वायुर्वैश्रवणो रुद्रः कालः खं पृथिवी दिशः। अजश्चराचरगुरुः स्रष्टा त्वं पुरुषोत्तम
तू वायू, कुबेर, रुद्र, काळ, आकाश, पृथ्वी, दिशा, अजन्मा, चराचरांचा गुरु आणि सृष्टीकर्ता — हे पुरुषोत्तमा, तूच आहेस.
तुरायणादिभिर्देव क्रतुभिर्भूरदक्षिणैः। अयजो भूरितेजा वै कृष्ण चैत्ररथे वने
तुरायणासारख्या यज्ञांनी आणि मोठ्या दानांनी, हे तेजस्वी कृष्णा, तू चित्ररथ वनात यज्ञ केलेस.
शतं शतसहस्राणि सुवर्णस्य जनार्दन। एकैकस्मिंस्तदा यज्ञे परिपूर्णानि दत्तवान्
जनार्दना, त्या प्रत्येक यज्ञात तू शेकडो-हजारो सुवर्णमुद्रा भरपूर प्रमाणात दिल्या.
अदितेरपि पुत्रत्वमेत्य यादवनन्दन। त्वं विष्णुरिति विख्यात इन्द्रादवरजो विभुः
यादवनंदना, अदितीचा पुत्र होऊन, तू 'विष्णु' म्हणून प्रसिद्ध आहेस, आणि इंद्राचा धाकटा भाऊ, सर्वशक्तिमान आहेस.
शिशुर्भूत्वा दिवं खं च पृथिवीं च परंतप। त्रिभिर्विक्रमणैः कृष्ण क्रान्तवानसि तेजसा
परंतपा कृष्णा, बालरूप घेऊन, आपल्या तेजाने तीन पावलांत स्वर्ग, आकाश आणि पृथ्वी व्यापलीस.
संप्राप्य दिवमाकाशमादित्यस्यन्दने स्थितः। अत्यरोचश्च भूतात्मन्भास्करं स्वेन तेजसा
सर्व प्राण्यांच्या आत्मा, स्वर्ग आणि आकाश गाठून, सूर्याच्या रथावर उभा राहिलास आणि आपल्या तेजाने सूर्यालाही लाजविलेस.
प्रादुर्भावसहस्रेषु तेषुतेषु त्वया विभो। अधर्मरुचयः कृष्ण निहताः शतशोऽसुराः
हे महाबळ, त्या हजारो अवतारांत, कृष्णा, अधर्मात रमणारे असुरांचे शेकडो संहार तूच केलास.
सादिता मौखाः पाशा निशुम्भनरकौ हतौ। कृतः क्षेमः पुनः पन्थाः पुरं प्राग्ज्योतिषं प्रति
मौख्यांचा नाश केला, पाश तोडले, निशुंभ आणि नरकाचा वध केला; आणि पुन्हा प्राग्ज्योतिष नगरीकडे जाणारा मार्ग सुरक्षित केला.
जारूथ्यामाहुतिः क्राथः शिशुपालो नृपैः सह। जरासन्धश्च शैब्यश्च शतधन्वा च निर्जितः
जारूथ्य, आहुती, क्राथ, शिशुपाल आणि इतर राजे, तसेच जरासंध, शैब्य आणि शतधन्वा — हे सर्व तुझ्यामुळे पराभूत झाले.
तथा पर्जन्यघोषेण रथेनादित्यवर्चसा। अहार्षी रुक्मिणीं भैष्मीं रणे निर्जित्य रुक्मिणे
विजयाच्या गर्जनेसारख्या रथावर, सूर्यसमान तेजाने, तू रणात रुक्मीला हरवून रुक्मिणीला जिंकलीस.
इन्द्रद्युम्नो हतः कोपाद्यवनश्च कशेरुमान्। हतः सौभपतिः साल्वस्त्वया सौभं च पातितम्
इंद्रद्युम्नाचा कोपाने वध केला, यवन आणि कशेरुमानही मारले; सौभाचा स्वामी शाल्व तुझ्यामुळे मारला गेला आणि सौभही नष्ट झाले.
एवमेते युधि हता भूयश्चान्याञ्शृमुष्व ह। इरावत्यां हतो भोजः कार्तवीर्यसमो युधि। गोपतिस्तालकेतुश्च त्वया विनिहतावुभौ
अशा प्रकारे हे सर्व युद्धात मारले गेले; आता इतरांचाही ऐक — इरावतीच्या काठी, युद्धात कार्तवीर्यासमान भोज, तसेच गोपती आणि तालकेतू, हे दोघेही तुझ्यामुळे पराभूत झाले.
तां च भोगवतीं पुण्यामृषिकान्तां जनार्दन। द्वारकामात्मसात्कृत्वा समुद्रं गमयिष्यसि
जनार्दन, तू त्या पुण्यवान, ऋषीप्रिय द्वारका नगरीला आपलीच करून, समुद्र ओलांडशील.
न क्रोधो न च मात्सर्यं नानृतं मधुसूदन। त्वयि तिष्ठति दाशार्ह न नृशंस्यं कुतोऽनृजु
मधुसूदन, तुझ्यात राग, मत्सर, खोटेपणा, निर्दयपणा किंवा अन्याय काहीच नाही, दाशार्ह.
आसीनं चैत्यमध्ये त्वां दीप्यमानं स्वतेजसा। आगम्य ऋषयः सर्वेऽयाचन्ताभयमच्युत
अच्युत, जेव्हा तू त्या चैत्याच्या मध्ये बसला होतास आणि तुझ्या तेजाने उजळत होतास, तेव्हा सर्व ऋषी तुझ्याकडे आले आणि तुझ्याकडे आश्रय मागितला.
