लब्ध्वा वरं तु कौन्तेयो जलादुत्तीर्य धर्मवित्। जग्राह पादौ धौम्यस्य भ्रातॄंश्च परिषस्वजे
वर मिळाल्यावर, धर्माची जाण असलेला कुंतीपुत्र पाण्यातून बाहेर आला, त्याने धौम्यांच्या पायांना स्पर्श केला आणि भावांना मिठी मारली.
द्रौपद्या सह-संगम्य पश्यमानोऽपयात्प्राभुः। महानसे तदान्नं तु साधयामास पाण्डवः
द्रौपदीसोबत एकत्र येऊन, पांडवांनी स्वयंपाकघरात जाऊन अन्न तयार करायला सुरुवात केली.
संस्कृतं प्रसवं याति स्वल्पमन्नं चतुर्विधम्। अक्षय्यं वर्धते चान्नं तेनाभोजयत द्विजान्
तयार केलेलं ते थोडंसं चार प्रकारचं अन्न कधीच संपत नव्हतं, उलट वाढत होतं; त्याच्याने त्याने ब्राह्मणांना जेवू घातलं.
भुक्तवत्सु च विप्रेषु भोजयित्वाऽनुजानपि। शेषं विघससंज्ञं तुपश्चाद्भुङ्क्ते युधिष्ठिरः
ब्राह्मणांनी जेवल्यावर आणि भावांना जेवू घातल्यावर, युधिष्ठिर मग उरलेलं अन्न, ज्याला विघस म्हणतात, ते खात असे.
युधिष्ठिरं भोजयित्वा शेषमश्नाति पार्षती। [द्रौपद्यां भुज्यमानायां तदन्नं क्षयमेति च ।।]
युधिष्ठिराला जेवू घातल्यावर, द्रौपदी उरलेलं अन्न खायची; आणि द्रौपदीने जेवल्यावर अन्न संपून जायचं.
एवं दिवाकरात्प्राप्य दिवाकरसमप्रभः। कामान्मनोभिलषितान्ब्राह्मणेभ्योऽददात्प्रभुः
अशा प्रकारे, सूर्यापासून मिळवून, सूर्यासारखा तेजस्वी तो प्रभू ब्राह्मणांना त्यांच्या मनातील सर्व इच्छा पूर्ण करून देई.
पुरोहितपुरोगाश्च तिथिनक्षत्रपर्वसु। इज्यार्थे संप्रवर्तन्ते विधिमन्त्रप्रमाणतः
पुरोहितांच्या पुढाकाराने, तिथी, नक्षत्र आणि सण यावेळी, त्यांनी विधी आणि मंत्राप्रमाणे यज्ञ केले.
ततः कृतस्वस्त्ययना धौम्येन सह पाण्डवाः। द्विजसङ्घैः परिवृताः प्रययुः काम्यकं वनम्
धौम्यांसोबत शुभ कार्य करून, पांडव ब्राह्मणांच्या समूहासह काम्यक वनाकडे निघाले.
पुष्पोपहारबलिभिर्बहुशश्च यथाविधि। सर्वात्मभूतं संपूज्य यतप्राणो जितेन्द्रियः
फुलांच्या आणि नैवेद्याच्या अर्पणांनी, अनेक वेळा आणि योग्य पद्धतीने, सर्वत्र व्यापणाऱ्या परमात्म्याची पूजा करून, संयमी आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला —
स्तवेन केन विप्रर्षे स तु राजा युधिष्ठिरः। विप्रार्थमाराधितवान्सूर्यमद्भुतविक्रमम्
एका स्तोत्राने, हे श्रेष्ठ ऋषी, त्या राजाने — युधिष्ठिराने — ब्राह्मणांसाठी अद्भुत सामर्थ्य असलेल्या सूर्याची आराधना केली.
मयि स्नेहोऽस्ति चेद्ब्रह्मन्यद्यनुग्रहभागहम्। भगवन्नास्ति चेद्गुद्यं तच्च मे ब्रूहि सांप्रतम्
माझ्यावर तुझं प्रेम असेल, ब्राह्मण, आणि मी तुझ्या कृपेचा पात्र असेन, भगवंत, तर आत्ता मला जे करावं लागेल ते सांग.
