एवमुक्त्वा तु कौन्येयमपोह्य वसनं स्वकम्। स्मयन्निवेक्ष्य पाञ्चालीमैश्वर्यमदमोहितः
असं बोलून, कर्णपुत्राने, संपत्तीच्या गर्वाने हसत, स्वतःचे वस्त्र काढले आणि द्रौपदीकडे पाहिलं.
कदलीदण्डसदृशं सर्वलक्षणसंयुतम्। गजहस्तप्रतीकाशं वज्रप्रतिमगौरवम्
तिची मांडी केळीच्या खांबासारखी, सर्व गुणांनी युक्त, हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे आणि वज्रासारखी तेजस्वी दिसत होती.
अभ्युत्स्मयित्वा राधेयं भीममाधर्षयन्निव। द्रौपद्याः प्रेक्षमाणायाः सव्यमूरुमदर्शयत्
भीमाने कर्णाची थट्टा करत, जणू त्याला चिडवत असल्यासारखा, द्रौपदीकडे पाहत असताना तिच्यासमोर आपला डावा मांडी दाखवली.
भीमसेनस्तमालोक्य नेत्रे उत्फाल्य लोहिते। प्रोवाच राजमध्ये तं सभां विश्रावयन्निव
भीमसेनाने हे पाहून, आपले लाल डोळे मोठे करून, राजसभेत सर्वांसमोर जणू आपले शब्द घुमावेत अशा आवाजात बोलला.
पितृभिः सह सालोक्यं मा स्म गच्छेद्वृकोदरः। यद्येतमूरुं गदया न भिन्द्यां ते महाहवे
वृकोदराने आपल्या पूर्वजांसोबत एकाच लोकात जाऊ नये, जोपर्यंत या मोठ्या युद्धात मी तुझी ही मांडी गदेद्वारे फोडत नाही.
क्रुद्धस्य तस्य सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यः पावकार्चिषः। वृक्षस्येव विनिश्वेरुः कोटरेभ्यः प्रदह्यतः
रागावलेल्या भीमाच्या सर्व अंगछिद्रांतून जणू जळत्या झाडाच्या फटीतून जसा ज्वाळा बाहेर पडतो, तसा अग्नीचा प्रकाश उसळला.
परं भयं पश्यत भीमसेना- त्तद्बुध्यध्वं पार्थिवाः प्रातिपेयाः। दैवेरितो नूनमयं पुरस्ता- त्परोऽनयो भरतेषूदपादि
पृथ्वीच्या राजांनो, या भीमसेनातून उठणाऱ्या मोठ्या भीतीकडे पाहा, हे प्रातिपेय घराण्याचे राजे, हे समजून घ्या; नक्कीच, भाग्याने ठरवलेली मोठी आपत्ती भरतवंशात आली आहे.
अतिद्यूतं कृतमिदं धार्तराष्ट्र यस्मात्स्त्रियं विवदध्वं सभायाम्। योगक्षेमौ नश्यतो वः समग्रौ पापान्मन्त्रान्कुरवो मन्त्रयन्ति
धृतराष्ट्रपुत्रांनो, तुम्ही सभेत एका स्त्रीवर वाद घालत आहात, म्हणून हे जुगार फारच अती झाले आहे; तुमचे सुख-शांती दोन्ही नष्ट होत आहेत, कारण कुरू लोक वाईट सल्ले करत आहेत.
इमं धर्मं कुरवो जानताशु ध्वस्ते धर्मे परिषत्सम्प्रदुष्येत्। इमां चेत्पूर्वं कितवोऽग्लहिष्य- दीशोऽभविष्यदपराजितात्मा
कुरू लोकांनी हा धर्म ओळखून लवकरच काहीतरी करायला हवे; धर्म नष्ट झाला की सभा भ्रष्ट होते. जर जुगारी आधी हरला असता, तर तो शक्तिहीन व पराभूत झाला असता.
स्वप्ने यथैतद्विजितं धनं स्या- देवं मन्ये यस्य दीव्यत्यनीशः। गान्धारराजस्य वचो निशम्य धर्मादस्मात्कुरवो माऽपयात
जसा स्वप्नात मिळालेला धन खरा नसतो, तसाच जो स्वतःच्या इच्छेशिवाय जुगार खेळतो त्याला मिळालेलं धनही खोटं असतं. गांधारराजाच्या शब्दांनंतर कुरूंनी धर्म सोडू नये.
