सविलक्षस्तु राजेन्द्रो दुर्योधनपिता तदा। मैत्रेयं प्राह किर्मीरः कथं भीमेन पातितः
तेव्हा, लाजलेला दुर्योधनाचा वडील राजा म्हणाला, 'मैत्रेय, किमीर राक्षस भीमाने कसा मारला?'
नाहं वक्ष्याम्यसूया ते न ते शुश्रूषते सुतः। एष ते विदुरः सर्वमाख्यास्यति गते मयि
मी तुला सांगणार नाही, कारण तुझ्या मनात माझ्याबद्दल द्वेष आहे आणि तुझा मुलगा ऐकत नाही; मी गेल्यावर विदुर तुला सर्व काही सांगेल.
इत्येवमुक्त्वा मैत्रेयः प्रातिष्ठत यथागतम्। किर्मीरवधसंविग्नो भयं दुर्योधनो ययौ
असे म्हणून मैत्रेय जसा आला तसा निघून गेला; किमीराच्या वधामुळे दुर्योधन भयभीत झाला.
किर्मीरस्य वधं क्षत्तः श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम्। रक्षसा भीमसेनस्य कथमासीत्समागमः
हे क्षत्त, मला किमीराच्या वधाची कथा ऐकायची आहे; भीमसेनाची त्या राक्षसाशी कशी भेट झाली ते सांग.
शृणु भीमस्य कर्मेदमतिमानषकर्मणः। श्रुतपूर्वं मया तेषां कथान्तेषु पुनः पुनः
भीमाने केलेल्या या अद्भुत आणि अभिमानास्पद कृत्याबद्दल ऐक. या गोष्टी मी वारंवार कथा सांगताना ऐकल्या आहेत.
इतः प्रयाता राजेन्द्र पाण्डवा द्यूतनिर्जिताः। जग्मुस्त्रिभिरहोरात्रैः काम्यकं नाम तद्वनम्
राजा, जुगारात हरलेले पांडव तिथून निघाले आणि तीन दिवस-रात्र चालून काम्यक नावाच्या जंगलात पोहोचले.
रात्रौ निशीथे त्वाभीले गतेऽर्धसमये नृप। प्रचारे पुरुषादानां रक्षसां घोरकर्मणाम्
राजा, रात्रीच्या मध्यभागी, गडद अंधारात, माणसे खाणारे आणि भयंकर कृत्य करणारे राक्षस त्या जंगलात फिरू लागले.
तद्वनं तापसा नित्यमशेषा वनचारिणः। दूरात्परिहरन्ति स्म पुरुषादभयात्किल
त्या माणसे खाणाऱ्या राक्षसांच्या भीतीने, त्या जंगलात राहणारे सर्व तपस्वी आणि वनातील लोक नेहमी दूरवरूनच ते जंगल टाळायचे.
तेषां प्रविशतां तत्र मार्गमावृत्य भारत। दीप्ताक्षं भीषणं रक्षः मोल्मुकं प्रत्यपद्यत
भारत, पांडव तिथे जात असताना, तेजस्वी डोळ्यांचा आणि भीषण रूपाचा किमिर नावाचा राक्षस त्यांचा रस्ता अडवून उभा राहिला.
बाहू महान्तौ कृत्वा च तथास्यं च भयानकम्। स्थितमावृत्यपन्थानं येन यान्ति कुरूद्वहाः
त्याने आपले हात मोठे केले, चेहरा भयंकर केला आणि ज्या रस्त्याने कौरव वीर जात होते, तो रस्ता पूर्णपणे अडवून उभा राहिला.
दष्टोष्ठदंष्ट्रं ताम्राक्षं प्रदीप्तोर्ध्वशिरोरुहम्। सार्करश्मितडिच्चक्रं सबलाकमिवाम्बुदम्
त्याचे ओठ आणि दात टोचलेले, डोळे तांबडे, केस जणू ज्वाळांसारखे उभे, आणि तोंड विजेने चमकणाऱ्या ढगासारखे मोठे आणि उघडे होते.
सृजन्तं राक्षसीं मायां महानादनिनादितम्। मुञ्चन्तं विपुलान्नादान्सतोयमिव तोयदम्
तो राक्षसी माया सोडू लागला, मोठ्याने गर्जना करत होता, आणि त्याचा आवाज जणू पावसाचा ढग पाणी ओततो तसा घुमत होता.
तस्य नादेन संत्रस्ताः पक्षिणः सर्वतोदिशम्। विमुक्तनादाः संपेतुः स्थलजा जलजैः सह
त्याच्या गर्जनेने घाबरून, सर्व दिशांना असणारे पक्षी—जंगलातील आणि पाण्यातील—एकदम उडून गेले आणि शांत झाले.
संप्रद्रुतमृगद्वीपिमहिषर्क्षसमाकुलम्। तद्वनं तस्य नादेन संप्रस्थितमिवाभवत्
त्याच्या आवाजाने, हरणे, वन्य प्राणी, रानगवे आणि अस्वले घाबरून पळू लागली, आणि ते जंगल जणू हलून गेले.
तस्योरुवाताभिहतास्ताम्रपल्लवबाहवः। विदूरजाताश्च लताः समाश्लिष्यन्ति पादपान्
त्याच्या प्रचंड श्वासामुळे तांबड्या पानांची झाडे वाकली, आणि दूरवरच्या वेलींनी झाडांच्या खोडांना घट्ट मिठी मारली.
