आत्मा हि जायेत तस्यां तस्मज्जाया भवत्युत। भर्ता च भार्यया रक्ष्यः कथं जायान्ममोदरे
कारण आपली संतती तिच्याच पोटी जन्मते, म्हणून पत्नीचे महत्त्व मोठे आहे. आणि पतीचाही पत्नीने जपावा, कारण माझ्या उदरातून मुलगा कसा जन्मेल?
नन्विमे शरणं प्राप्तं न त्यजन्ति कदाचन। ते मां शरणमापन्नां नान्वपद्यन्त पाण्डवाः
जे शरण आले आहेत, त्यांना कधीही टाकले जात नाही. मी पांडवांकडे शरण गेले, तेव्हा त्यांनी मला कधीही सोडले नाही.
पञ्चभिः पतिभिर्जाताः कुमासरा मे महौजसः। एतेषामप्यवेक्षार्थं त्रातव्याऽस्मि जनार्दन
माझे पुत्र पाच पतींपासून जन्मलेले, मोठ्या सामर्थ्याचे कुमार आहेत. या सर्वांच्या हितासाठी, जनार्दना, माझे रक्षण व्हावे.
प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात्सुतसोमो वृकोदरात्। अर्जुनाच्छ्रुतकीर्तिश्च शतानीकस्तु नाकुलिः
प्रतिविंध्य हा युधिष्ठिराचा, सुतसोम हा वृकोदराचा, अर्जुनाचा श्रुतकीर्ती, आणि नकुलाचा शतानिक आहे.
कनिष्ठाच्छ्रुतकर्मा च सर्वे सत्यपराक्रमा। प्रद्युम्नो यादृशः कृष्ण तादृशास्ते महारथाः
सर्वांत लहान मुलगा श्रुतकर्मा आहे. हे सर्व सत्यप्रतापी आहेत. कृष्णा, हे सर्व महाबलवान आहेत, प्रद्युम्नासारखे वीर आहेत.
नन्विमे धनुषि श्रेष्ठा अजेया युधि शात्रवैः। किमर्थं धार्तराष्ट्राणां सहन्ते दुर्बलीयसाम्
हे सर्व धनुष्यबाणात श्रेष्ठ आहेत, युद्धात शत्रूंना जिंकता येत नाही. मग हे धृतराष्ट्रपुत्रांच्या दुर्बलतेला का सहन करतात?
अधर्मेण हृतं राज्यं सर्वे दासाः कृतास्तथा। सभायां परिकृष्टाऽहमेकवस्त्रा रजस्वला
अन्यायाने राज्य हिरावून घेतले, सर्वांना दास केले. सभेत मला एकच वस्त्र घालून, रजस्वला अवस्थेत ओढले गेले.
नाधिज्यमपि यच्छक्यं कर्तुमन्येन गाण्डिवम्। अन्यत्रार्जुनभीमाभ्यां त्वया वा मधुसूदन
गांडीव धनुष्य कोणालाही चढवता येत नाही, फक्त अर्जुन, भीम किंवा तू, मधुसूदन, हेच ते करू शकतात.
धिग्बलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस्य च पौरुषम्। यत्र दुर्योधनः कृष्ण मुहूर्तमपि जीवति
भीमसेनाच्या बळाला आणि पार्थाच्या पराक्रमाला शाप असो, कारण कृष्णा, दुर्योधन अजूनही जिवंत आहे.
य एतानाक्षिपद्राष्टात्सह मात्राऽविहिंसकान्। अधीयानान्पुरा बालान्व्रतस्थान्मधुसूदन
माझ्या या मुलांना, जे बालपणी आईसोबत होते, काहीही दोष न करता, व्रत पाळत होते, त्यांना ज्याने अपमानित केले—मधुसूदन—
भोजने भीमसेनस्य पापः प्राक्षिपयद्विषम्। कालकूटं नवं तीक्ष्णं संभृतं रोमहर्षणम्
भीमसेनाच्या जेवणात त्या दुष्टाने विष घातले—ते नवीन, तीक्ष्ण काळकूट विष होते, स्पर्शाने अंगावर काटा येईल असे.
तज्जीर्णमविकारेण सहान्नेन जनार्दन। सशेषत्वान्महाबाहो भीमस्य पुरुषोत्तम
ते विष अन्नासोबत भीमाने कुठलाही त्रास न होता पचवले, जनार्दना, कारण त्याच्यातील शिल्लक असलेले सामर्थ्य मोठे होते.
प्रमाणकोट्यां विश्वस्तं तथा सुप्तं वृकोदरम्। बद्ध्वैनं कृष्ण गङ्गायां प्रक्षिप्य पुरमाव्रजत्
भीम झोपेत असताना, त्याच्यावर विश्वास ठेवून, त्याला बांधून कृष्णा, गंगेत फेकून दिले आणि मग नगरात परत गेले.
यदा विबुद्धः कौन्तेयस्तदा संछिद्य बन्धनम्। उदतिष्ठन्महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः
कुंतीपुत्र जागा झाला, तेव्हा त्याने आपली सर्व बंधने तोडली आणि तो महाबली, महाबाहू भीमसेन उठून उभा राहिला.
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तंचैनमदंशयत्। सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु न ममार च शत्रुहा
तो झोपेत असताना कृष्णसर्पांनी त्याला सगळ्या अंगावर दंश केला, तरीही शत्रूंचा संहार करणारा भीम मरण पावला नाही.
