शुद्धा च गुरुशुश्रूषा यमयोः पुरुषाग्र्ययोः। अजातशत्रो भद्रं ते खाण्डवप्रस्थमाविश। भ्रातृभिस्तेऽस्तु सौभ्रात्रं धर्मे ते धीयताम मनः
यमपुत्रांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या भावांनी वडिलांची सेवा शुद्ध मनाने केली आहे; अजातशत्रू, तुझ्यावर शुभेच्छा असो, तू खांडवप्रस्थात जा; तुझ्या भावांमध्ये नेहमी भाऊबंदकी राहो आणि तुझं मन नेहमी धर्माकडे वळू दे.
इत्युक्तो भरतश्रेष्ठ धर्मराजो युधिष्ठिरः। कृत्वाऽऽर्यसमयं सर्वं प्रतस्थे भ्रातृभिः सह
असं सांगितल्यावर धर्मराज युधिष्ठिर, सगळ्या आर्यधर्माचं पालन करून, आपल्या भावांसोबत निघाला.
ते रथान्मेघसङ्काशानास्थाय सह कृष्णया। प्रययुर्हृष्टमनस इन्द्रप्रस्थं पुरोत्तमम्
ते सर्व कृष्णेसह मेघासारख्या रथांवर बसले आणि आनंदाने इंद्रप्रस्थ या सुंदर नगरीकडे गेले.
अनुज्ञातांस्तान्विदित्वा सरत्नधनसञ्जयान्। पाण्डवान्धार्तराष्ट्राणां कथमासीन्मनस्तदा
पांडवांना त्यांचं धन आणि रत्ने घेऊन जाऊ दिलंय हे कळल्यावर, त्या वेळी धृतराष्ट्रपुत्रांच्या मनाची अवस्था कशी होती?
अनुज्ञातांस्तान्विदित्वा धृतराष्ट्रेण धीमता। राजन्दुः शासनः क्षिप्रं जगाम भ्रातरं प्रति
धृतराष्ट्राने पांडवांना परवानगी दिली हे कळल्यावर, राजा दुःखी होऊन पटकन आपल्या भावाकडे गेला.
दुर्योधनं समासाद्य सामात्यं भरतर्षभ। दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत्
तो दुःखी राजा आपल्या मंत्र्यांसह दुर्योधनाजवळ गेला आणि, हे भरतश्रेष्ठा, त्याने हे शब्द सांगितले.
दुःखेनैतत्समानीतं स्थविरो नाशयत्यसौ। शत्रुसाद्गमयद्द्रव्यं तद्बुध्यध्वं महारथाः
हे सगळं दुःखामुळे घडलं आहे; वृद्ध माणूस हे नष्ट करणार नाही; शत्रूने संपत्ती मिळवली आहे—हे महान योद्ध्यांनो, समजून घ्या.
अथ दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः। मिथः सङ्गम्य सहिताः पाण्डवान्प्रति मानिनः
मग दुर्योधन, कर्ण आणि सुभलपुत्र शकुनी, हे तिघे एकत्र जमले आणि अभिमानाने पांडवांबद्दल चर्चा करू लागले.
वैचित्रवीर्यं राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम्। अभिगम्य त्वरायुक्ताः श्लक्ष्णं वचनमब्रुवन्
वैचित्रवीर्याचा पुत्र, बुद्धिमान राजा धृतराष्ट्र याच्याजवळ ते धावत्या दूतांनी जाऊन, अत्यंत नम्र आणि सौम्य शब्दांत आपले म्हणणे सांगितले.
न त्वयेदं श्रुतं राजन्यज्जगाद बृहस्पतिः। शक्रस्य नीतिं प्रवदन्विद्वान्देवपुरोहितः
राजा, देवांचा पुरोहित बृहस्पती यांनी इंद्राची नीती सांगताना जे काही सांगितले, ते तुझ्या कानावर कधीच आले नाही.
