नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी न हीनताः परमभ्याददीत। ययास्य वाचा पर उद्विजेत न तां वदेदुशती पापलोक्याम्
कोणीही निंदा करणारा, क्रूर बोलणारा किंवा नीच माणूस मोठ्या गोष्टींचा लोभ करू नये; ज्याच्या बोलण्याने दुसऱ्याला भीती वाटते, तिनं असं बोलू नये, नाहीतर ती पापी लोकांच्या जगात पडेल.
समुच्चरन्त्यतिवादाश्च वक्त्रा- ध्यौराहतः शोचति रात्र्यहानि। परस्य नामर्मसु ते पतन्ति तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु
अती कठोर शब्द तोंडातून निघतात आणि दिवस-रात्र दुःख देतात; ते दुसऱ्याच्या मनाला लागत नाहीत — शहाण्याने ते इतरांवर सोडू नयेत.
अजो हि शस्त्रमगिलत्किलैकः शस्त्रे विपन्ने शिरसास्य भूमौ। निकृन्तनं स्वस्य कण्ठस्य घोरं तद्वद्वेरं मा कृथाः पाण्डुपुत्रैः
एक बकरा तलवार गिळतो असं म्हणतात, आणि तलवार खाली पडल्यावर त्याचं डोकं छाटलं जातं; तसंच, पांडुपुत्रांशी भयंकर वैर करू नकोस.
न किञ्चिदित्थं प्रवदन्ति पार्था वनेचरं वा गृहमेधिनं वा। तपस्विनं वा परिपूर्णविद्यं भषन्ति हैवं श्वनराः सदैव
पांडव असे शब्द कधीच बोलत नाहीत — मग तो वनात राहणारा असो, गृहस्थ असो किंवा विद्वान तपस्वी असो; असे शब्द नेहमी फक्त नीच, कुत्र्यासारखे लोकच बोलतात.
द्वारं सुघोरं नरकस्य जिह्यं न बुध्यते धृतराष्ट्रस्य पुत्रः। तमन्वेतारो बहवः कुरूणां द्यूतोदये सह दुःशासनेन
धृतराष्ट्राचा मुलगा नरकाचे भयंकर दार उघडे आहे हेच ओळखत नाही; अनेक कुरू त्याच्या मागे, दुःशासनासह, या जुगाराच्या वेळी चालले आहेत.
मज्जन्त्यलाबूनि शिलाः प्लवन्ते मुह्यन्ति नावोम्भसि शश्वदेव। मूढो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो न मे वाचः पथ्यरूपाः शृणोति
कधी कधी फळे पाण्यात बुडतात आणि दगड तर तरंगतात; होड्या पाण्यात नेहमीच गोंधळतात. धृतराष्ट्राचा मुलगा जुगाराच्या मत्तेत इतका हरवला आहे की, मी सांगितलेली हिताची वचने त्याच्या कानावरच जात नाहीत.
अन्तो नूं भवितायं करूणां सुदारुणः सर्वहरो विनाशः। वाचः काव्याः सुहृदां पथ्यरूपा न श्रूयन्ते वर्धते लोभ एव
कुरूंचा शेवट आता निश्चितच येईल—सर्वांचा नाश करणारा भयंकर विनाश. मित्रांनी दिलेली हिताची वचने कुणाच्याच लक्षात येत नाहीत; फक्त लोभच वाढत चालला आहे.
धिगस्तु क्षत्तारमिति ब्रुवाणो दर्पेण मत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रः। अवैक्षत प्रातिकामीं सभाया- मुवाच चैनं परमार्यमध्ये
'कष्टाराला लाज!' असे गर्वाने आणि मदाने धृतराष्ट्राचा मुलगा म्हणाला आणि सभेत प्रातिकामीकडे पाहून, सर्व मोठ्या लोकांसमोर त्याला बोलावले.
त्वं प्रातिकामिन्द्रौपदीमानयस्व न ते भयं विद्यते पाण्डवेभ्यः। क्षत्ता ह्ययं विवदत्येव भीतो न चास्माकं वृद्धिकामः सदैव
प्रातिकामी, तू द्रौपदीला इथे आण. तुला पांडवांची भीती बाळगायची गरज नाही. हा कष्टार फक्त भीतीपोटी वाद घालत आहे, आणि आमच्या कल्याणाची त्याला कधीच इच्छा नाही.
