मयि स्नेहोऽस्ति चेद्ब्रह्मन्यद्यनुग्रहभागहम्। भगवन्नास्ति चेद्गुद्यं तच्च मे ब्रूहि सांप्रतम्
माझ्यावर तुझं प्रेम असेल, ब्राह्मण, आणि मी तुझ्या कृपेचा पात्र असेन, भगवंत, तर आत्ता मला जे करावं लागेल ते सांग.
शृणुष्वांवहितो राजञ्शुचिर्भूत्वा समाहितः। क्षणं च कुरु राजेन्द्र गुह्यं वक्ष्यामि ते हितम्
राजा, नीट लक्ष देऊन ऐक, शुद्ध होऊन एकाग्र हो. राजाधिराज, थोडा वेळ थांब, मी तुझ्या हिताचं एक गुपित सांगतो.
धौम्येन तु यथाप्रोक्तं पार्थाय सुमहात्मने। नाम्नामष्टोत्तरं पुण्यं शतं तच्छृणु भूपते
धौम्यांनी जसं सांगितलं, तसं ऐक, महात्मा पार्था, हे पुण्याचं शंभर आणि आठ नावं; ते ऐक, राजन.
सूर्योऽर्यभा भगस्त्वष्टा पूषाऽर्कः सविता रविः। गभस्तिमानजः कालो मृत्युर्धाता प्रभाकरः
सूर्य, अर्यमान, भग, त्वष्टा, पूषा, अर्क, सविता, रवि, गभस्तिमान, अज, काळ, मृत्यू, धाता, प्रभाकर —
पृथिव्यापश्च तेजश्च खं वायुश्च परायणम्। सोमो बृहस्पतिः शुक्रो बुधोऽङ्गारक एव च
पृथ्वी, पाणी, अग्नी, आकाश आणि वारा हे तुझे निवासस्थान आहेत; सोम, बृहस्पती, शुक्र, बुध आणि अंगारक हेही तुझ्यातच आहेत.
इन्द्रो विवस्वान्दीप्तांशुः शुचिः शौरिः शनैश्चरः। ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्कन्दो वैश्रवणो यमः
इंद्र, विवस्वान, तेजस्वी, पवित्र, शौरि, शनैश्चर, ब्रह्मा, विष्णु, रुद्र, स्कंद, कुबेर आणि यम हेही तुझ्यातच आहेत.
वैद्युतो जाठरश्चाग्निरैन्धनस्तेजसां पतिः। धर्मध्वजो वेदकर्ता वेगाङ्गो वेदवाहनः
विजळी, पोटातील ज्वाळा, यज्ञातील अग्नी, तेजाचा स्वामी, धर्माचा ध्वज, वेदांचा कर्ता, वेगवान, वेदांचे वहाणारे हेही तुझ्यातच आहेत.
कृतं त्रेता द्वापरश्च कलिः सर्वामराश्रयः। कला काष्ठा मुहूर्ताश्च पक्षा मासा ऋतुस्तथा
कृतयुग, त्रेतायुग, द्वापरयुग आणि कलियुग — हे सर्व देवांचे आश्रय आहेत; कला, क्षण, मुहूर्त, पक्ष, महिने आणि ऋतू हेही तुझ्यातच आहेत.
संवत्सरकरोऽश्वत्थः कालचक्रो विभावसुः। पुरुषः शाश्वतो योगी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः
वर्षाचा निर्माता, अश्वत्थ वृक्ष, काळाचा चक्र, तेजस्वी, शाश्वत पुरुष, योगी, प्रकट आणि अप्रकट, सनातन हेही तुझ्यातच आहेत.
लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुदः। वरुणः सागरोंशश्च जीमूतो जीवनोऽरिहा
सर्व लोकांचा अधिपती, देवांचा स्वामी, विश्वाचा शिल्पकार, अंधार दूर करणारा, वरुण, समुद्र, समुद्राचा अंश, मेघ, जीवन देणारा आणि शत्रूंचा नाश करणारा हेही तुझ्यातच आहेत.