शृणुष्वांवहितो राजञ्शुचिर्भूत्वा समाहितः। क्षणं च कुरु राजेन्द्र गुह्यं वक्ष्यामि ते हितम्
राजा, नीट लक्ष देऊन ऐक, शुद्ध होऊन एकाग्र हो. राजाधिराज, थोडा वेळ थांब, मी तुझ्या हिताचं एक गुपित सांगतो.
धौम्येन तु यथाप्रोक्तं पार्थाय सुमहात्मने। नाम्नामष्टोत्तरं पुण्यं शतं तच्छृणु भूपते
धौम्यांनी जसं सांगितलं, तसं ऐक, महात्मा पार्था, हे पुण्याचं शंभर आणि आठ नावं; ते ऐक, राजन.
सूर्योऽर्यभा भगस्त्वष्टा पूषाऽर्कः सविता रविः। गभस्तिमानजः कालो मृत्युर्धाता प्रभाकरः
सूर्य, अर्यमान, भग, त्वष्टा, पूषा, अर्क, सविता, रवि, गभस्तिमान, अज, काळ, मृत्यू, धाता, प्रभाकर —
पृथिव्यापश्च तेजश्च खं वायुश्च परायणम्। सोमो बृहस्पतिः शुक्रो बुधोऽङ्गारक एव च
पृथ्वी, पाणी, अग्नी, आकाश आणि वारा हे तुझे निवासस्थान आहेत; सोम, बृहस्पती, शुक्र, बुध आणि अंगारक हेही तुझ्यातच आहेत.
इन्द्रो विवस्वान्दीप्तांशुः शुचिः शौरिः शनैश्चरः। ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्कन्दो वैश्रवणो यमः
इंद्र, विवस्वान, तेजस्वी, पवित्र, शौरि, शनैश्चर, ब्रह्मा, विष्णु, रुद्र, स्कंद, कुबेर आणि यम हेही तुझ्यातच आहेत.
वैद्युतो जाठरश्चाग्निरैन्धनस्तेजसां पतिः। धर्मध्वजो वेदकर्ता वेगाङ्गो वेदवाहनः
विजळी, पोटातील ज्वाळा, यज्ञातील अग्नी, तेजाचा स्वामी, धर्माचा ध्वज, वेदांचा कर्ता, वेगवान, वेदांचे वहाणारे हेही तुझ्यातच आहेत.
कृतं त्रेता द्वापरश्च कलिः सर्वामराश्रयः। कला काष्ठा मुहूर्ताश्च पक्षा मासा ऋतुस्तथा
कृतयुग, त्रेतायुग, द्वापरयुग आणि कलियुग — हे सर्व देवांचे आश्रय आहेत; कला, क्षण, मुहूर्त, पक्ष, महिने आणि ऋतू हेही तुझ्यातच आहेत.
संवत्सरकरोऽश्वत्थः कालचक्रो विभावसुः। पुरुषः शाश्वतो योगी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः
वर्षाचा निर्माता, अश्वत्थ वृक्ष, काळाचा चक्र, तेजस्वी, शाश्वत पुरुष, योगी, प्रकट आणि अप्रकट, सनातन हेही तुझ्यातच आहेत.
लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुदः। वरुणः सागरोंशश्च जीमूतो जीवनोऽरिहा
सर्व लोकांचा अधिपती, देवांचा स्वामी, विश्वाचा शिल्पकार, अंधार दूर करणारा, वरुण, समुद्र, समुद्राचा अंश, मेघ, जीवन देणारा आणि शत्रूंचा नाश करणारा हेही तुझ्यातच आहेत.
भूताश्रयो भूतपति- सर्वभूतनिषेवितः। `मणिः सुवर्णो भूतात्मा कामदः सर्वतोमुखः।' [स्रष्टा संवर्तको वह्निः सर्वस्यादिरलोलुपः
सर्व सृष्टीचे आधार, भूतांचा स्वामी, सर्व जीवांची सेवा स्वीकारणारा, मणी, सुवर्ण, सर्व भूतांचा आत्मा, इच्छा पूर्ण करणारा, सर्व दिशांना पाहणारा, सृष्टीकर्ता, संहार करणारा, अग्नी, सर्वाचा आरंभ आणि आसक्तिरहित हेही तुझ्यातच आहेत.
