हत्वा हिडिम्बं भीमोऽथ प्रस्थितो भ्रातृभिः सह। हिडिम्बामग्रतः कृत्वा यस्यां जातो घटोत्कटः
हिडिंबाला मारल्यानंतर भीम आपल्या भावांसह निघाला, आणि हिडिंबाला पुढे ठेवले, जिने घटोत्कचाला जन्म दिला.
ततः संप्राद्रवन्सर्वे सह मात्रा परंतपाः। एकचक्रामभिमुखाः संवृता ब्राह्मणव्रजैः
मग हे सर्व शत्रूंचा नाश करणारे आणि त्यांची आई, ब्राह्मणांच्या समूहांनी वेढलेले, एकचक्रा नगरीकडे धावले.
प्रस्थाने व्यास एषां च मन्त्री प्रियहिते रतः। ततोऽगच्छन्नेकचक्रां पाणअडवाः संशितव्रताः
त्यांच्या प्रवासात व्यास त्यांचा सल्लागार झाला, नेहमी त्यांच्या कल्याणात रमणारा; अशा प्रकारे पांडवांनी, आपल्या व्रताला घट्ट राहून, एकचक्रा गाठली.
तत्राप्यासादयामासुर्बकं नाम महाबलम्। पुरुषादं प्रतिभयं हिडिम्बेनैव संमितम्
तिथेही त्यांनी बक नावाचा बलाढ्य, माणसं खाणारा आणि हिडिंबासारखा भयंकर राक्षस पाहिला.
तं चापि विनिहत्योग्रं भीमः प्रहरतां वरः। सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्द्रुपदस्य पुरं ययौ
भीमाने त्या उग्र बकासुरालाही ठार केले, आणि सर्व भावांसह द्रुपदाच्या नगरीकडे गेला.
लब्धाऽहमपि तत्रैव वसता सव्यसाचिना। यथा त्वया जिता कृष्णरुक्मिणी भीष्मकात्मजा
तिथेच, सव्यसाचीसोबत राहत असताना, मलाही जिंकण्यात आले, जशी तू कृष्णा-रुक्मिणीला, भीष्मकाच्या कन्येला जिंकलेस.
एवं सुयुद्धे पार्थेन जिताऽहं मधुसूदन। स्वयंवरे महत्कर्म कृत्वा न सुकरं परैः
अशा प्रकारे, उत्तम युद्धात पार्थाने मला जिंकले, मधुसूदना, स्वयंवरात मोठे कार्य करून, जे दुसऱ्यांना सहज शक्य नव्हते.
एवं क्लेशैः सुबहुभिः क्लिश्यमाना सुदुःखिता। निवसाम्यार्यया हीना कृष्ण धौम्यपुरःसुरा
अशा अनेक क्लेशांनी आणि मोठ्या दुःखांनी त्रस्त होऊन, सन्मान गमावून, मी कृष्णा आणि धौम्य यांच्या मार्गदर्शनाखाली राहते.
त इमे सिंहविक्रान्ता वीर्येणाभ्यधिकाः परैः। निहीनैः परिक्लिश्यन्ति समुपेक्षन्ति मां कथं
हे सिंहासारख्या धाडसी, इतरांपेक्षा अधिक शूर, पण दुर्बळांकडून त्रास सहन करतात आणि मला दुर्लक्षित करतात — हे कसे सहन करावे?
एतादृशानि दुःखानि महन्ती दुर्बलीयसाम्। दीर्घकालं प्रदीप्ताऽस्मि पापानां पापकर्मणाम्
अशा मोठ्या दुःखांनी, दुर्बळांनी मला खूप काळ त्रास दिला आहे, आणि पापी व त्यांच्या वाईट कर्मांनी मी जळत राहिले.
कुले महतिजाताऽस्मि दिव्येन विधिना किल। पाण्डवानां प्रिया भार्या स्नुषा पाण्डोर्महात्मनः
मी मोठ्या कुळात, दैवी नियतीने जन्मले, पांडवांची प्रिय पत्नी आणि महात्मा पांडूची सून आहे.
