स्वागतं सर्वथा दिष्ट्या पाण्डोः पश्याम सन्ततिम्। उच्यतां स्वागतमिति वाचोऽश्रूयन्त सर्वशः
'खरंच, आपल्याला पांडूची संतती पाहायला मिळाली, हे मोठं भाग्य!' अशा स्वागताच्या गोड शब्दांनी सगळीकडे गूंज उठली.
तस्मिन्नुपरते शब्दे दिशः सर्वा निनादयन्। अन्तर्हितानां भूतानां निःस्वनस्तुमुलीऽभवत्
तो गोंगाट थांबताच, सर्व दिशांना अदृश्य जीवांच्या आवाजाने मोठा गडगडाट झाला.
पुष्पवृष्टिः शुभा गन्धाः शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनाः। आसन्प्रवेशे पार्थानां तदद्भुतमिवाभवत्
पांडवांच्या प्रवेशावेळी फुलांचा वर्षाव, शुभ सुगंध आणि शंख-डमरूंचे आवाज झाले; हे सगळं अद्भुत वाटलं.
तत्प्रीत्या चैव सर्वेषां पौराणां हर्षसंभवः। शब्द आसीन्महांस्तत्र दिवस्पृक्कीर्तिवर्धनः
सर्व नगरवासीयांना मोठा आनंद झाला; तिथे आकाशाला भिडणारा आणि कीर्ती वाढवणारा प्रचंड गजर झाला.
तेऽधीत्य निखिलान्वेदाञ्शास्त्राणि विविधानि च। न्यवसन्पाण्डवास्तत्र पूजिता अकुतोभयाः
पांडवांनी तिथे सर्व वेद आणि विविध शास्त्र शिकून, सन्मानाने आणि कोणत्याही भीतीशिवाय वास्तव्य केलं.
युधिष्ठिरस्य शौचेन प्रीताः प्रकृतयोऽभवन्। धृत्या च भीमसेनस्य विक्रमेणार्जुनस्य च
युधिष्ठिराच्या शुद्धतेमुळे लोक त्याच्यावर खूष झाले, भीमाच्या धैर्यामुळे आणि अर्जुनाच्या पराक्रमामुळेही त्यांना आदर मिळाला.
गुरुशुश्रूषया कुन्त्या यमयोर्विनयेन च। तुतोष लोकः सकलस्तेषां शौर्यगुणेन च
कुंतीने वडीलधाऱ्यांची सेवा केली, जुळ्यांनी नम्रता दाखवली आणि सर्वांनी शौर्य दाखवल्यामुळे संपूर्ण लोक समाधानी झाले.
समवाये ततो राज्ञां कन्यां भर्तृस्वयंवराम्। प्राप्तवानर्जुनः कृष्णां कृत्वा कर्म सुदुष्करम्
राजांच्या सभेत, अर्जुनाने अत्यंत कठीण काम करून कृष्णा हिचा स्वयंवरात विजय मिळवून तिला पत्नी म्हणून प्राप्त केलं.
ततः प्रभृति लोकेऽस्मिन्पूज्यः सर्वधनुष्मताम्। आदित्य इव दुष्प्रेक्ष्यः समरेष्वपि चाभवत्
त्या वेळेपासून अर्जुन सर्व धनुर्धारींमध्ये पूजनीय झाला, जणू काही रणांगणातही पाहायला कठीण असलेला सूर्यच.
स सर्वान्पार्थिवाञ्जित्वा सर्वांश्च महतो गणान्। आजहारार्जुनो राज्ञो राजसूयं महाक्रतुम्
अर्जुनाने सर्व राजे आणि मोठ्या सैन्यांचा पराभव करून, राजसूय यज्ञ राजा युधिष्ठिरासाठी आणला.
युधिष्ठिरेण संप्राप्तो राजसूयो महाक्रतुः
युधिष्ठिराने राजसूय हा महान यज्ञ यशस्वीपणे पार पाडला.
सुनयाद्वासुदेवस्य भीमार्जुनबलेन च। घातयित्वा जरासन्धं चैद्यं च बलगर्वितम्
वासुदेवाच्या सुज्ञ सल्ल्याने आणि भीम व अर्जुनाच्या बळावर, जरासंध आणि गर्विष्ठ चेदिराजाचा वध करण्यात आला.
दुर्योधनं समागच्छन्नर्हणानि ततस्ततः। मणिकाञ्चनरत्नानि गोहस्त्यश्वधनानि च
नंतर दुर्योधन तिथे येऊन, अनेक दागिने, सोने, मौल्यवान रत्न, गायी, हत्ती, घोडे आणि संपत्ती पाहिली.
विचित्राणि च वासांसि प्रावारावरणानि च। कम्बलाजिनरत्नानि राङ्कवास्तरणानि च
त्याने तिथे रंगीबेरंगी वस्त्रे, उपरणी, झाकणारी वस्त्रे, लोकरच्या चादरी, मृगचर्म, मौल्यवान गालिचे आणि सुंदर आसनंही पाहिली.
समृद्धां तां तथा दृष्ट्वा पाण्डवानां तदा श्रियम्। ईर्ष्यासमुत्थः सुमहांस्तस्य मन्युरजायत
पांडवांची ती मोठी श्रीमंती पाहून, दुर्योधनाच्या मनात प्रचंड ईर्ष्या आणि जळफळाट निर्माण झाला.
विमानप्रतिमां तत्र मयेन सुकृतां सभाम्। पाण्डवानामुपहृतां स दृष्ट्वा पर्यतप्यत
मयाने बांधलेली, विमानासारखी सुंदर सभा पांडवांना मिळालेली पाहून, तो मनातून जळू लागला.