भीमस्य वाक्ये तद्वदेवार्जुनस्य स्थितोऽहं वै यमयोश्चैवमेव। युधिष्ठिरं ते प्रवदन्त्वनीश- मथो दास्यान्मोक्षसे याज्ञसेनि
मी भीम, अर्जुन आणि दोन्ही जुडवा भावांच्या शब्दांवर ठाम आहे; ते युधिष्ठिराला शक्तिहीन म्हणतात, आणि मग यज्ञसेनी, तुला सोडून देतील.
ईशो राजा पूर्वमासीद्ग्लहे नः कुन्तीसुतो धर्मराजो महात्मा। ईशस्त्वयं कस्य पराजितात्मा तज्जानीध्वं कुरवः सर्व एव
पूर्वी आमचा राजा कुंतीपुत्र, मोठ्या मनाचा धर्मराज होता; आता, जेव्हा तो पराभूत झाला आहे, तेव्हा कोण राजा आहे? हे सर्व कुरू लोकांनी जाणावं.
दुश्शासन निबोधेदं वचनं वै प्रभाषितम्। किमनेन चिरं वीर नयस्व द्रपदात्मजाम्। दासीभावेन भुङ्क्ष्व त्वं यथेष्टं कुरुनन्दन
दु:शासन, हे माझे शब्द ऐक; वीर, आता उशीर कशाला? द्रुपदकन्येला घेऊन जा; कुरूनंदना, तिला दासीसारखी हवी तशी वागव.
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत्। साधु कर्ण महाबाहो यथेष्टं क्रियतामिति
मग गांधारराजाचा मुलगा शकुनी म्हणाला, 'वा करणा, महाबाहू, तुझे मन आहे तसेच कर.'
ततो दुश्शासनस्तूर्णं द्रुपदस्य सुतां बलात्। प्रवेशयितुमारब्धः स चकर्ष दुरात्मवान्।। ततो विक्रोशति तदा पाञ्चाली वरवर्णिनी
मग दु:शासनाने पटकन द्रुपदकन्येला जबरदस्तीने ओढायला सुरुवात केली; त्या दुष्टाने तिला खेचले, आणि त्या वेळी सुंदर वर्णाची पांचाळी मोठ्याने ओरडू लागली.
परित्रायस्व मां भीष्ण द्रोण द्रौणे तथा कृप। परित्रायस्व विदुर धर्मिष्ठो धर्मवत्सल
भीष्मा, द्रोणा, अश्वत्थामा आणि कृपा, मला वाचवा; धर्मप्रिय आणि धर्मनिष्ठ विदुर, तूही मला वाचव.
धृतराष्ट्र महाराज परित्रायस्व वै स्नुषाम्। गान्धारि त्वं महाभागे सर्वज्ञे सर्वदर्शिनि। पिरत्रायस्व मां भीरुं सुयोधनभयार्दिताम्
धृतराष्ट्र महाराज, आपल्या सूनबाईला वाचवा; गांधारी, हे भाग्यवती, सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी, मला वाचवा, मी सुयोधनाच्या भीतीने घाबरलेली आहे.
त्वमार्ये वीरजननि किं मां पश्यसि यादवीम्। क्लिश्यमानामनार्येण न त्रायसिव वधूं स्वकाम्
वीरांची माता, तू मला, यादवकुळातील सून, दुर्जनांच्या हातून हालअपेष्टा भोगताना का फक्त पाहतेस? आपल्या सूनबाईला वाचवत नाहीस.
यदि लालप्यमानां मां न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत्। हा हताऽस्मि सुमन्दात्मा सुयोधनवशं गता
मी रडत असताना जर कोणी काहीच बोलत नसेल, तर हाय, मी फारच दुर्दैवी आहे, सुयोधनाच्या ताब्यात गेलेली, आता मी संपले.
न वै पाण्डुर्नरपतिर्न धर्मो न च देवराट्। न चायुर्नाश्विनौ वाऽपि परित्रायन्ति वै स्नुषाम्।। धिक्कष्टं यदि जीवेयं मन्दभाग्या पतिव्रता
ना पांडू राजा, ना धर्म, ना देवराज, ना आयुष्य, ना अश्विनी कुमार, कोणीच आपल्या सूनबाईला वाचवत नाही. धिक्कार आहे, मी पतीपरायण असूनही, इतक्या दुर्दैवी अवस्थेत जगावं लागेल.
