धकलेत पारंगत आहे, यात काहीच शंका नाही.
आयुष्मन्नुपदेशस्तु सारथ्ये वर्ततां स्मृतः। सर्वार्थेषु रथी रक्ष्यस्त्वं चापि भृशपीडितः
दीर्घायुष्या, सारथ्य करताना नेहमीच योग्य सल्ला द्यावा असं म्हटलं जातं. सर्व बाबतीत रथीचं रक्षण करावं, विशेषतः जेव्हा तो फारच त्रस्त असतो.
त्वं हि साल्वप्रयुक्तेन शरेणाभिहतो भृशम्। कश्मलाभिहतो वीर ततोऽहमपयातवान्
वीरा, तू साल्वाने सोडलेल्या बाणाने जबरदस्त जखमी झाला होतास आणि मूर्छित झालास, म्हणून मी मागे वळलो.
सत्वं सात्वतमुख्याद्य लब्धसंज्ञो यदृच्छया। पश्य मे हयसंयाने शिक्षां केशवनन्दन
सात्वतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, आता तुझं भान परत आलं आहे, केशवनंदना, माझ्या घोडे चालवण्याच्या कौशल्याकडे बघ.
दारुकेणाहमुत्पन्नो यथावच्चैव शिक्षितः। वीतभीः प्रविशाम्येतां साल्वस्य महतीं चमूम्
मी दारुकाचा पुत्र आहे आणि नीट शिक्षण घेतलं आहे. आता निर्भयपणे मी या साल्वाच्या मोठ्या सैन्यात शिरतो.
एवमुक्त्वा ततो वीरो हयान्संचोद्य संगरे। रश्मिभिस्तु समुद्यम्य जवेनाभ्यपतत्तदा
असं म्हणून त्या वीराने रणात घोड्यांना हाक दिली, लगाम कौशल्याने हाताळत वेगाने पुढे झेप घेतली.
मण्डलानि विचित्राणि यमकानीतराणि च। सव्यानि च विचित्राणि दक्षिणानि च सर्वशः
त्याने विविध गोल फिरवले, वेगवेगळ्या वळणांचे कौशल्य दाखवलं, डावीकडून आणि उजवीकडून अनेक प्रकारची चालन केली.
प्रतोदेनाहता राजन्रश्मिभिश्च समुद्यताः। उत्पतन्त इवाकाशं विबभुस्ते हयोत्तमाः
राजा, चाबकाने आणि लगामाने चालवलेले ते उत्तम घोडे जणू आकाशात उडत आहेत असं वाटत होतं.
ते हस्तलाघवोपेतं विज्ञाय नृप दारुकिम्। उह्यमाना इव तदा नास्पृशंश्चरणैर्महीम्
राजा, दारुकाच्या हातातील कौशल्य ओळखून, घोडे जणू त्यांच्या पायांनी जमिनीला स्पर्शही करत नाहीत असं वाटत होतं.
सोपसव्यां चमूं तस्य साल्वस्य भरतर्षभ। चकार नातियत्नेन तदद्भुतमिवाभवत्
भरतश्रेष्ठा, त्याने सहजपणे साल्वाच्या सैन्याच्या डाव्या बाजूने रथ नेला आणि ते पाहून सर्वांना आश्चर्य वाटलं.