सत्यं श्रेष्टं पाण्डवा निष्प्रलापं तुल्यं चान्नं सह भोज्यं सहायैः। आत्मा चैषामग्रतो नातिवर्ते देवं वृत्तिर्वर्धते भूमिपाल
पांडवांनो, सत्य सर्वात श्रेष्ठ आहे, त्यात कपट नसावं; अन्न सुद्धा सगळ्यांना समान आणि मित्रांसोबत वाटून खावं. त्यांचा प्रमुख कधीच त्यांना मागे टाकत नाही, आणि अशा वागणुकीने, राजन, भरभराट होते.
एवं करिष्यामि यथा ब्रवीपि परां बुद्धिमुपगम्याप्रमत्तः। यच्चाप्यन्यद्देशकालोपपन्नं तद्वै वाच्यं तत्करिष्यामि कृत्स्नम्
मी तुझ्या सांगण्याप्रमाणेच वागेन, उत्तम समजूत घेऊन आणि सावध राहून. आणि वेळप्रसंगी जे योग्य असेल तेही मी पूर्णपणे सांगीन आणि करीन.
गते तु विदुरे राजन्नाश्रमं पाण्डवान्प्रति। धृतराष्ट्रो महाप्राज्ञः पर्यतप्यत दुर्मनाः
राजन, विदुर पांडवांच्या आश्रमाकडे गेल्यावर, धृतराष्ट्र हा बुद्धिमान राजा फारच अस्वस्थ आणि दुःखी झाला.
[विदुरस्य प्रभावं च सन्धिविग्रहकारितम्। विवृद्धिं च परां मत्वा पाण्डवानां भविष्यति ।।]
विदुराचा प्रभाव, त्याची संधी आणि संघर्ष सांभाळण्याची कला, आणि पांडवांना मिळणारी मोठी भरभराट याचा विचार करत—
स सभाद्वारमागम्य विदुरस्मारमोहितः। समक्षं पार्थिवेनद्राणां विसंज्ञः प्रापतद्भुवि
तो सभागृहाच्या दाराशी आला, विदुराच्या आठवणींनी त्याचं मन गोंधळून गेलं होतं, आणि सर्व राजांच्या समोर तो शुद्ध हरपून जमिनीवर पडला.
स तु लब्ध्वा चिरात्संज्ञां समुत्थाय महीतलात्। समीपोपस्थितं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत्
बराच वेळाने शुद्धीवर येऊन, तो जमिनीवरून उठला आणि जवळ उभ्या असलेल्या संजयाला राजा बोलू लागला.
भ्राता मम सुहृच्चैव साक्षाद्धर्म इवापरः। तस्य स्मृत्याऽद्य सुभृशं हृदयं दीर्यतीवमे
माझा भाऊ आणि मित्र खरंच धर्माचाच दुसरा अवतार आहे. आज त्याची आठवण काढताना माझं मन फारच व्याकुळ होतंय.
तमानय स्वधर्मज्ञं मम भ्रातरमाशु वै। इति ब्रुवन्स नृपतिः कृपणं पर्यदेवयत्
माझा धर्म जाणणारा भाऊ लवकर घेऊन ये, असं म्हणत राजा दुःखात रडू लागला.
पश्चात्तापाभिसंतप्तो विदुरस्मारमोहितः। भ्रातृश्नेहादिदं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत्
पश्चात्तापाने व्याकुळ आणि विदुराच्या आठवणींनी गोंधळलेला राजा, भावाच्या प्रेमाने, संजयाला हे शब्द बोलला.
गच्छ संजय जानीहि भ्रातरं विदुरं मम। यदि जीवति रोषेण मया पापेन निर्धुतः
संजया, माझ्या भावाला विदुराला शोधून आण. तो जिवंत आहे का ते बघ, कारण माझ्या रागाने आणि पापाने मी त्याला दूर केलं.
न हि तेन मम भ्रात्रा सुसूक्ष्ममपि किंचन। व्यलीकं कृतपूर्वं वै प्राज्ञेनामितबुद्धिना
माझ्या त्या बुद्धिमान भावाने, ज्याचं मन मोठं आहे, कधीही अगदी लहानसुद्धा चूक माझ्याशी केली नाही.
स व्यलीकं कथं प्राप्तो मत्तः परमबुद्धिमान्। न जह्माज्जीवितं प्राज्ञ तं गच्छानय संजय
असा शहाणा माणूस माझ्याकडून कसा दोषी ठरला? संजया, त्याला घेऊन ये. ज्ञानी माणूस अन्यायाने आपलं जीवन सोडत नाही.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञस्तमनुमान्य च। संजयो बाढमित्युक्त्वा प्राद्रवत्काम्यकं प्रति
राजाचे ते शब्द ऐकून आणि मान्य करून, संजयाने 'हो' असं सांगितलं आणि काम्यक वनाकडे धाव घेतली.
सोऽचिरेण समासाद्य तद्वनं यत्र पाण्डवाः। रौरवाजिनसंवीतं ददर्शाथ युधिष्ठिरम्
थोड्याच वेळात त्या वनात पोहोचून, जिथे पांडव होते, संजयाने रुरू मृगाची कातडी घातलेला युधिष्ठिर पाहिला.
विदुरेण सहासीनं ब्राह्मणैश्च सहस्रशः। भ्रातृभिश्चाभिसंगुप्तं देवैरिव पुरंदरम्
त्याने युधिष्ठिराला विदुरासोबत बसलेला, हजारो ब्राह्मणांनी वेढलेला आणि भावांनी सुरक्षित केलेला, जणू देवांमध्ये इंद्रच, असं पाहिलं.
