असम्भवो हेममयस्य जन्तो- स्तथापि रामो लुलुभे मृगाय। प्रायः समासन्नपराभवाणां धियो विपर्यस्ततरा भवन्ति
सोनेरी प्राण्याचा जन्म होणे अशक्य आहे, तरीही रामाला त्या मृगाचे आकर्षण वाटले. जे जिंकण्याच्या मार्गावर असतात, त्यांची बुद्धी पराभवाच्या जवळ असताना अधिकच गोंधळलेली असते.
इति ब्रुवन्निववृते भ्रातृभिः सह पाण्डवः। जानांश्च शकुनेर्मायां पार्थो द्यूतमियात्पुनः
असे म्हणून पांडव आपल्या भावांसह परत वळले, आणि शकुनीची फसवणूक माहित असूनही, पार्थ पुन्हा फासे खेळायला गेला.
विविशुस्ते सभां तां तु पुनरेव महारथाः। व्यथयन्ति स्म चेतांसि मुहृदां भरतर्षभाः
ते महाबली पुन्हा त्या सभागृहात गेले; भारतवंशातील श्रेष्ठ वीरांच्या मनात मोठी घालमेल होती.
यथोपजोषमासीनाः पुनर्द्यूतप्रवृत्तये। सर्वलोकविनाशाय दैवेनोपनिपीडिताः
ते पूर्वीप्रमाणेच बसले, पुन्हा फासे खेळायला तयार झाले. सर्व लोकांचा विनाश व्हावा म्हणून, त्यांच्यावर नशिबाचा भार होता.
अमुञ्चत्स्थविरो यद्वो धनं पूजितमेव तत्। महाधनं ग्लहं त्वेकं शृणु भो भरतर्षभ
वडिलधाऱ्याने तुमचे धन सोडले, ते तुमचेच म्हणून सन्मानित होते; पण आता, भारतश्रेष्ठा, एक मोठा पैज ऐक.
वयं वा द्वादशाब्दानि युष्माभिर्द्यूतनिर्जिताः। प्रविशेम महारण्यं रौरवाजिनवाससः
'जर आम्ही फासे खेळात हरलो, तर आम्ही बारा वर्षे मोठ्या जंगलात राहू, झाडाच्या सालीचे वस्त्र घालून.'
त्रयोदशं च स्वजनैरज्ञाताः परिवत्सरम्। ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश
'आणि तेराव्या वर्षी, आम्ही आपल्या लोकांत ओळख न येता एक वर्ष राहू; जर आम्ही ओळखले गेलो, तर पुन्हा बारा वर्षे जंगलात जावे लागेल.'
अस्माभिर्निर्जिता यूयं वने द्वादश वत्सरान्। वसध्वं कृष्णया सार्धमजिनैः प्रतिवासिताः
'आणि जर तुम्ही आमच्याकडून हरलात, तर तुम्हाला कृष्णेसह बारा वर्षे जंगलात, मृगचर्म घालून राहावे लागेल.'
त्रयोदशं च स्वजनैरज्ञाताः पिरवत्सरम्। ज्ञाताश्च पुनरन्यानि वने वर्षाणि द्वादश
ते तेरा वर्षे आपल्या लोकांना न ओळखता, जंगलात राहतील; आणि जर ओळखले गेले, तर पुन्हा बारा वर्षे वनवास भोगावा लागेल.
त्रयोदशे च निर्वृत्ते पुनरेव यथोचितम्। स्वराज्यं प्रतिपत्तव्यमितरैरथवेतरैः
तेरावे वर्ष पूर्ण झाल्यावर, योग्यप्रमाणे त्यांचे राज्य त्यांना परत मिळेल, मग ते इतरांनी द्यावे किंवा त्यांनी स्वतः मिळवावे.
अनेन व्यवसायेन सहास्माभिर्युधिष्ठिर। अक्षानुप्त्वा पुनर्द्यूतमेहि दीव्यस्व भारत
या ठरावानुसार, हे युधिष्ठिरा, आपण पुन्हा एकदा फासे खेळू या, जसे आधी खेळलो, फासे टाकून.
अथ सभ्याः सभामध्ये समुच्छ्रितकरास्तदा। ऊचुरुद्विग्नमनसः संवेगात्सर्व एव हि
त्यावेळी सभेमध्ये सर्व सभासदांनी आपले हात वर करून, घाबरलेल्या आणि अस्वस्थ मनाने बोलायला सुरुवात केली.
अहो धिग्बान्धवा नैनं बोधयन्ति महद्भयम्। बुद्ध्या बुद्ध्येन्न वा बुद्ध्येदयं वै भरतर्षभ
अरेरे! मोठ्या संकटाची जाणीव करून न देता, हे नातेवाईक लाजिरवाणे आहेत; बुध्दीने किंवा नसेल तरी, या भरतवंशातील श्रेष्ठाला समजावले पाहिजे.
जनप्रवादान्सुबहूञ्शृण्वन्नपि नराधिपः। ह्रिया च धर्मसंयोगात्पार्थो द्यूतमियात्पुनः
राजा अनेक लोकांच्या अफवा ऐकूनही, लाज आणि धर्मपालनामुळे, पुन्हा फासे खेळायला जाऊ शकतो, हे पार्था.
जानन्नापि महाबुद्धिः पुनर्द्यूतमवर्तयत्। अप्यासन्नो विनाशः स्यात्कुरूणामितिचिन्तयन्
सर्व काही जाणूनही, तो बुद्धिमान पुन्हा फासे खेळू लागला, कदाचित कुरूंचा विनाश जवळ आला आहे असे तो मनात विचार करत.