केशग्रहमनुप्राप्ता का नु जीवेत मादृशी। पञ्चानामिन्द्रकल्पानां प्रेक्षतां मधुसूदन
माझ्यासारखी, केसांनी ओढली गेली, आणि पाच इंद्रासारखे पती समोर असताना, कोण जिवंत राहू शकेल, मधुसूदना?
इत्युक्त्वा प्रारुदत्कृष्णा मुखं प्रच्छाद्य पाणिना। पद्मकोशप्रकाशेन मृदुना मृदुभाषिणी
असं म्हणून कृष्णा रडू लागली, तिनं आपलं तोंड मऊ, कमळाच्या कळीसारख्या हातानं झाकलं आणि हळू आवाजात बोलू लागली.
स्तनावपतितौ पीनौ सुजातौ शुभलक्षणौ। अभ्यवर्षत पाञ्चाली दुःखजैरश्रुबिन्दुभिः
पांचालीच्या डोळ्यांतून दुःखाने आलेले अश्रू तिच्या भरदार, सुंदर आणि शुभ छातीवर पडले.
चक्षुषी परिमार्जन्ती निःश्वसन्ती पुनःपुनः। बाष्पपूर्णेन कणअठेन क्रुद्धा वचनमब्रवीत्
ती पुन्हा पुन्हा सुस्कारा टाकत डोळे पुसत होती, डोळ्यांतून पाणी आल्यामुळे तिचा कंठ दाटला होता, आणि रागाने ती बोलू लागली.
नैव मे पतयः सन्ति न पुत्रा न च बान्धवाः। न भ्रातरो न च पिता नैव त्वं मधुसूदन
माझे नवरे नाहीत, मुलं नाहीत, नातेवाईक नाहीत; भाऊ नाहीत, वडील नाहीत, आणि तूही नाहीस, मधुसूदना.
ये मां विप्रकृतां क्षुद्रैरुपेक्षध्वं विशोकवत्। न च मे शाम्यते दुःखं कर्णो यत्प्राहसत्तदा
जे मला वाईट लोकांनी अपमानित केलं तरी दुर्लक्ष करतात, जणू काही मला काहीच फरक पडत नाही, त्यांच्यामुळे माझं दुःख कमी होत नाही; विशेषतः कर्णानं त्या वेळी केलेली हसणं अजूनही मनात आहे.
चतुर्भिः कारणैः कृष्ण त्वया रक्ष्याऽस्मि नित्यशः। संबन्धाद्गौरवात्सख्यात्प्रभुत्वेनैव केशव
कृष्णा, चार कारणांसाठी तुला नेहमी माझं रक्षण करायला हवं — नात्यामुळे, आदरामुळे, मैत्रीमुळे आणि तुझ्या सामर्थ्यामुळे, केशवा.
अथ तामब्रवीत्कृष्णस्तस्मिन्वीरसमागमे। रोदिष्यन्ति स्त्रियो ह्येवं येषां क्रुद्धासि नामिनि
त्या वीरांच्या सभेत कृष्णानं तिला उत्तर दिलं, "ज्यांच्यावर तू रागावली आहेस, त्यांच्या स्त्रिया असंच रडतील."
बीभत्सुशरसंछन्नाञ्शोणितौघपरिप्लुतान्। निहतान्वल्लभान्वीक्ष्य शयानान्वसुधातले
जेव्हा त्या आपल्या प्रियजनांना अर्जुनाच्या बाणांनी छिन्नविछिन्न, रक्ताने माखलेले, जमिनीवर पडलेले पाहतील, तेव्हा त्या रडतील.
यत्समर्थं पाण्डवनां तत्करिष्यामि मा शुचः। सत्यं ते प्रतिजानामि राज्ञां राज्ञी भविष्यसि
पांडवांना जे शक्य आहे ते मी नक्की करीन; तू दुःखी होऊ नकोस. मी तुला खरं वचन देतो — तू राण्यांमध्ये राणी होशील.
