तस्मिन्हते तोयदतुल्यरूपे कृष्णां पुरस्कृत्य नरेन्द्रपुत्राः। भीमं प्रशस्याथ गुणैरनेकै- र्हृष्टास्ततो द्वैतवनाय जग्मुः
पावसाच्या ढगासारखा दिसणारा तो मारला गेल्यावर, कृष्णा पुढे असताना राजपुत्रांनी आनंदाने भीमाची अनेक गुणांनी स्तुती केली आणि मग द्वैतवनाकडे निघाले.
एवं विनिहतः सङ्ख्ये किर्मोरो मनुजाधिप। भीमेन वचनात्तस् धर्मराजस्य कौरव
अशा प्रकारे, धर्मराजाच्या आज्ञेने, भीमाने युद्धात किमिराचा वध केला, हे मनुष्याधिपती कौरवा.
ततो निष्कष्टकं कृत्वा वनं तदयराजितः। द्रौपद्या सह धर्मज्ञो वसतिं तामुवास ह
मग त्या वनातील सर्व संकटे दूर करून, धर्मज्ञाने द्रौपदीसह तिथे निर्धास्तपणे वास केला.
समाश्वास्य च ते सर्वे द्रौपदीं भरतर्षभाः। प्रहृष्टमनसः प्रीत्या प्रसशंसुर्वृकोदरम्
मग सर्व भरतश्रेष्ठांनी द्रौपदीला धीर दिला आणि प्रेमाने आनंदित होऊन वृकोदराची स्तुती केली.
भीमबाहुबलोत्पिष्टे विनष्टे राक्षसे ततः। विविशुस्ते वनं वीराः क्षेमं निहतकण्टकम्
भीमाच्या प्रचंड बळाने राक्षसाचा नाश झाल्यावर, वीरांनी ते वन आता सुरक्षित आणि निर्भय झाले म्हणून प्रवेश केला.
स मया गच्छता मार्गे विनिकीर्णो भयावहः। वने महति दुष्टात्मा दृष्टो भीमबलाद्धतः
मी त्या मार्गाने जात असताना, त्या मोठ्या वनात भीमाच्या बळाने मारलेला, भयंकर आणि दुष्ट आत्मा विखुरलेला पडलेला मी पाहिला.
तत्राश्रौषमहं चैतत्कर्म भीमस् भारत। ब्राह्मणानां कथयतां ये तत्रासन्समागताः
तेथे एकत्र आलेल्या ब्राह्मणांनी भीमाने केलेला तो पराक्रम सांगताना, हे भारत, मी ऐकला.
एवं विनिहतं सङ्ख्ये किर्मीरं रक्षसां वरम्। श्रुत्वा ध्यानपरो राजा निशश्वासार्तवत्तदा
किर्मीर नावाचा राक्षस युद्धात अशा प्रकारे मारला गेला, हे ऐकून राजा मनात विचार करत राहिला आणि दुःखाने खोल श्वास सोडला.
भोजाः प्रव्रजिताञ्श्रुत्वा वृष्णयश्चान्धकैः सह। पाण्डवान्दुःखसंतप्तान्समाजग्मुर्महावने
पांडव वनवासात गेले आणि दुःखाने व्याकुळ आहेत, हे ऐकून भोज, वृष्णि आणि अंधक लोक एकत्र येऊन त्या मोठ्या वनात आले.
पाञ्चालस्य च दायादो धृष्टकेतुश्च चेदिपः। केकयाश्च महावीर्या भ्रातरो लोकविश्रुताः
पांचाळांचा वारस, चेडी देशाचा राजा धृष्टकेतू आणि जगप्रसिद्ध, मोठ्या पराक्रमाचे केकय बंधू,
वने द्रष्टुं ययुः पार्थान्क्रोधामर्षसमन्विताः। गर्हयन्तो धार्तराष्ट्रान्किं कुर्म इति चाब्रुवन्
हे सर्व क्रोध आणि अपमानाने भरलेले, पृथा पुत्रांना भेटण्यासाठी वनात गेले. त्यांनी धृतराष्ट्राच्या मुलांना दोष देत, 'आता आपण काय करावे?' असे बोलले.
वासुदेवं पुरस्कृत्य सर्वे ते क्षत्रियर्षभाः। परिवार्योपविविशुर्धर्मराजं युधिष्ठिरम्। अभिवाद्य कुरुश्रेष्ठं विषण्णः केशवोऽब्रवीत्
वसुदेवाला पुढे करून हे सर्व श्रेष्ठ क्षत्रियांनी धर्मराज युधिष्ठिराला वेढून बसले. कुरुकुळातील श्रेष्ठ युधिष्ठिराला वंदन केल्यावर, दुःखी केशव बोलला.
दुर्योधनस्य कर्णस् शकुनेश्च दुरात्मनः। दुःशासनचतुर्थानां भूमिः पास्यति शोणितम्
दुर्योधन, कर्ण, दुष्ट शकुनी आणि चौथा दु:शासन — यांचा रक्त या पृथ्वीवर सांडले जाईल.
एतान्निहत्य समरे ये च तेषां पदानुगाः। तांश्च सर्वान्विनिर्जित्य सहितान्स नराधिपान्
यांना आणि त्यांच्या पाठीराख्यांना युद्धात मारून, त्यांच्यासोबत असलेल्या सर्व राजांना जिंकून,
ततः सर्वेऽभिषिञ्चामो धर्मराजं युधिष्ठिरम्। निकृत्याऽभिचरन्वध्य एष धर्मः सनातनः
मग आपण सर्वजण धर्मराज युधिष्ठिराचा राज्याभिषेक करू. कपटाने वागणाऱ्याला क्षमा नाही, हेच सनातन धर्म आहे.