युधिष्ठिरमुपागम्य पूजयामास संजयः। भीमार्जुनयमाश्चापि तद्युक्तं प्रतिपेदिरे
युधिष्ठिराजवळ जाऊन संजयाने त्याचा सन्मान केला. भीम, अर्जुन आणि यमाचा मुलगाही त्याला योग्य उत्तर दिलं.
राज्ञा पृष्टः स कुशलं सुखासीनश्च संजयः। शशंसागमने हेतुमिदं चैवाब्रवीद्वचः
राजाने विचारल्यावर, संजय आरामात बसून आपल्या येण्याचं कारण सांगितलं आणि हे शब्द बोलला.
राजा स्मरति ते क्षत्तर्धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः। तं पश्य गत्वा त्वं क्षिप्रं संजीवय च पार्थिवम्
अंबिकेचा मुलगा, राजा धृतराष्ट्र, तुझी आठवण काढतोय, क्षत्त. तू लवकर जा, त्याला भेट आणि राजाला सावर.
सोऽनुमान्य नरश्रेष्ठान्पाण्डवान्कुरुनन्दनान्। नियोगाद्राजसिंहस्य गन्तुमर्हसि सत्तम्
कुरुवंशातील श्रेष्ठ पांडवांची परवानगी घेऊन, राजसिंहाच्या आज्ञेने, तू निघावंस हे योग्य आहे.
एवमुक्तस्तु विदुरो धीमान्स्वजनवत्सलः। युधिष्ठिरस्यानुमते पुनरायाद्गजाह्वयम्
असं सांगितल्यावर, बुद्धिमान आणि आप्तांना प्रेम करणारा विदुर, युधिष्ठिराची परवानगी घेऊन पुन्हा हस्तिनापुरला गेला.
तमब्रवीन्महातेजा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः। दिष्ट्या प्राप्तोसि धर्मज्ञ दिष्ट्या स्मरसि मेऽनघ
महातेजस्वी, अंबिकेचा मुलगा धृतराष्ट्र त्याला म्हणाला, 'भाग्याने तू आलास धर्म जाणणारा, भाग्याने तू माझी आठवण ठेवलीस, पापरहित.'
अद्य चाहं दिवारात्रौ त्वत्कृते भरतर्षभ। प्रजागरे प्रपश्यामि विचित्रं देहमात्मनः
आज मी, भरतवंशातील श्रेष्ठा, तुझ्यासाठी दिवस-रात्र जागा आहे. माझ्या शरीराची विचित्र अवस्था पाहतोय.
सोङ्कमानीय विदुरं मूर्धन्याघ्राय चैव ह। क्षम्यतामिति चोवाचयदुक्तोसि मयाऽनघ
विदुराला जवळ घेऊन आणि त्याचं मस्तक शिंकून, तो म्हणाला, 'माफ कर, पापरहित, मी तुला काही बोललो.'
क्षान्तमेव मया राजन्गुरुर्मे परमो भवान्। तथाऽहमागतः शीघ्रं त्वद्दर्शनपरायणः
राजा, मी तुला खरंच माफ केलंय. तू माझा मोठा गुरु आहेस. म्हणून मी तुझ्या दर्शनासाठी लगेच आलो.
भवन्ति हि नरव्याघ्र पुरुषा धर्मचेतनाः। दीनानुकम्पिनो राजन्नात्र कार्या विचारणा
माणसांमध्ये काही जण असे असतात की, त्यांचे मन नेहमी धर्माकडे वळलेले असते आणि ते दुःखी लोकांवर दया करतात, हे राजन. याबद्दल काहीच शंका नाही.
पाण्डोः पुत्रा यादृशास्ते तादृशा मे सुतास्तव। दीना इतीव मे बुद्धिरभिपन्नाऽद्य तान्प्रति
पांडूचे जे पुत्र आहेत, तसेच माझे आणि तुझेही मुले आहेत. आज माझ्या मनात त्यांच्याबद्दल दया निर्माण झाली आहे, कारण ते खूपच दुःखी वाटतात.
अन्योन्यमनुनीयैवं भ्रातरौ द्वौ महाद्युती। विदुरो धृतराष्ट्रश्च लेभाते परमां मुदम्
अशा प्रकारे एकमेकांना समजावत, विदुर आणि धृतराष्ट्र हे दोन तेजस्वी भाऊ मोठ्या आनंदात झाले.
श्रुत्वा च विदुरं प्राप्तं राज्ञा च परिसान्त्वितम्। धृताराष्ट्रात्मजो राजा पर्यतप्यत दुर्मतिः
विदुर आला आणि राजाचे मन शांत झाले, हे ऐकून धृतराष्ट्राचा दुष्टपुत्र राजा फारच अस्वस्थ झाला.
स सौबलेयमानाय्य कर्णदुःशासनौ तथा। अब्रवीद्वचनं राजा प्रविश्याबुद्धिजं तमः
त्याने मग सौबल, कर्ण आणि दुःशासन यांना बोलावले आणि अज्ञानातून आलेल्या काळोखात राजा असे बोलला.
एष प्रत्यागतो मन्त्री धृतराष्ट्रस्य संमतः। विदुरः पाण्डुपुत्राणां सुहृद्विद्वान्हिते रतः
हा विदुर, जो धृतराष्ट्राचा सल्लागार आहे आणि ज्याचा मोठा मान आहे, तो परत आला आहे. तो पांडवांचा मित्र आहे, ज्ञानी आहे आणि त्याच्या हितासाठी नेहमीच कार्य करतो.