कथं वै मद्विधो राजा स्वधर्ममनुपालयन्। आहूतो विनिवर्तेत दीव्यामि शकुने त्वया
माझ्यासारखा राजा, आपला धर्म पाळताना, बोलावले असता नकार कसा देईल? शकुनी, मी तुझ्याशी खेळतो.
गवाश्वं बहुधेनुकमपर्यन्तमजाविकम्। गजाः कोशो हिरण्यं च दासीदासाश्च सर्वशः
गायी, घोडे, असंख्य जनावरे, हत्ती, खजिना, सोने आणि सर्व दासी-दास—
हित्वा नो ग्लह एवैको वनवासाय पाण्डवाः। यूयं वयं वा विजिता वसेम वनमाश्रिताः
हे सर्व बाजूला ठेवून, केवळ वनवासच पैज म्हणून ठेवू या, पांडवांनो; तुम्ही किंवा आम्ही, जो हरला तो जंगलात जाईल.
त्रयोदशं च वै वर्णमज्ञाताः स्वजनैस्तथा। अनेन व्यवसायेन दीव्याम पुरुषर्षभाः
ते तेरा वर्षे आपल्या लोकांना न ओळखता राहतील; या ठरावाने, हे पुरुषश्रेष्ठांनो, आपण फासे खेळू या.
एवं दैवबलाविष्टो धर्मराजो युधिष्ठिरः। भीष्मद्रोणाऽऽवार्यमाणो विदुरेण च धीमता
अशा रीतीने, दैवाच्या प्रभावाखाली आलेला धर्मराज युधिष्ठिर, भीष्म, द्रोण आणि विदुर या बुद्धिमानांनी रोखले तरीही,
युयुत्सुना कृपेणाथ सञ्जयेन च भारत। गान्धार्या पृथया चैव भीमार्जुनयमैस्तथा
युयुत्सु, कृप, संजय, गांधारी, पृथासह भीम आणि अर्जुन यांनीही त्याला थांबवण्याचा प्रयत्न केला,
विकर्णेन च वीरेण द्रौपद्या द्रौणिना तथा। सोमदत्तेन च तथा बाह्लीकेन च धीमता
शूर विकर्ण, द्रौपदी, द्रोणपुत्र, सोमदत्त, आणि बुध्दीमान बाह्लीक यांनीही त्याला रोखले,
वार्यमाणोपि सततं न च राजन्नियच्छति। एवं संवार्यमाणोपि कौन्तेयो हितकाम्यया
राजा, सतत रोखले गेले तरी तो थांबला नाही; अशा प्रकारे, हितासाठी समजावले तरी कुंतीपुत्र थांबला नाही.
देवकार्यार्थसिद्ध्यर्थं मुहूर्तं कलिमाविशत्। अविष्टः कलिना राजञ्छकुनिं प्रत्यभाषत
देवतांच्या कार्यसिद्धीसाठी, क्षणभर तो कलियुगाच्या प्रभावाखाली गेला; कलिच्या वशीत झाल्यावर, राजाने शकुनीशी बोलले.
एवं भवत्विति तदा वनवासाय दीव्यति'। प्रतिजग्राह तं पार्थो ग्लहं जग्राह सौबलः।। जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
'असेच असो' असे म्हणून, त्याने वनवासासाठी फासे खेळले; पार्थाने ती पैज स्वीकारली, आणि सौबलाने फासे उचलले. शकुनीने युधिष्ठिराचा पराभव जाहीर केला.
ततः पराजिताः पार्था वनावासाय दीक्षिताः। अजिनान्युत्तरीयाणि जगृहुश्च यथाक्रमम्
मग, पराभूत झाल्यावर, पृथापुत्र वनवासासाठी सज्ज झाले; त्यांनी योग्यप्रमाणे मृगचर्माची वस्त्रे घेतली.
अजिनैः संवृतान्दृष्ट्वा हृतराज्यानरिन्दमान्। प्रस्थितान्वनवासाय ततो दुःशासनोऽब्रवीत्
राज्य गमावलेल्या राजांना, मृगाच्या कातड्याने झाकलेले आणि वनवासासाठी निघालेले पाहून, दुष्शासनाने मग असे म्हटले.
प्रवृत्तं धार्तराष्ट्रस्य चक्रं राज्ञो महात्मनः। पराजिताः पाण्डवेया विपत्तिं परमां गताः
धृतराष्ट्राच्या या थोर पुत्राचे भाग्याचे चक्र फिरले; पांडव पराभूत झाले आणि मोठ्या संकटात सापडले.
अद्य देवाः सम्प्रयाताः समैर्वर्त्मभिरस्थलैः। गुणज्येष्ठास्तथा श्रेष्ठाः श्रेयांसो यद्वयं परैः
आज देवसुद्धा एकसारख्या वाटेने निघून गेले; जे गुणात आणि श्रेष्ठतेत मोठे होते, ते आता आमच्यापेक्षा मागे पडले.
नरकं पातिताः पार्था दीर्घकालमनन्तकम्। मुखाच्च हीना राज्याच्च विनष्टाः शाश्वतीः समाः
पार्थांना दीर्घ काळासाठी नरकात टाकले गेले आहे; त्यांचा सन्मान आणि राज्य गेलं, ते कायमचे नष्ट झाले.