पार्तानामभिषङ्गेण तथा क्रुद्धं जनार्दनम्। अर्जुनः शमयामास दिधक्षन्तमिव प्रजाः
पार्थांच्या बाजूने जनार्दन इतका संतापला पाहून, अर्जुनाने जणू लोकांना जाळणाऱ्या आगीला शांत करावे तसे त्याला शांत केले.
संक्रुद्धं केशवं दृष्ट्वा पूर्वदेवेषु फल्गुनः। कीर्तयामास कर्माणि सत्यकीर्तेर्महात्मनः
पूर्वीच्या देवांमध्ये केशव इतका रागावलेला पाहून, फाल्गुनाने सत्यकीर्ती या महात्म्याची कर्तृत्वे सांगायला सुरुवात केली.
पुरुषस्याप्रमेयस्य सत्यस्यामिततेजसः। प्रजापतिपतेर्विष्णोर्लोकनाथस्य धीमतः
त्या अपरिमित, सत्यप्रिय, अनंत तेजस्वी, प्रजापतींचे स्वामी, विश्वाचे अधिपती आणि बुद्धिमान विष्णूची कर्तृत्वे,
दशवर्षसहस्राणि यत्रसायंगृहो मुनिः। व्यचरस्त्वं पुरा कृष्ण पर्वते गन्धमादने
कृष्णा, एकदा तू हजारो वर्षे संध्याकाळची पूजा करणारा ऋषी होऊन, गंधमादन पर्वतावर फिरत होतास.
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च। पुष्करेष्ववसः कृष्णं त्वमपो भक्षयन्पुरा
कृष्णा, हजारो वर्षे आणि शंभर दशके तू पुष्करात राहिलास, तेव्हा फक्त पाणी पिऊन उपवास केला होतास.
ऊर्ध्वबाहुर्विशालायां बदर्यां मधुसूदन। अतिष्ठ एकपादेन वायुभक्षः शतं समाः
मधुसूदन, विशाल बदरीक्षेत्रात, हात वर करून, एक पायावर उभा राहून, शंभर वर्षे फक्त वायूवर जगलास.
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गः कृशो धमनिसंततः। आसीः कृष्ण सरस्वत्यां सत्रेद्वादशवार्षिके
कृष्णा, काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीचे वस्त्र घालून, कृश आणि शिरा दिसत असताना, तू सरस्वतीच्या काठी बारा वर्षांच्या यज्ञात राहिलास.
प्रभासमप्यथासाद्य तीर्थं पुण्यजनार्चितम्। तत्र कृष्ण महातेजा दिव्यं वर्षसहस्रकम्
मग पुण्यवानांनी पूजिलेले पवित्र प्रभास क्षेत्र गाठून, कृष्णा, तू तिथे दिव्य अशा हजार वर्षे घालवलीस.
आतिष्ठस्त्वमथैकेन पादेन नियमस्थितः। लोकप्रवृत्तिहेतोस्त्वमिति व्यासो ममाब्रवीत्
तिथे एक पायावर उभा राहून, नियम पाळत, लोकांच्या कल्याणासाठी तू तपश्चर्या केलीस, असे व्यासांनी मला सांगितले.
क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानामादिरन्तश्च केशवं। निधानं तपसां कृष्ण यज्ञस्त्वं च सनातनः
केशवा, तू सर्व प्राण्यांमध्ये 'क्षेत्रज्ञ' आहेस, सर्वाचा आरंभ आणि शेवट आहेस. कृष्णा, तपश्चर्येचा आधार तूच आहेस आणि सनातन यज्ञही तूच आहेस.
योगकर्ता हृषीकेशः सांख्यकर्ता सनातनः। शीलस्त्वं सर्वयोगानां करणं नियमस्य च
हृषीकेशा, तू योगाचा निर्माता आहेस, आणि सांक्याचा सनातन प्रवर्तक आहेस. सर्व योगांचा मूळ गुण आणि नियमांचा कारण तूच आहेस.
निहत्य नरकं भौममाहृत्य मणिकुण्डले। प्रथमोत्पादितं कृष्ण मेध्यमश्वमवासृजः
कृष्णा, पृथ्वीवरील नरकासुराचा वध करून, त्याच्या कानातील मणी घेऊन, प्रथम यज्ञासाठी अश्व सोडला होतास.
कृत्वातत्कर्म लोकानामृषभः सर्वलोकजित्। अवधीस्त्वं रणे सर्वान्समेतान्दैत्यदानवान्
लोकांच्या कल्याणासाठी हे कृत्य करून, सर्व लोकांवर विजय मिळवणारा वीर, युद्धात एकत्र आलेल्या सर्व दैत्य-दानवांचा वध तूच केला.
ततः सर्वेश्वरत्वं च संप्रदाय शचीपतेः। मानुषेषु महाबाहो प्रादुर्भूतोऽसि केशव
मग, सर्वांचा स्वामीपद शचीपतीस देऊन, महाबाहु केशवा, तू मानवांमध्ये प्रकट झाला.
स त्वं नारायणो भूत्वा हरिरासीः परंतप। ब्रह्मा सोमश्च सूर्यश्च धर्मो धाता यमोऽनलः
परंतपा, तू नारायण होऊन, हरिरूप घेतलास. तूच ब्रह्मा, सोम, सूर्य, धर्म, धाता, यम आणि अग्नी आहेस.