भीमस्य वाक्ये तद्वदेवार्जुनस्य स्थितोऽहं वै यमयोश्चैवमेव। युधिष्ठिरं ते प्रवदन्त्वनीश- मथो दास्यान्मोक्षसे याज्ञसेनि
मी भीम, अर्जुन आणि दोन्ही जुडवा भावांच्या शब्दांवर ठाम आहे; ते युधिष्ठिराला शक्तिहीन म्हणतात, आणि मग यज्ञसेनी, तुला सोडून देतील.
ईशो राजा पूर्वमासीद्ग्लहे नः कुन्तीसुतो धर्मराजो महात्मा। ईशस्त्वयं कस्य पराजितात्मा तज्जानीध्वं कुरवः सर्व एव
पूर्वी आमचा राजा कुंतीपुत्र, मोठ्या मनाचा धर्मराज होता; आता, जेव्हा तो पराभूत झाला आहे, तेव्हा कोण राजा आहे? हे सर्व कुरू लोकांनी जाणावं.
दुश्शासन निबोधेदं वचनं वै प्रभाषितम्। किमनेन चिरं वीर नयस्व द्रपदात्मजाम्। दासीभावेन भुङ्क्ष्व त्वं यथेष्टं कुरुनन्दन
दु:शासन, हे माझे शब्द ऐक; वीर, आता उशीर कशाला? द्रुपदकन्येला घेऊन जा; कुरूनंदना, तिला दासीसारखी हवी तशी वागव.
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत्। साधु कर्ण महाबाहो यथेष्टं क्रियतामिति
मग गांधारराजाचा मुलगा शकुनी म्हणाला, 'वा करणा, महाबाहू, तुझे मन आहे तसेच कर.'
ततो दुश्शासनस्तूर्णं द्रुपदस्य सुतां बलात्। प्रवेशयितुमारब्धः स चकर्ष दुरात्मवान्।। ततो विक्रोशति तदा पाञ्चाली वरवर्णिनी
मग दु:शासनाने पटकन द्रुपदकन्येला जबरदस्तीने ओढायला सुरुवात केली; त्या दुष्टाने तिला खेचले, आणि त्या वेळी सुंदर वर्णाची पांचाळी मोठ्याने ओरडू लागली.
परित्रायस्व मां भीष्ण द्रोण द्रौणे तथा कृप। परित्रायस्व विदुर धर्मिष्ठो धर्मवत्सल
भीष्मा, द्रोणा, अश्वत्थामा आणि कृपा, मला वाचवा; धर्मप्रिय आणि धर्मनिष्ठ विदुर, तूही मला वाचव.
धृतराष्ट्र महाराज परित्रायस्व वै स्नुषाम्। गान्धारि त्वं महाभागे सर्वज्ञे सर्वदर्शिनि। पिरत्रायस्व मां भीरुं सुयोधनभयार्दिताम्
धृतराष्ट्र महाराज, आपल्या सूनबाईला वाचवा; गांधारी, हे भाग्यवती, सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी, मला वाचवा, मी सुयोधनाच्या भीतीने घाबरलेली आहे.
त्वमार्ये वीरजननि किं मां पश्यसि यादवीम्। क्लिश्यमानामनार्येण न त्रायसिव वधूं स्वकाम्
वीरांची माता, तू मला, यादवकुळातील सून, दुर्जनांच्या हातून हालअपेष्टा भोगताना का फक्त पाहतेस? आपल्या सूनबाईला वाचवत नाहीस.
यदि लालप्यमानां मां न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत्। हा हताऽस्मि सुमन्दात्मा सुयोधनवशं गता
मी रडत असताना जर कोणी काहीच बोलत नसेल, तर हाय, मी फारच दुर्दैवी आहे, सुयोधनाच्या ताब्यात गेलेली, आता मी संपले.
न वै पाण्डुर्नरपतिर्न धर्मो न च देवराट्। न चायुर्नाश्विनौ वाऽपि परित्रायन्ति वै स्नुषाम्।। धिक्कष्टं यदि जीवेयं मन्दभाग्या पतिव्रता
ना पांडू राजा, ना धर्म, ना देवराज, ना आयुष्य, ना अश्विनी कुमार, कोणीच आपल्या सूनबाईला वाचवत नाही. धिक्कार आहे, मी पतीपरायण असूनही, इतक्या दुर्दैवी अवस्थेत जगावं लागेल.