एवमुक्तः प्रातिकामी स सूतः प्रायाच्छीघ्रं राजवचो निशम्य। प्रविश्य च श्वेव हि सिंहगेष्ठं समासदन्महिषीं पाण्डवानाम्
राजाचा आदेश ऐकून, प्रातिकामी हा सारथी लगेच निघून गेला आणि सिंहासमोर कुत्रा जावा तसा, पांडवांच्या राणीसमोर गेला.
युधिष्ठिरो द्यूतमदेन मत्तो दुर्योधनो द्रौपदि त्वामजैषीत्। सा त्वं प्रपद्यस्व धृतराष्ट्रस्य वेश्म नयामि त्वां कर्मणि याज्ञसेनि
युधिष्ठिर जुगाराच्या वेडात हरला आणि दुर्योधनाने त्याला पराभूत केले. म्हणून, द्रौपदी, मला तुला धृतराष्ट्राच्या घरात नेण्याचे काम दिले आहे; हे कर्तव्य म्हणून मी तुला घेऊन जाणार आहे, याज्ञसेनी.
कथं त्वेवं वदसि प्रातिकामि- को हि दीव्येद्भार्यया राजपुत्रः। मूडो राजा द्यूतमदेन मत्तो ह्यभून्नान्यत्कैतवमस्य किञ्चित्
प्रातिकामी, तू असं कसं बोलू शकतोस? कोणता राजपुत्र आपल्या पत्नीला जुगारात लावतो? राजा जुगाराच्या मत्तेत इतका हरवला की, त्याने दुसरे कोणतेही फसवे कृत्य केले नाही, फक्त हेच केले.
यदा नाभूत्कैतवमन्यदस्य तदाऽदेवीत्पाण्डवोऽजातशत्रुः। न्यस्ताः पूर्वं भ्रातरस्तेन राज्ञा स्वयं चात्मा त्वमथो राजपुत्रि
त्याने दुसरे कोणतेही फसवे कृत्य केले नाही, तेव्हा पांडव अजतशत्रू हरला; आधी त्याने आपल्या भावांना, मग स्वतःला आणि शेवटी, राजकन्ये, तुला पणाला लावले.
गच्छ त्वं कितवं गत्वा सभायां पृच्छ सूतज। किं तु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवा नु माम्
तू त्या जुगाऱ्याकडे सभेत जाऊन विचार, सारथ्याच्या मुला—तू आधी स्वतःला हरवलेस की मला?
एतज्ज्ञात्वा समागच्छ ततो मां नयं सूतज। ज्ञात्वा चिकीर्षितमहं राज्ञो यास्यामि दुःखिता
हे कळल्यावर परत ये आणि मग मला घेऊन जा, सारथ्याच्या मुला; राजाचा हेतू समजल्यावर मी, जरी दुःखी असले तरी, जाईन.
सभां गत्वा स चोवाच द्रौपद्यस्तद्वचस्तदा। युधिष्ठिरं नरेनद्राणां मध्ये स्थितमिदं वचः
तो सभेत गेला आणि द्रौपदीचे हे शब्द, राजांच्या मध्ये उभ्या असलेल्या युधिष्ठिराला सांगितले—'द्रौपदी तुला हे विचारते.'
कस्येशो नः पराजैषीरिति त्वामाह द्रौपदी। किं नु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवापि माम्
'आपण कोणाचे झालो? तू आधी स्वतःला हरवलेस की मला?'—असे द्रौपदी तुला विचारते.
युधिष्ठिरस्तु निश्चेता गतसत्व इवाभवत्। न तं सूतं प्रत्युवाच वचनं साध्वसाधु वा
पण युधिष्ठिराचा मन गोंधळला आणि त्याचा धीर हरपला; त्याने त्या सारथ्याला ना चांगले ना वाईट, काहीच उत्तर दिले नाही.
इहैवागत्य पाञ्चाली प्रश्नमेनं प्रभाषताम्। इहैव सर्वे शृण्वन्तु तस्याश्चैतस्य यद्वचः
पांचाली स्वतः इथे येऊन हा प्रश्न विचारू दे; इथे असलेले सर्वजण तिचे आणि त्याचे उत्तर ऐकू देत.
स गत्वा राजभवनं दुर्योधनवशानुगः। उवाच द्रौपदीं सूतः प्रातिकामी व्यथन्निव
तो दरबारात गेला आणि दुर्योधनाच्या आज्ञेप्रमाणे, सारथी प्रातिकामी, जणू काही दुःखी असल्यासारखा, द्रौपदीला सांगायला गेला.