पतेद्द्यौर्हिमवाञ्शीर्येत्पृथिवी शकली भवेत्। शुष्येत्तोयनिधिः कृष्णे न मे मोघं वचो भवेत्
आकाश खाली पडलं, हिमालय तुटला, पृथ्वी तुकडे झाली किंवा समुद्र आटला, तरीही, कृष्णे, माझं वचन कधीच फोल ठरणार नाही.
तच्छ्रुत्वा द्रौपदी वाक्यं प्रतिवाक्यमथाच्युतात्। साचीकृतमवैक्षत्सा पाञ्चाली मध्यमं पतिम्
अच्युताचं हे वचन ऐकून द्रौपदीने आपल्या मधल्या पतीकडे पाहिलं; पांचालीने त्याच्याकडे लक्षपूर्वक नजर टाकली.
आबभाषे महाराज द्रौपदीमर्जुनस्तदा। मा रोदीः शुभताम्राक्षि यदाह मधुसूदनः। तथा तद्भविता देवि नान्यथा वरवर्णिनि
मग अर्जुन द्रौपदीला म्हणाला, "सुंदर, लाल डोळ्यांची देवी, तू रडू नकोस; मधुसूदनाने जे सांगितलंय, तेच होईल, दुसरं काही घडणार नाही, गोरी."
अहं द्रोणं हनिष्यामि शिखण्डी तु पितामहम्। दुर्योधनं भीमसेनः कर्णं हन्ता धनिजयः
मी द्रोणाचा वध करीन; शिखंडी भीष्मपितामहाचा वध करील; भीमसेन दुर्योधनाचा वध करील; आणि धनंजय कर्णाचा वध करील.
रामकृष्णौ व्यपाश्रित्य अजेयाः स्म रणए स्वसः। अपि वृत्रहणा युद्धे किं पुनर्धृतराष्ट्रजैः
राम आणि कृष्ण यांच्या आधाराने, बहीण, आम्ही युद्धात अजिंक्य आहोत; वृत्स्राचा वध करणारा देखील आमच्यावर विजय मिळवू शकत नाही, तर धृतराष्ट्रपुत्रांची काय कथा!
इत्युक्तेऽभिमुखा वीरा वासुदेवमुपास्थितः। तेषां मध्ये महाबाहुः केशवो वाक्यमब्रवीत्
असं म्हटल्यावर सगळे वीर वासुदेवाकडे वळले आणि त्याच्याभोवती जमले; त्यांच्यात केशव, बलवान, बोलू लागला.
नैतत्कृच्छ्रमनुप्राप्तो भवान्स्याद्वसुधाधिप। यद्यहं द्वारकायां स्यां राजन्सन्निहितः पुरा
राजा, जर मी त्या वेळी द्वारकेत असतो, तर तुला हे दुःख सहन करावं लागलं नसतं, ना तुझं राज्य गेलं असतं.
आगच्छेयमहं द्यूतमनाहूतोऽपि कौरवैः। आम्बिकेयेन दुर्धर्ष राज्ञा दुर्योधनेन च। वारयेयमहं द्यूतं बहून्दोपान्प्रदर्शयन्
कौरवांनी, अंबिकेच्या मुलानं किंवा दुर्योधनानं मला बोलावलं नसतं, तरी मी जुगाराच्या सभेला आलो असतो; मी अनेक कारणं सांगून तो जुगार थांबवला असता.
भीष्मद्रोणौ समानाय्य कृपं बाह्लीकमेव च। वैचित्रवीर्यं राजानमलं द्यूतेन कौरव
मी भीष्म, द्रोण, कृप आणि बाह्लिक, तसेच विचित्रवीर्य राजाला एकत्र बोलावलं असतं; कौरवा, तुला जुगार खेळायलाच नको होतं.