सर्वोपायैर्निहन्तव्याः शत्रवः शत्रुसूदन। पुरा युद्धाद्बलाद्वापि प्रकुर्वन्ति तवाहितम्
शत्रुसूदन, शत्रूंना सर्व प्रकारांनी संपवावे लागते, कारण त्यांनी पूर्वी कधी ना कधी, युद्धाच्या आधी किंवा बळाचा वापर करून, तुझ्या विरोधात वागले आहे.
ते वयं पाण्डवधनैः सर्वान्सम्पूज्य पार्थिवान्। यदि तान्योधयिष्यामः किं वै निः परिहास्यति
पांडवांच्या धनाने सर्व राजांना सन्मानपूर्वक वागवून, त्यानंतर जर आपण त्यांना युद्धासाठी आव्हान दिले, तर अखेरीस काहीच शिल्लक राहणार नाही.
अहीनाशीविषान्क्रुद्धान्नाशाय समुपस्थितान्। कृत्वा कण्ठे च पृष्ठे च कः समुत्स्रष्टुमर्हति
कोण असा आहे की, रागावलेल्या विषारी सापांना गळ्यात आणि पाठीवर ठेवून, जे विनाशासाठी सज्ज झाले आहेत, त्यांना तिथून दूर फेकण्याचा धाडस करील?
आत्तशस्त्रा रथगताः कुपितास्तात पाण्डवाः। निःशेषान्नः करिष्यन्ति क्रुद्धा ह्याशीविषा इव
बाबा, पांडव शस्त्रधारी होऊन, रथावर बसले आहेत आणि ते प्रचंड संतापले आहेत; त्यांच्या रागात, ते विषारी सर्पांसारखे आपल्याला पूर्णपणे नष्ट करतील.
सन्नद्धो ह्यर्जुनो याति विधृत्य परमेषुधी। गाण्डीवं मुहुरादत्ते निःश्वसंश्च निरीक्षते
अर्जुन पूर्ण कवच घालून, आपल्या श्रेष्ठ धनुष्याला घेऊन पुढे सरसावत आहे; तो पुन्हा पुन्हा गांडीव उचलतो, खोल श्वास घेतो आणि कठोर नजरेने पाहतो.
गदां गुर्वी समुद्यम्य त्वरितश्च वृकोदरः। स्वरथं योजयित्वाऽशु निर्यात इति नः श्रुतम्
वृकोदर भीमाने आपली जड गदा उचलली आहे आणि आपल्या रथाला वेगाने जोडलं आहे; तो आता झपाट्याने बाहेर पडतोय, असं आम्हाला कळलं.
नकुलः खह्गमादाय चर्म चाप्यर्धचन्द्रवत्। सहदेवश्च राजा च चक्रुराकारमिङ्गितैः
नकुलाने आपली तलवार आणि अर्धचंद्रासारखे ढाल उचलले आहे, तर सहदेव आणि राजा यांनीही आपल्या हालचालींनी सज्जतेचे संकेत दिले आहेत.
ते त्वास्थाय रथान्सर्वे बहुशस्त्रपरिच्छदान्। अभिघ्नान्तो रथव्रातान्सेनायोगाय निर्ययुः
ते सर्वजण अनेक शस्त्रांनी सज्ज रथांवर बसून, समोरच्या रथांच्या तुकड्यांना मागे टाकत, सैन्य सज्ज करण्यासाठी बाहेर पडले आहेत.
न क्षंस्यन्ते तथाऽस्माभिर्जातु विप्रकृता हि ते। द्रौपद्याश्च परिक्लेशं कस्तेषां क्षन्तुमर्हति
आपण त्यांना अन्याय केला आहे, त्यामुळे ते कधीच आपल्याला माफ करणार नाहीत; द्रौपदीला झालेल्या यातना कोण त्यांच्या मनातून काढून टाकू शकेल?
