इमां कथां यः शृणुयान्नरः सदा पठेत वा द्विजगणमुख्यसंसदि। असंशयं त्रिदिवमियात्स पुण्यभा- ङ्महात्मनः पतगपतेः प्रकीर्तनात्
जो मनुष्य ही कथा नेहमी ऐकतो किंवा श्रेष्ठ ब्राह्मणांच्या सभेत वाचतो, तो नक्कीच पुण्य मिळवून स्वर्गात जातो, कारण तो महान गरुडाची कीर्ती गातो.
भुजङ्गमानां शापस्य मात्रा चैव सुतेन च। विनतायास्त्वया प्रोक्तं कारणं सूतनन्दन
सुतानंदा, तूं सर्पांच्या शापाचे कारण आणि विनता व तिच्या पुत्राची गोष्ट सांगितली आहे.
वरप्रदानं भर्त्रा च कद्रूविनतयोस्तथा। नामनी चैव ते प्रोक्ते पक्षिणोर्वैनतेययोः
तूं कद्रू आणि विनता यांना त्यांच्या पतीने दिलेले वर, आणि विनतेच्या दोन पक्षीपुत्रांची नावेही सांगितलीस.
पन्नगानां तु नामानि न कीतर्यसि सूतज। प्राधान्येनापि नामानि श्रोतुमिच्छामहे वयम्
पण सुतपुत्रा, तूं अजून सर्पांची नावे सांगितली नाहीस; आम्हाला त्यांच्या मुख्य नावांची ऐकण्याची इच्छा आहे.
बहुत्वान्नामधेयानि पन्नगानां तपोधन। न कीर्तयिष्ये सर्वेषां प्राधान्येन तु मे शृणु
तपस्व्या, सर्पांची नावे फार आहेत, म्हणून मी सर्व सांगणार नाही; पण त्यातील मुख्य नावे ऐक.
शेषः प्रथमतो जातो वासुकिस्तदनन्तरम्। ऐरावतस्तक्षकश्च कर्कोटकधनञ्जयौ
सर्वात आधी शेष जन्मला, मग वासुकी; त्यानंतर ऐरावत, तक्षक, कर्कोटक आणि धनंजय हे सर्प जन्मले.
कालियो मणिनागश्च नागश्चापूरणस्तथा। नागस्तथा पिञ्जरक एलापत्रोऽथ वामनः
काळिय, मणिनाग, आपूरण, पिंजरक, एलापत्र आणि वामन हेही सर्प जन्मले.
नीलानीलौ तथा नागौ कल्माषशबलौ तथा। आर्यकश्चोग्रकश्चैव नागः कलशपोतकः
नीळ आणि अनिल, काळमेघ आणि शबल, आर्यक आणि उग्रक, तसेच कलशपोतक हे सर्प होते.
सुमनाख्यो दधिमुखस्तथा विमलपिण्डकः। आप्तः कोटरकश्चैव शङ्खो वालिशिखस्तथा
सुमनाख्य, दधिमुख, विमलपिंडक, आप्त, कोटरक, शंख आणि वालिशिख हे सर्प होते.
निष्टानको हेमगुहो नहुषः पिङ्गलस्तथा। बाह्यकर्णो हस्तिपदस्तथा मुद्गरपिण्डकः
निष्टानक, हेमगुह, नहुष, पिंगळ, बाह्यकर्ण, हस्तिपद आणि मुद्गरपिंडक हेही सर्प होते.
कम्बलाश्वतरौ चापि नागः कालीयकस्तथा। वृत्तसंवर्तकौ नागौ द्वौ च पद्माविति श्रुतौ
कंबळ आणि अश्वतर, काळिय, वृत्तसंवर्तक हे दोन सर्प आणि पद्म नावाचे दोन सर्प असेही होते.
नागः शङ्खमुखश्चैव तथा कूष्माण्डकोऽपरः। क्षेमकश्च तथा नागो नागः पिण्डारकस्तथा
शंखमुख, कूष्मांडक, क्षेमक आणि पिंडारक हेही सर्प होते.
करवीरः पुष्पदंष्ट्रो बिल्वको बिल्वपाण्डुरः। मूषकादः शङ्खशिराः पूर्णभद्रो हरिद्रकः
करवीर, पुष्पदंष्ट्र, बिल्वक, बिल्वपांडुर, मूषकाद, शंखशिरा, पूर्णभद्र आणि हरिद्रक हे नाग आहेत.
अपराजितो ज्योतिकश्च पन्नगः श्रीवहस्तथा। कौरव्यो धृतराष्ट्रश्च शङ्खपिण्डश्च वीर्यवान्
अपराजित, ज्योतिक, पन्नग, श्रीवह, कौरव्य, धृतराष्ट्र आणि बलवान शंखपिंड हेही नाग आहेत.
विरजाश्च सुबाहुश्च शालिपिण्डश्च वीर्यवान्। हस्तिपिण्डः पिठरकः सुमुखः कौणपाशनः
विरज, सुबाहू, बलवान शालिपिंड, हस्तिपिंड, पिठरक, सुमुख आणि कौणपाशन हे देखील नाग आहेत.