शृणोमि वाक्यं तव राजपुत्रि नेमे पार्थाः किञ्चिदपि ब्रुवन्ति। सा त्वं प्रियार्थं शृणु वाक्यमेत- द्यदुच्यते पापमतिः कृतघ्नः
राजकन्ये, मी तुझे शब्द ऐकतो, पण पांडूचे पुत्र काहीच बोलत नाहीत. म्हणून, आता तुझ्या प्रियासाठी, या दुष्ट आणि कृतघ्न माणसाने जे बोलले आहे ते ऐक.
सुयोधनः सानुचरः सुदुष्टः सहैव राजा निकृतः सूनुना च यद्येष वाचं महदुच्यमानां न श्रोष्यते पापमतिः सुदुष्टः
सुईयोद्धन आणि त्याचे साथीदार फारच वाईट आहेत; राजा आणि त्याचा मुलगा कपटी आहेत. जर हा पापी आणि वाईट मनाचा माणूस या गंभीर शब्दांकडे लक्ष दिले नाही, तर तो असाच वाईट राहील.
इत्येवमुक्त्वा द्रुपदस्य पुत्रीं क्षत्ताऽब्रवीद्धृतराष्ट्रस्य पुत्रम्
असे म्हणून, द्रुपदाची कन्या यांना सांगून, सारथ्याने धृतराष्ट्राच्या पुत्राला उद्देशून बोलले.
मा क्लिश्यतां वै द्रुपदस्य पुत्रीं मा त्वं चरीं द्रक्ष्यसि राजपुत्र
द्रुपदाच्या कन्येला त्रास देऊ नकोस; राजपुत्रा, तुला सुख कधीच मिळणार नाही.
यद्येवं त्वं महाराज सङ्क्लेशयसि द्रौपदीम्। अचिरेणैव कालेन पुत्रस्ते सह मन्त्रिभिः। गमिष्यति क्षयं पापः पाण्डवक्षयकारणात्
राजन, जर तू द्रौपदीला असा त्रास दिलास, तर फार लवकरच तुझा पापी मुलगा आणि त्याचे मंत्री पांडवांवर केलेल्या अन्यायामुळे नाश पावतील.
भीमार्जुनाभ्यां क्रुद्धाभ्यां माद्रीपुत्रद्वयेन च। तस्मान्निवारय सुतं मा विनाशं विचिन्तय
भीम आणि अर्जुन, तसेच माद्रीचे दोन पुत्र हे रागाने पेटले आहेत. म्हणून, तुझ्या मुलाला थांबव, विनाशाचा विचार करू नकोस.
एतच्छुत्वा मन्दबुद्धिर्नोत्तरं किञ्चिदब्रवीत्। ततो दुर्योधनस्तत्र दैवमोहबलात्कृतः
हे ऐकून, मंदबुद्धी काहीच उत्तर बोलला नाही. मग तिथेच, दुर्योधन, दैव आणि मोहाच्या प्रभावाखाली वागला.
अचिन्त्य क्षत्तुर्वचनं हर्षेणायतलोचनः। ऊरू दर्शयते पापो द्रौपद्या वै मुहुर्मुहुः
सारथ्याचे शब्द दुर्लक्ष करून, डोळ्यांत आनंदाचा प्रकाश घेऊन, दुष्ट दुर्योधन वारंवार द्रौपदीसमोर आपले उरू दाखवत होता.
ऊरौ सन्दर्श्यमाने तु निरीक्ष्य तु सुयोधनम्। वृकोदरस्तदालोक्य नेत्रे चोल्फाल्य लोहिते
दुर्योधन आपले उरू दाखवत असताना, भीमाने त्याच्याकडे रोखून पाहिले; त्याचे डोळे लाल झाले आणि भुवया ताठ झाल्या.
एतत्समीक्ष्यात्मनि चावमानं नियम्य मन्युं बलनान्स मानी। राजानुजः संसदि कौरवाणां विनिष्क्रमन्वाक्यमुवाच भीमः
स्वतःचा अपमान पाहून, मोठ्या प्रयत्नाने राग आवरून, राजाचा धाकटा भाऊ, कौऱवांच्या सभेत उठून, भीमाने असे शब्द उच्चारले.