पुत्राणां तव राजेन्द्र त्वन्निमित्तमिति प्रभो। तत्राचक्षमहं दोषान्यैर्भवान्व्यतिरोपितः
राजेंद्र, तुझ्या मुलांबद्दल, प्रभो, मी स्पष्ट सांगतो की, तुझ्यामुळेच इतरांनी दोष तुझ्यावर ठेवले आहेत.
वीरसेनसुतो यैस्तु राज्यात्प्रभ्रंशितः पुरा। अतर्कितविनाशश्च देवनेन विशांपते
वीरसेंचा मुलगा याच लोकांमुळे पूर्वी राज्यापासून वंचित झाला, आणि राजाधिराज, देवांनी त्याचा अनपेक्षित विनाश केला.
सातत्यं च प्रसङ्गस्य वर्णयेयं यथातथम्
या सगळ्या घडामोडींचा संपूर्ण तपशील, जसा घडला तसा, मी सांगतो.
स्त्रियोऽक्षा मृगया पानमेतत्कामसमुत्थितम्। दुःखं चतुष्टय प्रोक्तं यैर्नरो भ्रश्यते श्रियः
स्त्रिया, जुगार, शिकार आणि मद्यपान — ही चार वासनापासून निर्माण होणारी दुःखं सांगितली आहेत, ज्यामुळे माणूस आपली समृद्धी गमावतो.
तत्रसर्वत्रवक्तव्यं मन्यन्ते शास्त्रकोविदाः। विशेषतश्च वक्तव्यं द्यूते पश्यन्ति तद्विदः
या सर्व बाबतीत, शास्त्रज्ञ लोक काय सांगावं हे ठरवतात; पण विशेषतः जुगाराबद्दल जाणकार लोक जास्त बोलतात.
एकाहाद्द्रव्यनाशोऽत्र ध्रुवं व्यसनमेव च। अभुक्तनाशश्चार्थानां वाक्पारुष्यं च केवलम्
जुगारात एका दिवसात नक्कीच धनाचा नाश होतो आणि फक्त संकटच मिळतं; न वापरलेल्या संपत्तीचाही नाश होतो आणि फक्त कठोर बोलचाल होते.
एतच्चान्यच्च कौरव्य प्रसङ्गिकटुकोदयम्। द्यूते ब्रूयां महाबाहो समासाद्याम्बिकासुतम्
कौरवा, मी हे आणि जुगारातून येणाऱ्या इतर कडवट परिणामांविषयी, बलाढ्य अंबिकेच्या पुत्राला भेटल्यावर सांगणार आहे.
एवमुक्तो यदि मया गृह्णीयाद्वचनं मम। अनामयं स्याद्धर्मश्च कुरूणां कुरुवर्दन
जर मी असं सांगितल्यावर तो माझं बोलणं ऐकून घेतलं, तर कुरूंच्या घरात सुख आणि धर्म नक्कीच नांदेल, कुरुवंशाचा वाढ करणारा.
न चेत्स मम राजेन्द्र गृह्णीयान्मधुरं वचः। पथ्यं च भरतश्रेष्ठ निगृह्णीयां बलेन तम्
पण राजेंद्र, जर तो माझं मधुर आणि हितकारक बोलणं ऐकून घेत नाही, भरतश्रेष्ठ, तर मी त्याला बळाने थांबवीन.
अथैनमविनीतेन सुहृदो नाम दुर्हृदः। सभासदोऽनुवर्तेरंस्तांश्च इन्यां दुरोदरान्
मग त्याच्या अविनीतपणामुळे, त्याचे जे मित्र म्हणवतात ते खरेतर शत्रूच आहेत; मी सभेतल्या त्या सोबत्यांना दूर करीन आणि त्या वाईट मनाच्या लोकांनाही हटवीन.