तस्मिन्क्षणेऽथ प्रववौ मारुतो भृशदारुणः। रजसा संवृतं तेन नष्टर्क्षमभवन्नभः
त्या क्षणी, जोरदार आणि भयंकर वारा सुटला, आणि धुळीने आकाश झाकले गेले, त्यामुळे तारे दिसेनासे झाले.
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणामविज्ञातो महारिपुः। पञ्चानामिन्द्रियाणां तु शोकावेश इवातुलः
पाच पांडवांना तो मोठा शत्रू ओळखू आला नाही, जसा पाच इंद्रियांना अनोळखी आणि प्रचंड दुःख येते.
स दृष्ट्वा पाण्डवान्दूरात्कृष्णाजिनसमावृतान्। आवृणोत्तद्वनद्वारं मैनाक इव पर्वतः
काळ्या मृगचर्म घातलेल्या पांडवांना दूरून पाहून, तो राक्षस त्या जंगलाच्या प्रवेशद्वारात पर्वतासारखा आडवा उभा राहिला.
तं समासाद्य वित्रस्ता कृष्णा कमललोचना। अदृष्टपूर्वं संत्रासान्न्यमीलयत लोचने
त्याच्याजवळ गेल्यावर, कमळासारख्या डोळ्यांची कृष्णा घाबरली, आणि असा देखावा कधीच न पाहिल्याने भीतीने तिने डोळे बंद केले.
दुःशासनकरोत्सृष्टविप्रकीर्णशिरोरुहा। पञ्चपर्वतमध्यस्था नदीवाकुलतां गता
दुःशासनाच्या हाताने तिचे केस विस्कटलेले, आणि पाच पर्वतांच्या मध्ये उभी असलेली ती नदीसारखी अस्वस्थ झाली होती.
विमुह्यमानां तां तत्र जगृहुः पञ्च पाण्डवाः। इन्द्रियाणि प्रसक्तानि विषयेषु यथारतिम्
ती तिथे गोंधळून गेली असता, पाचही पांडवांनी तिला आधार दिला, जसे इंद्रिये विषयांमध्ये गुंतली असता त्यांना आवरले जाते.
अथ तां राक्षसीं मायामुत्थितां घोरदर्शनाम्। रक्षोघ्नैर्विविधैर्मन्त्रैर्धौम्यः सम्यक्प्रयोजितैः
मग धौम्याने, राक्षसांचा नाश करणारे विविध मंत्र योग्य रीतीने उच्चारून, त्या भयंकर राक्षसी मायेला थांबवायला सुरुवात केली.
पश्यतां पाण्डुपुत्राणां नाशयामास वीर्यवान्। स नष्टमायोऽतिबलः क्रोधविस्फारितेक्षणः
पांडुपुत्रांच्या समोर, त्या बलाढ्याने, रागाने डोळे लाल करून, आपली माया नाहीशी केली आणि आपली खरी शक्ती दाखवली.
काममूर्तिधरः क्रूरः कालकल्पो व्यदृश्यत। तमुवाच ततो राजा दीर्घप्रज्ञो युधिष्ठिरः
तो भीषण रूप धारण करून, इच्छा साकार झाल्यासारखा आणि मृत्यूसारखा दिसत होता; तेव्हा दीर्घदृष्टी असलेला राजा युधिष्ठिर त्याला म्हणाला.
को भवान्कस्य वा किं ते क्रियतां कार्यमुच्यताम्। प्रत्युवाचाथ तद्रक्षो धर्मराजं युधिष्ठिरम्
"तू कोण आहेस? कुणाचा आहेस? तुला काय हवंय? सांग, इथे कशासाठी आला आहेस?" असं विचारल्यावर त्या राक्षसाने धर्मराज युधिष्ठिराला उत्तर दिलं.
अहं वकस्य वै भ्राता किर्मीर इति विश्रुतः। वनेऽस्मिन्काम्यके शून्ये निवसामि गतज्वरः
"मी वकाचा भाऊ किमिरा म्हणून प्रसिद्ध आहे. या निर्जन काम्यक वनात, मी कुठलीही चिंता न करता राहतो."
युधि निर्जित्य पुरुषानाहारं नित्यमाचरन्। के यूयमभिसंप्राप्ता भक्ष्यभूता ममान्तिकम्। युधि निर्जित्यवः सर्वान्भक्षयिष्ये गतज्वरः
"युद्धात माणसांना हरवून, त्यांना नेहमीच माझं अन्न बनवतो. तुम्ही कोण, जे माझ्या जवळ खाण्यासाठी आलात? मी तुम्हा सर्वांना युद्धात हरवून, चिंता न करता खाऊन टाकीन."
युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा वचस्तस्य दुरात्मनः। आचचक्षे ततः सर्वं गोत्रनामादि भारत
त्या दुष्टाच्या बोलण्यावर युधिष्ठिराने मग त्याला आपली आणि भावांची नावं, कुळ, सगळं सांगितलं, हे भारत.
पाण्डवो धर्मराजोऽहं यदि ते श्रोत्रमागतः। सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्भीमसेनार्जुनादिभिः
"मी धर्मराज युधिष्ठिर आहे, जर तुझ्या कानावर आलं असेल तर. माझ्या सर्व भावांसह—भीमसेन, अर्जुन आणि इतरांसह—मी इथे आहे."
हृतराज्यो वने वासं वस्तुं कृतमतिस्ततः। वनमभ्यागतो घोरमिदं तव परिग्रहम्
"राज्य हिरावून घेतल्यावर आम्ही वनवास पत्करला आहे; म्हणूनच आम्ही या तुझ्या भीषण जंगलात आलो आहोत."