शृणोमि वाक्यं तव राजपुत्रि नेमे पार्थाः किञ्चिदपि ब्रुवन्ति। सा त्वं प्रियार्थं शृणु वाक्यमेत- द्यदुच्यते पापमतिः कृतघ्नः
राजकन्ये, मी तुझे शब्द ऐकतो, पण पांडूचे पुत्र काहीच बोलत नाहीत. म्हणून, आता तुझ्या प्रियासाठी, या दुष्ट आणि कृतघ्न माणसाने जे बोलले आहे ते ऐक.
सुयोधनः सानुचरः सुदुष्टः सहैव राजा निकृतः सूनुना च यद्येष वाचं महदुच्यमानां न श्रोष्यते पापमतिः सुदुष्टः
सुईयोद्धन आणि त्याचे साथीदार फारच वाईट आहेत; राजा आणि त्याचा मुलगा कपटी आहेत. जर हा पापी आणि वाईट मनाचा माणूस या गंभीर शब्दांकडे लक्ष दिले नाही, तर तो असाच वाईट राहील.
इत्येवमुक्त्वा द्रुपदस्य पुत्रीं क्षत्ताऽब्रवीद्धृतराष्ट्रस्य पुत्रम्
असे म्हणून, द्रुपदाची कन्या यांना सांगून, सारथ्याने धृतराष्ट्राच्या पुत्राला उद्देशून बोलले.
मा क्लिश्यतां वै द्रुपदस्य पुत्रीं मा त्वं चरीं द्रक्ष्यसि राजपुत्र
द्रुपदाच्या कन्येला त्रास देऊ नकोस; राजपुत्रा, तुला सुख कधीच मिळणार नाही.
यद्येवं त्वं महाराज सङ्क्लेशयसि द्रौपदीम्। अचिरेणैव कालेन पुत्रस्ते सह मन्त्रिभिः। गमिष्यति क्षयं पापः पाण्डवक्षयकारणात्
राजन, जर तू द्रौपदीला असा त्रास दिलास, तर फार लवकरच तुझा पापी मुलगा आणि त्याचे मंत्री पांडवांवर केलेल्या अन्यायामुळे नाश पावतील.
भीमार्जुनाभ्यां क्रुद्धाभ्यां माद्रीपुत्रद्वयेन च। तस्मान्निवारय सुतं मा विनाशं विचिन्तय
भीम आणि अर्जुन, तसेच माद्रीचे दोन पुत्र हे रागाने पेटले आहेत. म्हणून, तुझ्या मुलाला थांबव, विनाशाचा विचार करू नकोस.
एतच्छुत्वा मन्दबुद्धिर्नोत्तरं किञ्चिदब्रवीत्। ततो दुर्योधनस्तत्र दैवमोहबलात्कृतः
हे ऐकून, मंदबुद्धी काहीच उत्तर बोलला नाही. मग तिथेच, दुर्योधन, दैव आणि मोहाच्या प्रभावाखाली वागला.
अचिन्त्य क्षत्तुर्वचनं हर्षेणायतलोचनः। ऊरू दर्शयते पापो द्रौपद्या वै मुहुर्मुहुः
सारथ्याचे शब्द दुर्लक्ष करून, डोळ्यांत आनंदाचा प्रकाश घेऊन, दुष्ट दुर्योधन वारंवार द्रौपदीसमोर आपले उरू दाखवत होता.
ऊरौ सन्दर्श्यमाने तु निरीक्ष्य तु सुयोधनम्। वृकोदरस्तदालोक्य नेत्रे चोल्फाल्य लोहिते
दुर्योधन आपले उरू दाखवत असताना, भीमाने त्याच्याकडे रोखून पाहिले; त्याचे डोळे लाल झाले आणि भुवया ताठ झाल्या.