न पश्यामि रणे क्रद्धुं बीभत्सुं प्रतिवारणम्। भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्च द्रौणिश्च रथिनां वरः
माझ्या मते, युद्धात अर्जुनासमोर कोणीही टिकू शकत नाही—ना भीष्म, ना द्रोण, ना कर्ण, ना द्रोणपुत्र, हे सर्व रथी असूनही.
कृपश्च वृषसेनश्च विकर्णश्च जयद्रथः। वाह्लीकः सोमदत्तश्च भूरिर्भूरिश्रवाः शलः
ना कृप, ना वृषसेन, ना विकर्ण, ना जयद्रथ, ना वाह्लीक, ना सोमदत्त, ना भूरि, ना भूरिश्रवा, ना शल—यापैकी कुणीही नाही.
शकुनिः ससुतश्चैव नृपाश्चान्ये च कौरवाः। नैते सर्वे रणोद्युक्ताः पार्थं सोढुमशक्नुवन्
शकुनी आणि त्याचा मुलगा, तसेच इतर सर्व कौरवराजे—हे सर्व युद्धासाठी सज्ज असले तरी, ते पार्थाला थोपवू शकणार नाहीत.
अर्जुनेन समो लोके नास्ति वीर्ये धनुर्धरः। योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुना
संपूर्ण जगात अर्जुनाच्या बळाला आणि धनुर्विद्येला तोडीस तो धनुर्धारी नाही; अर्जुनासारखा फक्त अर्जुनच—दोन हात असो किंवा अनेक हात असो.
कस्त्वयोक्तः पुमान्वीरो बीभत्सुसमविक्रमः। तं ये व्रूहि महावीर्यं श्रोतुमिच्छामि पुत्रक
माझ्या मुला, तुझ्या तोंडून अर्जुनासारख्या पराक्रमी वीराचे नाव कधी ऐकले आहे का? असा महाशक्तिशाली कोण आहे, ते मला ऐकायचे आहे.
कार्तवीर्यस्य चरितं शृणु राजन्महात्मनः। अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः
राजा, तू महात्मा कार्तवीर्याची कथा ऐक; सर्व जगाचा पितामह, अव्यक्त मूळ असलेला ब्रह्मा—
ब्रह्मणोऽत्रिः सुतो विद्वानत्रेः पुत्रो निशाकरः। सोमस्य तदु बुधः पुत्रो बुधस्य तु पुरूरवाः
त्या ब्रह्माचा विद्वान पुत्र अत्री, अत्रीचा पुत्र निशाकर (चंद्र), चंद्राचा पुत्र बुध, आणि बुधाचा पुत्र पुरूरवा झाला.
तस्याप्यध सुतोऽप्यायुरायोस्तु नहुषः सुतः। नहुशस्य ययातिस्तु ययातेस्तनुजो यदुः?
त्याच्याही पुढे, आयूचा पुत्र नहुष झाला. नहुषाचा पुत्र ययाति, आणि ययातिचा मुलगा यदु.
यदोः पुत्रो महाराज सहस्रैजेति विश्रुतः। सहसौजसुतो राजञ्छक्रदासेति विश्रुतः?
राजा, यदुचा मुलगा सहस्रज नावाने प्रसिद्ध होता. सहस्रजाचा मुलगा शक्रदास म्हणून ओळखला जात असे.
शक्रदानस्य दायादो हेहयो नाम पार्थिवः। हेहयस्याभवत्पुत्रो धर्मनेत्र इति श्रुतः?
शक्रदानाचा वारसदार हेहय नावाचा राजा झाला. हेहयाचा मुलगा धर्मनेत्र म्हणून प्रसिद्ध झाला.
धर्मनेत्रस्य तु कृती कृतवीर्यस्तु कार्तिजः। कृतवीर्यस्य तनयो ह्यर्जुनो बलिनां वरः?
धर्मनेत्राचा मुलगा कृति, आणि कृतिचा पुत्र कृतवीर्य. कृतवीर्याचा मुलगा अर्जुन, बलवानांमध्ये श्रेष्ठ होता.