असान्निध्यं तु कौरव्य ममानर्तेष्वभूत्तदा। येनेदं व्यसनं प्राज्ञा भवन्तो द्यूतकारितम्
पण कौरवा, त्या वेळी मी या संकटात नव्हतो, म्हणूनच, ज्ञानीहो, जुगारामुळे आलेलं हे दु:ख तुम्हा सर्वांवर आलं.
सोहमेत्य कुरुश्रेष्ठ द्वारकां पाण्डुनन्दन। अश्रौषं त्वां व्यसनिनं युयुधानाद्यथातथम्
म्हणूनच, कुरूश्रेष्ठ, मी द्वारकेत येऊन, पांडुनंदना, युयुधान आणि इतरांकडून, जसं घडलं तसं, तुझ्या संकटाची बातमी ऐकली.
श्रुत्वैव चाहं राजेन्द्र परमोद्विग्रमानसः। तूर्णमभ्यागतोस्मित्वां द्रष्टुकामो विशंपते
हे ऐकताच, राजेंद्र, माझं मन फारच अस्वस्थ झालं; म्हणून मी तुझी भेट घ्यायला लगेच आलो, राजाधिराज.
अहो कृच्छ्रमनुप्राप्ताः सर्वे स्म भरतर्षभ। सोऽहं त्वां व्यसने मग्नं पश्यामि सह सोदरैः
अरे, भरतश्रेष्ठा, तुम्ही सर्वजण मोठ्या संकटात सापडलात; आणि म्हणूनच मी पाहतो की, तू आणि तुझे भाऊ सगळेच दु:खात बुडालेले आहात.
असान्निध्यं कथं कृष्ण तवासीद्वृष्णिनन्दन। क्व चासीद्विप्रवासस्ते किंचाकार्षीः प्रवासतः
कृष्णा, वृष्णिकुळातील आनंदा, तुझं त्या वेळी अनुपस्थित कसं झालं? तू कुठे प्रवासाला गेला होतास, आणि त्या काळात काय केलंस?
साल्वस्य नगरं सौभं गतोऽहं भरतर्षभ। निहन्तुं कौरवश्रेष्ठ तत्र मे शृणु कारणम्
भरतश्रेष्ठा, मी शाल्वाच्या सौभ नावाच्या नगरीत गेलो होतो, कुरूश्रेष्ठा, ती नष्ट करायला; त्यामागचं कारण मी सांगतो, नीट ऐक.
महातेजा महांवाहुर्यः स राजा महायशाः। दमघोषात्मजो वीरः शिशुपालो मया हतः
तो महान तेजस्वी, बलाढ्य बाहू असलेला, प्रसिद्ध राजा, दमघोषाचा वीर पुत्र शिशुपाळ, मीच ठार केला.
यज्ञे ते भरतश्रेष्ठ राजसूयेऽर्हणां प्रति। स रोषवशमापन्नो नामृष्यत दुरात्मवान्
भरतश्रेष्ठा, तुझ्या राजसूय यज्ञात, तुला सन्मान मिळत असताना, तो दुष्ट मनाचा शिशुपाळ रागाच्या भरात राहू शकला नाही.
श्रुत्वा तं निहतं साल्वस्तीव्ररोषसमन्वितः। उपायाद्द्वारकां शून्यामिहस्थे मयि भारत
शाल्वाने जेव्हा आपला माणूस मारला गेला हे ऐकलं, तेव्हा तो प्रचंड रागाने भरून, मी इथे असताना, रिकामी द्वारका गाठली, हे भारत.
स तत्र युद्धमकरोद्बालकैर्वृष्णिपुङ्गवैः। निवृत्तः कामगं सौभमारुह्यैव नृशंसवत्
तेथे त्याने वृष्णी कुळातील तरुण वीरांशी लढाई केली आणि मग क्रूरपणे वागून, युद्ध थांबवून, आपल्या सौभ नावाच्या विमानावर चढला.