सभ्यास्त्वमी राजपुत्र्याह्वयन्ति मन्ये प्राप्तः संशयः कौरवाणाम्। न वै समृद्दिं पालयते लघीयान् यस्त्वां सभां नेष्यति राजपुत्रि
राजकन्ये, सभेतील लोक तुला बोलावत आहेत; मला वाटते, कौरवांमध्ये मोठा संभ्रम निर्माण झाला आहे. जो तुला सभेत आणणार नाही, तो आपली समृद्धी खरंच राखू शकत नाही, राजकन्ये.
एवं नूनं व्यदधात्संविधाता स्पर्शावुभौ स्पृशतो वृद्धबालौ। धर्मं त्वेकं परमं प्राह लोके स नः शमं धास्यति गोप्यमानः
हे सर्व नियतीनेच घडवले असावे; मोठ्यांनाही आणि लहानांनाही या स्पर्शाने स्पर्शले आहे. पण जगात एकच श्रेष्ठ धर्म सांगितला गेला—तोच, जरी अदृश्य असला तरी, आपल्याला शांतता देवो.
सोऽयं धर्मो मा त्यगात्कौरवान्वै सभ्यान्गत्वा पृच्छ धर्म्यं वचो मे। ते मां ब्रूयुर्निश्चितं तत्करिष्ये धर्मात्मानो नीतिमन्तो वरिष्ठाः
म्हणून, हे कौरवांनो, हा धर्म सोडू नका. सभेत जा आणि माझा प्रश्न योग्य आहे का ते विचार. ते सर्व सज्जन आणि सुज्ञ मंडळी जे ठरवतील, ते मी नक्कीच करीन.
श्रुत्वा सूतस्तद्वचो याज्ञसेन्याः सभां गत्वा प्राह वाक्यं तदानीम्। अधोमुखास्ते न च किञ्चिदूचु- र्निर्बन्धं तं धार्तराष्ट्रस्य बुद्ध्वा
याज्ञसेनीचे शब्द ऐकून सारथ्याने सभेत जाऊन ते सांगितले. पण सर्वजण खाली मान घालून बसले आणि काहीच बोलले नाहीत, कारण दुर्योधनाचा हट्ट त्यांना कळला होता.
युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा दुर्योधनचिकीर्षितम्। द्रौपद्याः संमतं दूतं प्राहिणोद्भरतर्षभ
दुर्योधनाचा हेतू ऐकून, भरतवंशातील श्रेष्ठ युधिष्ठिराने, द्रौपदीच्या संमतीने, दूत पाठवला.
एकवस्त्र त्वधोनीवो रोदमाना रजस्वला। सभामागम्य पाञ्चालि श्वशुरस्याग्रतो भव
एकच वस्त्र नेसून, खाली ओढणी घेऊन, रडत आणि ऋतुमती असताना, पाञ्चालीने सभेत येऊन आपल्या सासऱ्यांसमोर उभे राहावे.
अथ त्वामागतां दृष्ट्वा राजपुत्रीं सभां तदा। सभ्याः सर्वे विनिन्देरन्मनोर्भिर्धृतराष्ट्रजम्
त्या वेळी राजकन्या सभेत आली, तेव्हा सर्व सभासदांनी मनातल्या मनात धृतराष्ट्राच्या मुलाला दोष दिला.
स गत्वा त्वरितं दूतः कृष्णाया भवनं नृप। न्यवेदयन्मतं धीमान्धर्मराजस्य निश्चितम्
तो दूत वेगाने आणि शहाणपणाने कृष्णेच्या महालात गेला आणि धर्मराजाचा ठाम निर्णय तिला सांगितला.
पाण्डवाश्च महात्मानो दीना दुःखसमन्विताः। सत्येनातिपरीताङ्गा नोदीक्षन्ते स्म किञ्चन
महात्मा पांडव दुःखी आणि अत्यंत व्यथित झाले होते; त्यांच्या शरीराला सत्याची जाणीव जळत होती, म्हणून ते काहीच बोलू शकले नाहीत.
ततस्त्वेषां मुखमालोक्य राजा दुर्योधनः सूतमुवाच हृष्टः। इहैवैतामानय प्रातिकामिन् प्रत्यक्षमस्याः कुरवो ब्रुवन्तः
मग त्यांच्या चेहऱ्याकडे पाहून राजा दुर्योधन आनंदाने सारथ्याला म्हणाला, 'प्रतिकामिनला लगेच इथे आणा; कौरव तिच्याशी समोरासमोर बोला.'