भूताश्रयो भूतपति- सर्वभूतनिषेवितः। `मणिः सुवर्णो भूतात्मा कामदः सर्वतोमुखः।' [स्रष्टा संवर्तको वह्निः सर्वस्यादिरलोलुपः
सर्व सृष्टीचे आधार, भूतांचा स्वामी, सर्व जीवांची सेवा स्वीकारणारा, मणी, सुवर्ण, सर्व भूतांचा आत्मा, इच्छा पूर्ण करणारा, सर्व दिशांना पाहणारा, सृष्टीकर्ता, संहार करणारा, अग्नी, सर्वाचा आरंभ आणि आसक्तिरहित हेही तुझ्यातच आहेत.
अनन्तः कपिलो भानुः कामदः सर्वतोमुखः।] जयो विशालो वरदः सर्वधातुनिषेचिता
अनंत, कपिल, तेजस्वी, इच्छा पूर्ण करणारा, सर्व दिशांना पाहणारा, विजयी, विशाल, वर देणारा आणि सर्व तत्त्वांत व्यापलेला हेही तुझ्यातच आहेत.
मनः सुपर्णो भूतादिः शीघ्रगः प्राणधारकः। धन्वन्तरिर्धूमकेतुरादिदेवोऽदितेः सुतः
मन, सुपर्ण, सर्व सृष्टीचा आरंभ, अतिशय वेगवान, प्राण धारण करणारा, धन्वंतरी, धूमकेतू, आदिदेव आणि अदितीचा पुत्र हेही तुझ्यातच आहेत.
द्वादशात्माऽरविन्दाक्षः पिता माता पितामहः। स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम्
बारा रूपांचा, कमळासारख्या डोळ्यांचा, वडील, आई, आजोबा, स्वर्गाचे द्वार, संततीचे द्वार, मुक्तीचे द्वार आणि सर्वोच्च स्वर्ग हेही तुझ्यातच आहेत.
देवकर्ता प्रशान्तात्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः। चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा मैत्रेण वपुषाऽन्वितः
देवतांचा कर्ता, शांतचित्त, विश्वाचा आत्मा, सर्व दिशांना पाहणारा, चराचरांचा आत्मा, सूक्ष्म आत्मा आणि मैत्रीपूर्ण रूप असलेला हेही तुझ्यातच आहेत.
एतद्वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः। नाम्नामष्टशतं पुण्यं शक्रेणोक्तं महात्मना
हा अमर्याद तेजाचा सूर्याचा एकशेआठ पवित्र नावांचा संग्रह आहे, जो महात्मा इंद्राने सांगितला आहे.
शक्राच्च नारदः प्राप्तो धौम्यश्च तदन्तरम्। धौम्याद्युधिष्ठरः प्राप्य सर्वान्कमानवाप्तवान्
इंद्राकडून नारदाला, त्यानंतर धौम्याला, आणि धौम्यापासून युधिष्ठिराला हे मिळाले; त्यामुळे युधिष्ठिराने सर्व इच्छा पूर्ण केल्या.
सुरगणपितृयक्षसेवितं ह्यसुरनिशाचरसिद्धवन्दितम्। वरकनकहुताशनप्रभं त्वमपि मनस्यभिधेहि भास्करम्
देव, पितर, यक्ष यांच्या सेवेला, असुर, राक्षस आणि सिद्ध यांच्या वंदनाला पात्र, सुवर्ण व अग्नीच्या तेजाने उजळणारा, अशा त्या भास्कराचे तूही मनात चिंतन कर.
सूर्योदये यः सुसमाहितः पठे- त्त पुत्रदारान्धनरत्नसंचयान्। लभेत जातिस्मरतां नरः सदा धृतिं च मेधां च स विन्दते पुमान्
जो मनुष्य एकाग्रतेने सूर्योदयाच्या वेळी हे पठण करतो, त्याला मुलं, पत्नी, धन, रत्नांचा साठा मिळतो; तो नेहमी पूर्वजन्मांची आठवण ठेवतो, आणि धैर्य व बुद्धी प्राप्त करतो.
[इमं स्तवं देववरस्य यो नरः प्रकीर्तयेच्छुचिसुमनाः समाहितः। स मुच्यते शोकदवाग्निसागरा- ल्लभेत कामान्मनसा यथेप्सितान्
जो मनुष्य शुद्ध आणि भक्तिपूर्वक या देवश्रेष्ठाच्या स्तोत्राचे पठण करतो, तो शोकाच्या समुद्रातून मुक्त होतो आणि मनातील सर्व इच्छा पूर्ण करतो.