चिरजीवी नृपः सोऽपि प्रसादात्पद्मजन्मनः।' ततो वृष्णिप्रवीरांस्तान्बालान्हत्वा बहूंस्तदा। पुरोद्यानानि सर्वाणि भेदयामास दुर्भतिः
कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाच्या कृपेने तो राजा दीर्घायुषी झाला होता. त्याने त्या वेळी अनेक वृष्णी कुळातील तरुण वीरांना मारले आणि त्या दुष्टाने शहरासमोरील सर्व बागा उद्ध्वस्त केल्या.
उक्तवांश्च महाबाहो क्वासौ वृष्णिकुलाधमः। वासुदेवः स मन्दात्मा वसुदेवसुतो गतः
मग त्या महाबाहूने मोठ्याने हाका मारल्या, 'तो वृष्णी कुळातील नीच वासुदेव कुठे आहे? तो मंदबुद्धी वसुदेवाचा मुलगा कुठे गेला?'
तस्य युद्धार्थिनो दर्पं युद्धेनाशयिताऽस्म्यहम्। आनर्ताः सत्यमाख्यात तत्र गन्ताऽस्मि यत्र सः
'तो माझ्याशी लढायला इच्छुक आहे, त्याचा गर्व मी युद्धात मोडून काढीन. अणार्तांनो, तो कुठे आहे ते खरीखुरी सांगा, मी तिथेच जाईन.'
तं हत्वा विनिवर्तिष्ये कंसकेशिनिषूदनम्। अहत्वा न निवर्तिष्ये सत्येनायुधमालभे
'कंस आणि केशीचा वध करणाऱ्याला मारूनच मी परत येईन; तो जिवंत असेपर्यंत मी परतणार नाही—हे सत्य आहे, म्हणूनच मी शस्त्र उचलतो.'
क्वासौ क्वासाविति पुनस्तत्रतत्र प्रधावति। मया सह रणे योद्धुं काङ्क्षमाणः स सौभराट्
तो सौभाचा राजा पुन्हा पुन्हा 'तो कुठे आहे? तो कुठे आहे?' असे ओरडत इकडे तिकडे धावत होता, माझ्याशी युद्ध करण्याची इच्छा बाळगून.
अद्यतं पापकर्माणं क्षुद्रं विश्वासघातिनम्। शिशुपालवधामर्षाद्गमयिष्ये यमक्षयम्
'आज शिशुपालाचा वध झाल्याच्या रागाने, मी त्या पापी, क्षुद्र, विश्वासघातकी माणसाला यमाच्या घरात पाठवीन.'
मम पापस्वभावेन भ्राता येन निपातितः। शिशुपालो महीपालस्तं वधिष्ये महीतले
'माझा भाऊ, राजा शिशुपाल, आपल्या पापी स्वभावामुळे मारला गेला, म्हणून मी त्याला या पृथ्वीवर ठार मारीन.'
भ्राता बालश्च राजा च न च संग्रामकोविदः। प्रमत्तश्च हतो वीरस्तं हनिष्ये जनार्दनम्
'माझा भाऊ लहान होता, राजा होता, युद्धात कुशल नव्हता आणि निष्काळजी होता—तो वीर मारला गेला; मी जनार्दनाचा वध करीन.'
एकमादि महाराज विलप्यदिवमास्थितः। कामगेन स सौभेन क्षिप्त्वा मां कुरुनन्दन
असा एकटा एकटा रडत, तो महराजा, आपल्या इच्छेने सौभ विमानावर चढला आणि मला, कुरुकुळातील आनंदा, दूर फेकून दिलं.
तमश्रौषमहं गत्वा यथा वृत्तः स दुर्मतिः। मयि कौरव्य दुष्टात्मा मार्तिकावतको नृपः
कौरव्य, मी इथे नसताना त्या दुष्ट बुद्धीच्या मार्तिकावताच्या राजाने काय केलं ते मी ऐकलं.