युगान्ते सर्वभूतानि संक्षिप्य मधुसूदन। आत्मनैवात्मसात्कृत्वा जगदासीः परंतप
मधुसूदन, युगाच्या शेवटी तू सर्व जीवांना स्वतःत सामावून घेतोस आणि हे जग आपलेच करतोस, शत्रूंना जाळणारा.
युगादौ तव वार्ष्णेय नाभिपद्मादजायत। ब्रह्मा चराचरगुरुर्यस्येदं सकलं जगत्। तं हन्तुमुद्यतौ घोरौ दानवौ मधुकैटभौ
वृष्णिकुलातील, युगाच्या सुरुवातीला तुझ्या नाभीच्या कमळातून ब्रह्मा जन्मला, जो चराचरांचा गुरु आहे आणि ज्याच्यामुळे हे सर्व जग आहे; त्याला मारण्यासाठी भयंकर मदु आणि कैटभ हे दैत्य उठले.
तयोर्व्यतिक्रमं दृष्ट्वा क्रुद्धस्य भवतो हरेः। ललाटाज्जातवाञ्शंभुः शूलपाणिस्त्रिलोचनः
त्यांचा अपराध पाहून, हरी, तू रागावल्यावर तुझ्या कपाळातून त्रिनेत्री, त्रिशूळधारी शंभू प्रकट झाला.
इत्थं तावपि देवेशौ त्वच्छरीरसमुद्भवौ। त्वन्नियोगकरावेताविति मे नारदोऽब्रवीत्
अशा प्रकारे हे दोन्ही देवांचे स्वामी तुझ्या शरीरातून उत्पन्न झाले; हे दोघेही तुझ्या आज्ञेनेच वागतात, असे नारदाने मला सांगितले.
तथा नारायण पुरा क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः। इष्टवांस्त्वं महासत्रं कृष्ण चैत्ररथे वने
नारायण, पूर्वी तू चैत्वरथ वनात, भरपूर दक्षिणा असलेल्या महायज्ञाने मोठे यज्ञ केलेस, कृष्णा.
नैवं परे नापरे वा करिष्यन्ति कृतानि वा। यानि कर्माणि देव त्वं बाल एव महाबलः
देवा, जे कर्म तू लहानपणीच केलेस, ते इतर कुणीही किंवा पुढे कुणीही करू शकणार नाही.
कृतवान्पुण्डरीकाक्ष बलदेवसहायवान्। वैराजभवने चापि ब्रह्मणा न्यवसः सह
पुण्डरीकाक्षा, बलरामाच्या मदतीने तू विराजाच्या महालात ब्रह्मासोबत राहिलास.
एवमुक्त्वा महात्मानमात्मा कृष्णस्य पाण्डवः। तूष्णीमासीत्ततः पार्थमित्युवाच जनार्दनः
पांडवाने कृष्णाच्या या महान आत्म्याबद्दल सांगून गप्प बसला; त्यानंतर जनार्दनाने पार्थाला बोलावले.
ममैव त्वं तवैवाहं ये मदीयास्तवैव ते। यस्त्वां द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्त्वामनु स मामनु
तू माझा आहेस आणि मी तुझा आहे; जे माझे आहेत ते तुझेच आहेत; जो तुझा द्वेष करतो तो माझा द्वेष करतो, आणि जो तुझा अनुयायी आहे तो माझा अनुयायी आहे.
नरस्त्वमसि दुर्धर्ष हरिर्नारायणो ह्यहम्। काले लोकमिमं प्राप्तौ नरनारायणावृषी
तू मनुष्यात नर आहेस, जिंकता न येणारा; मी हरि, नारायण आहे; योग्य वेळी आपण नर-नारायण ऋषी या जगात आलो आहोत.
अनन्यः पार्थ मत्तस्त्वं त्वत्तश्चाहं तथैव च। नावयोरन्तरं शक्यं वेदितुं भरतर्षभ
पार्था, तू माझ्यापासून वेगळा नाहीस, आणि मी तुझ्यापासून वेगळा नाही; आपल्यात काहीही फरक समजणे शक्य नाही, भरतश्रेष्ठा.
इत्युक्त्वा पुण्डरीकाक्षः पाण्डवं सुप्रियं वचः। प्रीयमाणो हृषीकेशस्तूष्णीं तत्र बभूव सः
पुण्डरीकाक्ष हृषीकेशाने पांडवाला अतिशय प्रिय अशी ही वचने सांगून, आनंदाने तिथेच शांत बसला.
एवमुक्ते तु वचने केशेवेन महात्मना। तस्मिन्वीरसमावाये संरब्धेष्वथ राजसु
महात्मा केशवाने ही वचने सांगितल्यावर, त्या वीरांच्या आणि राजांच्या सभेत खळबळ माजली.
धृष्टद्युम्नमुखैर्वीरैर्भ्रातृभिः परिवारिता। पाञ्चाली पुण्डरीकाक्षमासीनं यादवैः सह। अभिगम्याब्रवीत्कृष्णा शरण्यं शरणैषिणी
धृष्टद्युम्न आणि इतर वीर भाऊ यांनी वेढलेली पांचाळी, यादवांसोबत बसलेल्या पुण्डरीकाक्ष कृष्णाजवळ गेली आणि आश्रय मागणारी त्याला म्हणाली.
वासुदेव हृषीकेश वासवावरजाच्युत। देवदेवोसि देवानामिति द्वैपायनोऽब्रवीत्
वासुदेव, हृषीकेश, वासवाचा धाकटा भाऊ, अच्युत, तू देवांचा देव आहेस—असे द्वैपायन म्हणाला.