एतत्समीक्ष्यात्मनि चावमानं नियम्य मन्युं बलनान्स मानी। राजानुजः संसदि कौरवाणां विनिष्क्रमन्वाक्यमुवाच भीमः
स्वतःचा अपमान पाहून, मोठ्या प्रयत्नाने राग आवरून, राजाचा धाकटा भाऊ, कौऱवांच्या सभेत उठून, भीमाने असे शब्द उच्चारले.
अहं दुर्योधनं हन्ता कर्णं हन्ता धनञ्जयः। शकुनिं चाक्षकितवं सहदेवो हनिष्यति
मी दुर्योधनाचा वध करीन, धनंजय कर्णाचा वध करील, आणि सहदेव शकुनी या फसवणूक करणाऱ्याचा वध करील.
दुश्शासनस्य रुधिरं पास्यामि मृगराडिव
मी दु:शासनाचे रक्त, जसा सिंह पितो, तसा पिऊन दाखवीन.
भीमसेन न ते सन्ति येषां वैरं त्वया सह। नन्दा गृहेषु न बुद्ध्यन्ते महद्भयम्
भीमसेन, ज्यांना तुझ्याशी वैर आहे, त्यांना कधीही सुख मिळत नाही; त्यांच्या घरात मोठे संकट येत असतानाही त्यांना ते समजत नाही.
नैव वाचा व्यवसितं भीम विज्ञायते सताम्। यदि स्थास्यन्ति सङ्ग्रामे क्षत्रधर्मेण वै सह
भीमा, सज्जनांची ठाम निश्चय शब्दांत कधीच कळत नाही; जर ते युद्धात क्षत्रिय धर्म पाळून उभे राहिले, तरच ते दिसून येते.
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेश्च दुरात्मनः। दुश्शासनचतुर्थानां भूमिः पास्यति शोणितम्
दुर्योधन, कर्ण, दुष्ट शकुनी आणि चौथा दु:शासन—त्यांचे रक्त पृथ्वी पिऊन घेईल.
असूयितारं वक्तारं प्रहृष्टानां दुरात्मनाम्। भीमसेन नियोगात्ते हन्ताऽहं कर्णमाहवे
जे दुष्ट लोक द्वेषाने गर्वाने बोलतात आणि आनंद मानतात, त्यांच्या विरुद्ध भीमसेनाच्या आज्ञेने मी युद्धात कर्णाचा वध करीन.
कर्णं कर्णानुगांश्चैव रणे हन्ताऽस्मि पत्रिभिः। ये चान्ये विप्रयोत्स्यन्ति बुद्धिमोहेन मां नृपाः। तान्स्म सर्वञ्छितैर्बाणैर्नेताऽस्मि यमसादनम्
मी युद्धात बाणांनी कर्ण आणि त्याचे सर्व अनुयायी यांचा वध करीन; आणि जे इतर राजा बुद्धीला फसवून माझ्याशी शत्रुत्व करतील, त्यांनाही मी तीक्ष्ण बाणांनी यमाच्या घरात पाठवीन.
चलेद्वि हिमवान्स्थानान्निष्प्रभः स्याद्दिवाकरः। शैत्यं सोमात्प्रणश्येत मत्सत्यं विचलेद्यदि
हिमालय आपले स्थान सोडू शकतो, सूर्याचा तेज हरवू शकतो, चंद्राचा गारवा नष्ट होऊ शकतो, पण माझे वचन कधीच डळमळणार नाही.
उत्युक्तवति पार्थे तु श्रीमान्माद्रवतीसुतः। प्रगृह्य विपुलं बाहुं सहदेवः प्रतापवान्
पार्थाने असे बोलल्यावर, मद्रीचा तेजस्वी पुत्र, बलवान सहदेव, आपला रुंद भुज उंचावून उभा राहिला.
सौबलस्य वधप्रेप्सुरिदं वचनमब्रवीत्। क्रोधसंरक्तनयनो निश्वस्य च मुहुर्मुहुः
सौबलाचा वध करण्याची इच्छा धरून, रागाने डोळे लाल झालेले आणि वारंवार श्वास घेत, सहदेवाने असे शब्द उच्चारले.