कुठऱः कुञ्जरश्चैव तथा नागः प्रभाकरः। कुमुदः कुमुदाक्षश्च तित्तिरिर्हलिकस्तथा
कुठर, कुंजर, तसेच नाग, प्रभाकर, कुमुद, कुमुदाक्ष, तित्तिरी आणि हलिक हेही नाग आहेत.
कर्दमश्च महानागो नागश्च बहुमूलकः। कर्कराकर्करौ नागौ कुण्डोदरमहोदरौ
कर्दम, महानाग, बहुमूलक नाग, कर्कर आणि अकरकर हे नाग, तसेच कुंडोदर आणि महोदर हेही आहेत.
एते प्राधान्यतो नागाः कीर्तिता द्विजसत्तम। बहुत्वान्नामधेयानामितरे नानुकीर्तिताः
हे द्विजश्रेष्ठ, हे सर्व मुख्य नाग सांगितले गेले; बाकीचे खूप असल्यामुळे त्यांची नावे घेतली नाहीत.
एतेषां प्रसवो यश्च प्रसवस्य च संततिः। असङ्ख्येयेति मत्त्वा तान्न ब्रवीमि तपोधन
या नागांची आणि त्यांच्या संततीची संख्या मोजता येणार नाही, म्हणून मी ती सांगत नाही, हे तपस्वी.
बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च। अशक्यान्येव सङ्ख्यातुं पन्नगानां तपोधन
इथे हजारो, लाखो आणि कोटी नाग आहेत, त्यांची संख्या सांगणे अशक्य आहे, हे तपस्वी.
आख्याता भुजगास्तात वीर्यवन्तो दुरासदाः। शापं तं तेऽभिविज्ञाय कृतवन्तः किमुत्तरम्
हे तात, बलवान आणि भयंकर नागांची नावे सांगितली गेली; त्या शापाची जाणीव झाल्यावर त्यांनी काय उत्तर दिले?
तेषां तु भगवाञ्छेषः कद्रूं त्यक्त्वा महायशाः। उग्रं तपः समातस्थे वायुभक्षो यतव्रतः
त्यांच्यातील प्रसिद्ध शेषाने कद्रूला सोडून कठोर तप सुरू केले, तो केवळ वायूवर जगू लागला आणि व्रतस्थ राहिला.
गन्धमादनमासाद्य बदर्यां च तपोरतः। गोकर्णे पुष्करारण्ये तथा हिमवतस्तटे
तो गंधमादन, बदरी, गोकरण, पुष्कराचे जंगल आणि हिमालयाच्या काठावर तप करत होता.
तेषु तेषु च पुण्येषु तीर्थेष्वायतनेषु च। एकान्तशीलो नियतः सततं विजितेन्द्रियः
त्या त्या पवित्र तीर्थक्षेत्रांत आणि देवस्थानांत तो नेहमी एकटा, संयमी आणि इंद्रियांवर विजय मिळवून राहिला.
तप्यमानं तपो घोरं तं ददर्श पितामहः। संशुष्कमांसत्वक्स्नायुं जटाचीरधरं मुनिम्
तो कठोर तप करत असताना, ब्रह्मदेवांनी त्या ऋषीला पाहिले, ज्याचे शरीर, त्वचा आणि स्नायू कोरडे झाले होते, आणि जो जटाधारी व वल्कलधारी होता.
तमब्रवीत्सत्यधृतिं तप्यमानं पितामहः। किमिदं कुरुषे शेष प्रजानां स्वस्ति वै कुरु
ब्रह्मदेवांनी त्या सत्यनिष्ठ तपस्व्याला विचारले, 'हे शेष, तू हे काय करतोस? सर्व प्राण्यांचे कल्याण कर.'
त्वं हि तीव्रेण तपसा प्रजास्तापयसेऽनघ। ब्रूहि कामं च मे शेष यस्ते हृदि व्यवस्थितः
'तू या तीव्र तपामुळे प्रजांना त्रास देतोस, हे निष्पापा. शेष, तुझ्या मनात असलेली इच्छा मला सांग.'
सोदर्या मम सर्वे हि भ्रातरो मन्दचेतसः। सह तैर्नोत्सहे वस्तुं तद्भवाननुमन्यताम्
'माझे सर्व सख्खे भाऊ मंद बुध्दीचे आहेत; त्यांच्या सोबत राहणे मला सहन होत नाही, म्हणून कृपया मला परवानगी द्या.'
अभ्यसूयन्ति सततं परस्परममित्रवत्। ततोऽहं तप आतिष्ठे नैतन्पश्येयमित्युत
'ते नेहमी एकमेकांवर शत्रूसारखे मत्सर करतात; म्हणून मी तप करतो, जेणेकरून मला हे पाहावे लागू नये.'
न मर्षयन्ति ससुतां सततं विनतां च ते। अस्माकं चापरो भ्राता वैनतेयोऽन्तरिक्षगः
'ते सतत विनता आणि तिच्या मुलाला सहन करत नाहीत; आणि आमचा दुसरा भाऊ, विनतेय, आकाशात संचारतो.'