[इमं स्तवं प्रयतमनाः समाधिना पछेदिहान्योऽपि वरं समर्थयन्। तत्त्स्य दद्याच्च रविर्मनीषितं तदाऽऽप्नुयाद्यद्यपि तत्सुदुर्लभम्
जो मनुष्य एकाग्रतेने आणि प्रयत्नपूर्वक हे स्तोत्र म्हणतो, तो जरी एखादी मोठी इच्छा करत असेल, तरी सूर्य त्याला ती इच्छा पूर्ण करून देतो, आणि ती अगदी कठीण असली तरीही मिळते.
यश्चेदं धारयेन्नित्यं शृणुयाद्वाप्यभीक्ष्णशः। पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्। विद्यार्थी लभते विद्यां पुरुषोप्यथवा स्त्रियः
जो नेहमी हे लक्षात ठेवतो किंवा वारंवार ऐकतो, तो पुत्राची इच्छा असेल तर पुत्र मिळवतो, धनाची इच्छा असेल तर धन मिळवतो, विद्येची इच्छा असेल तर विद्या मिळवतो, मग तो पुरुष असो किंवा स्त्री.
उभे संध्ये पठेन्नित्यं नारी वा पुरुषो यदि। आपदं प्राप्य मुच्येत बद्धो मुच्येत बन्धनात्
कोणतीही स्त्री किंवा पुरुष रोज सकाळ-संध्याकाळ ही वाचत राहिली, तर संकट आल्यावर ती सुटते; बांधले गेले असले तरी बंधनातून मुक्त होते.
संग्रामे च जयेन्नित्यं विपुलं चाप्नुयाद्वसु। मुच्यते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं स गच्छति ।।]
युद्धात नेहमी विजय मिळतो आणि भरपूर संपत्ती मिळते; सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि सूर्यलोकात जातो.
वनं प्रविष्टेष्वथ पाण्डवेषु प्रज्ञाचक्षुस्तप्यमानोऽम्बिकेयः। धर्मात्मानं विदुरमगाधबुद्धिं
पांडव वनात गेले तेव्हा अंबिकेचा दूरदृष्टी असलेला, शहाणा पुत्र फार दुःखी झाला; विदुर, ज्यांची बुद्धी खोल आहे, ते नेहमी धर्माला धरून राहतात.
प्रज्ञा च ते भार्गवस्येव शुद्धा धर्मं च त्वं परमं वेत्थ सूक्ष्मम्। समश्च त्वं संमतः कौरवाणां पथ्यं चैषां मम चैव ब्रवीहि
तुझी बुद्धी भार्गवासारखी शुद्ध आहे; तुला श्रेष्ठ आणि सूक्ष्म धर्म माहिती आहे. तू सगळ्यांना समान वागणारा आणि कौरवांचा मान्य असलेला आहेस; त्यांना आणि मलाही जे हिताचे आहे ते सांग.
एवं गते विदुरयदद्य कार्यं पौराश्चेमे कथमस्मान्भजेरन्। ते चाप्यस्मान्नोद्धरेयुः समूला- न्न कामये तांश्च विनश्यमानान्
विदुर, आता या परिस्थितीत काय करावे? हे नगरवासी आपल्याला कसे साथ देतील? जर त्यांनी पूर्णपणे साथ सोडली, तर त्यांचा नाश व्हावा असे मला मुळीच वाटत नाही.
सौबलेनैव पापेन दुर्योधनहितैषिणा। क्रूरमाचरितं क्षत्तर्न मे प्रियमनुष्ठितम्
सौबल नावाच्या दुष्टाने, जो दुर्योधनाच्या फायद्यासाठी वागत होता, फार क्रूर कृत्ये केली; हे क्षत्त, मला जे झाले ते अजिबात आवडले नाही.
तथैवाङ्गीकृते तत्र तद्भवान्वक्तुमर्हति। उत्तरं प्राप्तकालं च किमन्यन्मन्यते क्षमम्
हे सगळे तू मान्य केले आहेस, त्यामुळे तिथे तुला बोलायला हवे; योग्य आणि वेळेवर काय उत्तर द्यावे असे तुला वाटते?
नास्ति धर्मे सहायत्वमिति मे दीर्यते मनः। यत्र पाण्डुसुताः सर्वे क्लिश्यन्ति वानमागताः
धर्मात कुणी सोबत नाही, हे पाहून माझे मन खूप व्याकुळ होते; जिथे पांडूचे सर्व पुत्र वनात जाऊन दुःख भोगत आहेत.