अनन्तः कपिलो भानुः कामदः सर्वतोमुखः।] जयो विशालो वरदः सर्वधातुनिषेचिता
अनंत, कपिल, तेजस्वी, इच्छा पूर्ण करणारा, सर्व दिशांना पाहणारा, विजयी, विशाल, वर देणारा आणि सर्व तत्त्वांत व्यापलेला हेही तुझ्यातच आहेत.
मनः सुपर्णो भूतादिः शीघ्रगः प्राणधारकः। धन्वन्तरिर्धूमकेतुरादिदेवोऽदितेः सुतः
मन, सुपर्ण, सर्व सृष्टीचा आरंभ, अतिशय वेगवान, प्राण धारण करणारा, धन्वंतरी, धूमकेतू, आदिदेव आणि अदितीचा पुत्र हेही तुझ्यातच आहेत.
द्वादशात्माऽरविन्दाक्षः पिता माता पितामहः। स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम्
बारा रूपांचा, कमळासारख्या डोळ्यांचा, वडील, आई, आजोबा, स्वर्गाचे द्वार, संततीचे द्वार, मुक्तीचे द्वार आणि सर्वोच्च स्वर्ग हेही तुझ्यातच आहेत.
देवकर्ता प्रशान्तात्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः। चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा मैत्रेण वपुषाऽन्वितः
देवतांचा कर्ता, शांतचित्त, विश्वाचा आत्मा, सर्व दिशांना पाहणारा, चराचरांचा आत्मा, सूक्ष्म आत्मा आणि मैत्रीपूर्ण रूप असलेला हेही तुझ्यातच आहेत.
एतद्वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः। नाम्नामष्टशतं पुण्यं शक्रेणोक्तं महात्मना
हा अमर्याद तेजाचा सूर्याचा एकशेआठ पवित्र नावांचा संग्रह आहे, जो महात्मा इंद्राने सांगितला आहे.
शक्राच्च नारदः प्राप्तो धौम्यश्च तदन्तरम्। धौम्याद्युधिष्ठरः प्राप्य सर्वान्कमानवाप्तवान्
इंद्राकडून नारदाला, त्यानंतर धौम्याला, आणि धौम्यापासून युधिष्ठिराला हे मिळाले; त्यामुळे युधिष्ठिराने सर्व इच्छा पूर्ण केल्या.
सुरगणपितृयक्षसेवितं ह्यसुरनिशाचरसिद्धवन्दितम्। वरकनकहुताशनप्रभं त्वमपि मनस्यभिधेहि भास्करम्
देव, पितर, यक्ष यांच्या सेवेला, असुर, राक्षस आणि सिद्ध यांच्या वंदनाला पात्र, सुवर्ण व अग्नीच्या तेजाने उजळणारा, अशा त्या भास्कराचे तूही मनात चिंतन कर.
सूर्योदये यः सुसमाहितः पठे- त्त पुत्रदारान्धनरत्नसंचयान्। लभेत जातिस्मरतां नरः सदा धृतिं च मेधां च स विन्दते पुमान्
जो मनुष्य एकाग्रतेने सूर्योदयाच्या वेळी हे पठण करतो, त्याला मुलं, पत्नी, धन, रत्नांचा साठा मिळतो; तो नेहमी पूर्वजन्मांची आठवण ठेवतो, आणि धैर्य व बुद्धी प्राप्त करतो.
[इमं स्तवं देववरस्य यो नरः प्रकीर्तयेच्छुचिसुमनाः समाहितः। स मुच्यते शोकदवाग्निसागरा- ल्लभेत कामान्मनसा यथेप्सितान्
जो मनुष्य शुद्ध आणि भक्तिपूर्वक या देवश्रेष्ठाच्या स्तोत्राचे पठण करतो, तो शोकाच्या समुद्रातून मुक्त होतो आणि मनातील सर्व इच्छा पूर्ण करतो.