तत्रावहसितश्चासीत्प्रस्कन्दन्निव संभ्रमात्। प्रत्यक्षं वासुदेवस्य भीमेनानभिजातवत्
तिथे गोंधळून तो पडताच, वासुदेव आणि भीम यांच्या समोर त्याची हसणूक झाली, जणू काही तो नीच कुळातला आहे.
स भोगान्विविधान्भुञ्जन्रत्नानि विविधानि च। कथितो धृतराष्ट्रस्य विवर्णो हरिणः कृशः
विविध सुख आणि रत्न उपभोगताना, धृतराष्ट्राचा मुलगा फिकट, कृश आणि हरिणासारखा अशक्त दिसत होता.
अन्वजानात्ततो द्यूतं धृतराष्ट्रः सुतप्रियः। तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य कोपः समभवन्महान्
मुलावर प्रेम असल्यामुळे धृतराष्ट्राने जुगार मान्य केला; हे ऐकून वासुदेवाला मोठा राग आला.
नातिप्रीतमनाश्चासीद्विवादांश्चान्वमोदत। द्यूतादीननयान्घोरान्विविधांश्चाप्युपैक्षत
त्याच्या मनात समाधान नव्हते, वादविवादातही त्याला आनंद वाटत नव्हता; जुगारामुळे झालेले भयंकर अन्याय आणि विविध चुकीच्या गोष्टी त्याने दुर्लक्ष केल्या.
निरस्य विदुरं भीष्मं द्रोणं शारद्वतं कृपम्। विग्रहे तुमुले तस्मिन्दहन्क्षत्रं परस्परम्
विदुर, भीष्म, द्रोण, शारद्वत आणि कृप यांना दूर सारून, त्या मोठ्या संघर्षात क्षत्रियांनी एकमेकांवर प्रचंड द्वेष धरला.
जयत्सु पाण्डुपुत्रेषु श्रुत्वा सुमहदप्रियम्। दुर्योधनमतं ज्ञात्वा कर्णस्य शकुनेस्तथा
पांडुपुत्रांनी विजय मिळवला तेव्हा, मोठं अपयश ऐकून आणि दुर्योधन, कर्ण, शकुनी यांच्या मनसुब्यांची जाणीव होऊन—
धृतराष्ट्रश्चिरं ध्यात्वा संजयं वाक्यमब्रवीत्। शृणु संजय सर्वं मे नचासूयितुमर्हसि
धृतराष्ट्र बराच वेळ विचार करून संजयाला म्हणाला, "संजया, मी जे काही सांगतो ते नीट ऐक आणि मनात काही गैरसमज धरू नकोस."
श्रुतवानसि मेधावी बुद्धिमान्प्राज्ञसंमतः। न विग्रहे मम मतिर्न च प्रीये कुलक्षये
तू विद्वान, बुद्धिमान आणि सर्वांच्या मते समजूतदार आहेस; मला भांडणाची इच्छा नाही आणि आपल्या घराचा नाश व्हावा असं मला मुळीच वाटत नाही.
न मे विशेषः पुत्रेषु स्वेषु पाम्डुसुतेषु वा। वृद्धं मामभ्यसूयन्ति पुत्रा मन्युपरायणाः
माझ्या मुलांमध्ये आणि पांडूच्या मुलांमध्ये मी काहीच फरक करत नाही; पण माझे रागीट मुले, मी म्हातारा असूनही, माझ्यावर चिडतात.
अहं त्वचक्षुः कार्पण्यात्पुत्रप्रीत्या सहामि तत्। मुह्यन्तं चानुमुह्यामि दुर्योधनमचेतनम्
माझ्या मुलांवरच्या मायेपोटी आणि माझ्या दुर्बलतेमुळे, मी हे सगळं सहन करतो; मी स्वतः गोंधळलो आहे आणि दुर्योधनाच्या मूर्खपणात मीही गोंधळतो.
राजसूये श्रियं दृष्ट्वा पाण्डवस्य महौजसः। तच्चावहसनं प्राप्य सभारोहणदर्शने
राजसूय यज्ञात पांडवांचे वैभव आणि सामर्थ्य पाहून, आणि सभेत त्याच्या गादीवर बसताना पाहून, माझ्या मुलाला खूप अपमान सहन करावा लागला.
अमर्षितः स्वयं जेतुमशक्तः पाण्डवान्रणे। निरुत्साहश्च संप्राप्तुं सुश्रियं क्षत्रियोऽपि सन्
रागाच्या भरात असूनही, रणांगणात पांडवांना हरवता न आल्यामुळे, क्षत्रिय असूनही त्याचा उत्साह कमी झाला आणि तो पांडवांसारखं वैभव मिळवू शकला नाही.
गान्धारराजसहितश्छद्मद्यूतममन्त्रयत्। तत्र यद्यद्यथा ज्ञातं मयां संजय तच्छृणु
गांधारराजासोबत मिळून त्याने कपटी फासे खेळाचा कट रचला; तिथे जे काही घडलं, ते मला जितकं माहीत आहे, ते सगळं तू ऐक संजया.
श्रुत्वा तु मम वाक्यानि बुद्धियुक्तानि तत्त्वतः। ततो ज्ञास्यसि मां सौते प्रज्ञाटचक्षुषमित्युत
मी जे काही बोलतो ते नीट विचार करून आणि सत्य सांगतो; तेव्हा, सूतपुत्रा, तुला कळेल की मी विवेकाने पाहणारा आहे.