अथ भीमोऽभ्युवाचैनां साभिमानमिदं वचः। नोद्विजेयमहं तस्मान्निहनिष्येऽहमागतम्
मग भीमाने अभिमानाने तिला उत्तर दिले, 'मला त्याची भीती नाही; तो आला की मी त्याला ठार मारीन.'
तयोः श्रुत्वा तु संजल्पमागच्छद्राक्षसाधमः। भीमरूपो महानादान्विसृजन्भीमदर्शनः
त्यांचे बोलणे ऐकून, भयंकर रूपाचा आणि मोठ्या आवाजात गर्जना करणारा दुष्ट राक्षस तिथे आला.
केन सार्धं कथयसि आनयैनं ममान्तिकम्। हिडिम्बे भक्षयिष्यामो न चिरं कर्तुमर्हसि
'तू कोणासोबत बोलतेस? हिडिंबा, त्याला इथे घेऊन ये! आपण त्याला खाऊ, उशीर करू नकोस!'
सा कृपासंगृहीतेन हृदयेन मनस्विनी। नैनमैच्छत्तदाकर्तुमनुक्रोशादनिन्दिता
पण त्या दयाळू आणि उदार मनाच्या स्त्रीला, करुणेने हे करावेसे वाटले नाही, हे कलंक नसलेल्या स्त्री.
स नादान्विनदन्घोरान्राक्षसः पुरुषादकः। अभ्यद्रवत वेगेन भीमसेनं तदा किल
त्या वेळी माणसं खाणारा, भयंकर आवाज करणारा राक्षस भीमसेनाकडे जोरात धावून गेला.
तमभिद्रुत्य संक्रुद्धो वेगेन महता बली। अगृह्णात्पाणिना पाणिं भीमसेनस्य राक्षसः
मग तो राक्षस मोठ्या रागाने आणि ताकदीने धावत येऊन, आपल्या हाताने भीमसेनाचा हात घट्ट पकडतो.
इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रसंहननं दृढम्। संहत्य भीमसेनाय व्याक्षिपत्सहसा करम्
त्याचा हात इंद्राच्या वज्रासारखा कठीण आणि मजबूत होता; त्याने अचानक भीमसेनाचा हात जोरात दाबला.
गृहीतं पाणिना पाणिं भीमसेनस्य रक्षसा। नामृष्यत महाबाहुस्तत्राक्रुद्ध्यद्वृकोदरः
राक्षसाने भीमसेनाचा हात पकडला, पण बलाढ्य वृकोदर तिथे ते सहन करू शकला नाही आणि त्याला राग आला.
तदासीत्तुमुलं युद्धं भीमसेनहिडिम्बयोः। सर्वास्त्रविदुषोर्घोरं वृत्रवासवयोरिव
मग भीमसेन आणि हिडिंबा यांच्यात भीषण आणि गदारोळाचा संग्राम झाला, जसा वृत आणि इंद्रामध्ये व्हावा, दोघेही शस्त्रविद्येत निपुण होते.
विक्रीड्य सुचिरं भीमो राक्षसेन सहानघ। निजघान महावीर्यस्तं तदा निर्बलं बली
भीमाने राक्षसासोबत बरीच वेळ झुंज दिली, आणि जेव्हा तो अशक्त झाला, तेव्हा बलवान भीमाने त्याला ठार केले.
हत्वा हिडिम्बं भीमोऽथ प्रस्थितो भ्रातृभिः सह। हिडिम्बामग्रतः कृत्वा यस्यां जातो घटोत्कटः
हिडिंबाला मारल्यानंतर भीम आपल्या भावांसह निघाला, आणि हिडिंबाला पुढे ठेवले, जिने घटोत्कचाला जन्म दिला.
ततः संप्राद्रवन्सर्वे सह मात्रा परंतपाः। एकचक्रामभिमुखाः संवृता ब्राह्मणव्रजैः
मग हे सर्व शत्रूंचा नाश करणारे आणि त्यांची आई, ब्राह्मणांच्या समूहांनी वेढलेले, एकचक्रा नगरीकडे धावले.
प्रस्थाने व्यास एषां च मन्त्री प्रियहिते रतः। ततोऽगच्छन्नेकचक्रां पाणअडवाः संशितव्रताः
त्यांच्या प्रवासात व्यास त्यांचा सल्लागार झाला, नेहमी त्यांच्या कल्याणात रमणारा; अशा प्रकारे पांडवांनी, आपल्या व्रताला घट्ट राहून, एकचक्रा गाठली.
तत्राप्यासादयामासुर्बकं नाम महाबलम्। पुरुषादं प्रतिभयं हिडिम्बेनैव संमितम्
तिथेही त्यांनी बक नावाचा बलाढ्य, माणसं खाणारा आणि हिडिंबासारखा भयंकर राक्षस पाहिला.
तं चापि विनिहत्योग्रं भीमः प्रहरतां वरः। सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्द्रुपदस्य पुरं ययौ
भीमाने त्या उग्र बकासुरालाही ठार केले, आणि सर्व भावांसह द्रुपदाच्या नगरीकडे गेला.
लब्धाऽहमपि तत्रैव वसता सव्यसाचिना। यथा त्वया जिता कृष्णरुक्मिणी भीष्मकात्मजा
तिथेच, सव्यसाचीसोबत राहत असताना, मलाही जिंकण्यात आले, जशी तू कृष्णा-रुक्मिणीला, भीष्मकाच्या कन्येला जिंकलेस.