प्रतिबुद्धस्तु कौन्तेयः सर्वान्सर्पानपोथयत्। सारथिं चास्य दयितमपहस्तेन जघ्निवान्
कुंतीपुत्र जागा झाला, तेव्हा त्याने सर्व सापांना ठार केले आणि त्यांच्या आवडत्या सारथीलाही उघड्या हाताने मारले.
पुनः सुप्तानुपाधाक्षीद्बालकान्वारणावते। शयानानार्यया सार्धं को नु तत्कर्तुमर्हति
पुन्हा तिने त्या जंगलातील आश्रयस्थळी झोपलेल्या मुलांवर लक्ष ठेवले; अशी गोष्ट, त्या थोर स्त्रीच्या सोबत झोपून, कोण करू शकेल?
यत्रार्या रुदती भीता पाण्डवानिदमब्रवीत्। महद्व्यसनमापन्ना शिखिना परिवारिता
तेथे ती थोर माता, रडत आणि घाबरून, पांडवांना म्हणाली, 'आपण मोठ्या संकटात सापडलो आहोत, अग्नीने वेढले गेलो आहोत.'
हा हतास्मि कुंतोन्वद्य भवेच्छान्तिरिहानलात्। अनाथा विनशिष्यामि बालकैः पुत्रकैः सह
'हाय, मी संपले! कुंती, कदाचित या अग्नीमुळेच मला शांती मिळेल. मी आणि माझे लहान मुलगे, कोणीच आधार नसल्याने, आता नष्ट होऊ.'
तत्र भीमो महाबाहुर्वायुवेगपराक्रमः। आर्यामाश्वासयामास भ्रातॄंश्चापि वृकोदरः
मग भीम, वाऱ्यासारखा वेगवान आणि बलवान, त्या थोर मातेला आणि आपल्या भावांना धीर देऊ लागला.
वैनतेयो यथा पक्षी गरुत्मान्पततांवरः। तथैवाभिपतिष्यामि भयंवो नेह विद्यते
'गरुड जसा आकाशातून झेप घेतो, तसाच मी तुम्हा सर्वांना घेऊन जाईन; इथे तुम्हाला काहीही भीती नाही.'
आर्यामङ्केन वामेन राजानं दक्षिणेन च। अंसयोश्च यमौ कृत्वा पृष्ठे बीभत्सुमेव च
त्याने थोर मातेला डाव्या मांडीवर, राजाला उजव्या मांडीवर, दोन्ही जुळ्या भावांना खांद्यावर आणि अर्जुनाला पाठीवर घेतले.
सहसोत्पत्य वेगेन सर्वानादाय वीर्यवान्। भ्रातॄनार्यां च बलवान्मोक्षयामास पावकात्
मग भीमाने मोठ्या वेगाने उडी मारून, आपल्या सर्व भावांना आणि त्या थोर मातेला उचलून, त्यांना अग्नीपासून वाचवले.
ते रात्रौ प्रस्थितां सर्वे सह मात्रा यशस्विनः। अभ्यगच्छन्महारण्ये हिडिम्बवनमन्तिकात्
ते सर्व कीर्तीमान पांडव आणि त्यांची माता, त्या रात्री निघाले आणि मोठ्या जंगलात, हिडिंबा वनाजवळ पोहोचले.
श्रान्ताः प्रसुप्तास्तत्रेमे मात्रा सह सुदुःखिताः। सुप्तांश्चैनानभ्यगच्छद्धिडिम्बा नाम राक्षसी
सर्वजण खूप दमलेले आणि दुःखी होते, म्हणून ते आईसोबत तिथेच झोपले; झोपेत असताना, हिडिंबा नावाची राक्षसी त्यांच्याजवळ आली.
सा दृष्ट्वा पाण्डवांस्तत्र सुप्तान्मात्रा सह क्षितौ। हृच्छयेनाभिभूतात्मा भीमसेनमकामयत्
पांडव आणि त्यांची माता जमिनीवर झोपलेले पाहून, हिडिंबा राक्षसीच्या मनात भीमसेनाविषयी प्रेम जागे झाले.
भीमस्य पादौ कृत्वा तु स्वउत्सङ्गे ततोऽबला। पर्यमर्दत संहृष्टा कल्याणी मृदुपाणिना
ती सुंदर आणि आनंदी राक्षसी, भीमाचे पाय आपल्या मांडीवर ठेवून, मऊ हातांनी त्यांना हळुवारपणे कुरवाळू लागली.
तामबुद्ध्यदमेयात्मा बलवान्सत्यविक्रमः। पर्यपृच्छत तां भीमः किमिहेच्छस्यनिन्दिते
ती गोष्ट लक्षात येताच, निर्धाराने आणि बलाने परिपूर्ण असलेल्या भीमाने तिला विचारले, 'तू इथे काय हवे आहेस, हे कलंक नसलेल्या स्त्री?'
एवमुक्ता तु भीमेन राक्षसी कामरूपिणी। भीमसेनं महात्मानमाह चैवमनिन्दिता
भीमाने असे विचारल्यावर, रूप बदलू शकणारी ती सुंदर राक्षसी, महान भीमसेनाला म्हणाली—
पलायध्वमितः क्षिप्रं मम भ्रातैष वीर्यवान्। आगमिष्यति वो हन्तुं तस्माद्गच्छत माचिरम्
'इथून पटकन पळा! माझा बलवान भाऊ लवकरच येईल आणि तुम्हा सर्वांना मारेल; म्हणून लगेच निघा.'