एवं सुयुद्धे पार्थेन जिताऽहं मधुसूदन। स्वयंवरे महत्कर्म कृत्वा न सुकरं परैः
अशा प्रकारे, उत्तम युद्धात पार्थाने मला जिंकले, मधुसूदना, स्वयंवरात मोठे कार्य करून, जे दुसऱ्यांना सहज शक्य नव्हते.
एवं क्लेशैः सुबहुभिः क्लिश्यमाना सुदुःखिता। निवसाम्यार्यया हीना कृष्ण धौम्यपुरःसुरा
अशा अनेक क्लेशांनी आणि मोठ्या दुःखांनी त्रस्त होऊन, सन्मान गमावून, मी कृष्णा आणि धौम्य यांच्या मार्गदर्शनाखाली राहते.
त इमे सिंहविक्रान्ता वीर्येणाभ्यधिकाः परैः। निहीनैः परिक्लिश्यन्ति समुपेक्षन्ति मां कथं
हे सिंहासारख्या धाडसी, इतरांपेक्षा अधिक शूर, पण दुर्बळांकडून त्रास सहन करतात आणि मला दुर्लक्षित करतात — हे कसे सहन करावे?
एतादृशानि दुःखानि महन्ती दुर्बलीयसाम्। दीर्घकालं प्रदीप्ताऽस्मि पापानां पापकर्मणाम्
अशा मोठ्या दुःखांनी, दुर्बळांनी मला खूप काळ त्रास दिला आहे, आणि पापी व त्यांच्या वाईट कर्मांनी मी जळत राहिले.
कुले महतिजाताऽस्मि दिव्येन विधिना किल। पाण्डवानां प्रिया भार्या स्नुषा पाण्डोर्महात्मनः
मी मोठ्या कुळात, दैवी नियतीने जन्मले, पांडवांची प्रिय पत्नी आणि महात्मा पांडूची सून आहे.
केशग्रहमनुप्राप्ता का नु जीवेत मादृशी। पञ्चानामिन्द्रकल्पानां प्रेक्षतां मधुसूदन
माझ्यासारखी, केसांनी ओढली गेली, आणि पाच इंद्रासारखे पती समोर असताना, कोण जिवंत राहू शकेल, मधुसूदना?
इत्युक्त्वा प्रारुदत्कृष्णा मुखं प्रच्छाद्य पाणिना। पद्मकोशप्रकाशेन मृदुना मृदुभाषिणी
असं म्हणून कृष्णा रडू लागली, तिनं आपलं तोंड मऊ, कमळाच्या कळीसारख्या हातानं झाकलं आणि हळू आवाजात बोलू लागली.
स्तनावपतितौ पीनौ सुजातौ शुभलक्षणौ। अभ्यवर्षत पाञ्चाली दुःखजैरश्रुबिन्दुभिः
पांचालीच्या डोळ्यांतून दुःखाने आलेले अश्रू तिच्या भरदार, सुंदर आणि शुभ छातीवर पडले.
चक्षुषी परिमार्जन्ती निःश्वसन्ती पुनःपुनः। बाष्पपूर्णेन कणअठेन क्रुद्धा वचनमब्रवीत्
ती पुन्हा पुन्हा सुस्कारा टाकत डोळे पुसत होती, डोळ्यांतून पाणी आल्यामुळे तिचा कंठ दाटला होता, आणि रागाने ती बोलू लागली.
नैव मे पतयः सन्ति न पुत्रा न च बान्धवाः। न भ्रातरो न च पिता नैव त्वं मधुसूदन
माझे नवरे नाहीत, मुलं नाहीत, नातेवाईक नाहीत; भाऊ नाहीत, वडील नाहीत, आणि तूही नाहीस, मधुसूदना.
ये मां विप्रकृतां क्षुद्रैरुपेक्षध्वं विशोकवत्। न च मे शाम्यते दुःखं कर्णो यत्प्राहसत्तदा
जे मला वाईट लोकांनी अपमानित केलं तरी दुर्लक्ष करतात, जणू काही मला काहीच फरक पडत नाही, त्यांच्यामुळे माझं दुःख कमी होत नाही; विशेषतः कर्णानं त्या वेळी केलेली हसणं अजूनही मनात आहे.
चतुर्भिः कारणैः कृष्ण त्वया रक्ष्याऽस्मि नित्यशः। संबन्धाद्गौरवात्सख्यात्प्रभुत्वेनैव केशव
कृष्णा, चार कारणांसाठी तुला नेहमी माझं रक्षण करायला हवं — नात्यामुळे, आदरामुळे, मैत्रीमुळे आणि तुझ्या सामर्थ्यामुळे, केशवा.
अथ तामब्रवीत्कृष्णस्तस्मिन्वीरसमागमे। रोदिष्यन्ति स्त्रियो ह्येवं येषां क्रुद्धासि नामिनि
त्या वीरांच्या सभेत कृष्णानं तिला उत्तर दिलं, "ज्यांच्यावर तू रागावली आहेस, त्यांच्या स्त्रिया असंच रडतील."
बीभत्सुशरसंछन्नाञ्शोणितौघपरिप्लुतान्। निहतान्वल्लभान्वीक्ष्य शयानान्वसुधातले
जेव्हा त्या आपल्या प्रियजनांना अर्जुनाच्या बाणांनी छिन्नविछिन्न, रक्ताने माखलेले, जमिनीवर पडलेले पाहतील, तेव्हा त्या रडतील.