एतावता पुरुषं ये त्यजन्ति तेषां सख्यमन्तवद्ब्रूहि राजन्। राज्ञां हि चित्तानि परिप्लुतानि सान्त्वं दत्वा मुसलैर्घातयन्ति
अशा कारणासाठी जो माणूस सोडला जातो, त्यांची मैत्री किती काळ टिकते, हे सांग, राजा. राजांची मनं अस्थिर असतात; गोड बोलून ते शेवटी दंडाने मारतात.
अबालत्वं मन्यसे राजपुत्र बालोऽहमित्येव सुमन्दबुद्धे। यः सौहृदे पुरुषं स्थापयित्वा पश्चादेनं दूषयते स बालः
राजपुत्रा, तू मला 'मी लहान आहे' असं म्हणतोस, पण हे अगदी मूर्खपणाचं आहे. जो माणूस मैत्री मिळवून नंतर त्याची निंदा करतो, तोच खरा बालिश आहे.
न श्रेयसे नीयते मन्दबुद्धिः स्त्री श्रोत्रियस्येव गृहे प्रदुष्टा। ध्रुवं न रोचेद्भरतर्षभस्य पतिः कुमार्या इव षष्टिवर्षः
मूर्ख माणसाला कधीच चांगलं होत नाही, जसं ब्राह्मणाच्या घरी वाईट बाईनं काहीच चांगलं घडत नाही. नक्कीच, भारतवंशातील श्रेष्ठ पुरुषाला आनंद मिळणार नाही, जसा सहा वर्षांच्या मुलीच्या नवऱ्याला मिळत नाही.
अतः प्रियं चेदनुकाङ्क्षसे त्वं सर्वेषु कार्येषु हिताहितेषु स्त्रियश्च राजञ्जडपङ्गुकांश्च पृच्छ त्वं वै तादृशांश्चैव सर्वान्
म्हणून, तुला जे प्रिय वाटतं ते हवं असेल, तर सर्व कामांत, चांगल्या-वाईटात, स्त्रियांना, मूर्खांना, लंगड्यांना आणि अशा सगळ्यांना विचार, राजा.
लभ्यते खलु पापीयान्नरोऽनु प्रियवागिह। अप्रियस्य हि पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः
गोड बोलणारा माणूस सहज सापडतो; पण जे अप्रिय पण हितकारक बोलतात किंवा ऐकतात, असे फारच दुर्मिळ असतात.
यस्तु धर्मपरश्च स्याद्धित्वा भर्तुः प्रियाप्रिये। अप्रियाण्याह पथ्यानि तेन राजा सहायवान्
पण जो धर्माला धरून, स्वामीच्या आवडीनिवडीकडे न पाहता, हितकारक पण अप्रिय गोष्टी सांगतो, त्याच्यामुळेच राजा खऱ्या अर्थाने समर्थ होतो.
अव्याधइजं कटुजं तीक्ष्णमुष्णं यशोमुषं परुषं पूतिगन्धिम्। सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य
जे कडू, तिखट, उष्ण, कीर्ती घालवणारं, कठोर, वास येणारं असतं—सज्जन माणसं ते पितात, पण दुर्जन नाही. राजन, तू आपला राग पिऊन शांत हो.
वैचित्रवीर्यस्य यशो धनं च वाञ्छाम्यहं सहपुत्रस्य शश्वत्। यथा तथा तेऽस्तु नमश्चतेऽस्तु ममापि च स्वस्ति दिशन्तु विप्राः
मला नेहमी विचित्रवीर्य आणि त्याच्या मुलांचं यश आणि संपत्ती हवी आहे. तसंच होवो, तुला नमस्कार. ब्राह्मणांनी मलाही कल्याण द्यावं.
आशीविषान्नेत्रविषान्कोपयेन्न च पण्डितः। एवं तेऽहं वदामीदं प्रयतः कुरुनन्दन
ज्यांच्या डोळ्यात सापासारखा विष आहे, अशांना किंवा विषारी लोकांना शहाणा माणूस कधीच चिडवत नाही. कुरुनंदना, मी हे तुला काळजीपूर्वक सांगितलं.
बहुवित्तं पराजैषीः पाण्डवानां युधिष्ठिर। आचक्ष्व वित्तं कौन्तेय यदि तेऽस्त्यपराजितम्
युधिष्ठिरा, तू पांडवांना हरवून खूप धन मिळवलं आहेस. कुंतीपुत्रा, अजून काही धन शिल्लक असेल तर ते सांग.
मम वित्तमसङ्ख्येयं यदहं वेद सौबल। अथ त्वं शकुने कस्माद्वित्तं समनुपृच्छसि
माझं धन किती आहे याला मोजमापच नाही, हे मला जितकं माहीत आहे तितकंच सांगतो, सुभलाच्या पुत्रा. मग शकुनी, तू माझ्या संपत्तीबद्दल का विचारतोस?
अयुतं प्रयुतं चैव शङ्कुं पद्मं तथार्बुदम्। खर्वं शङ्खं निखर्वं च महापद्मं च कोटयः
दहा हजार, एक लाख, शंकू, पद्म, अर्बुद, खरव, शंख, निखर्व, महापद्म आणि कोट्या—
मध्यं चैव परार्धं च सपरं चात्र पण्यताम्। एतन्मम धनं राजंस्तेन दीव्याम्यहं त्वया
मध्यम, परार्ध, सपार—हे सगळं पणात धरलं जातं. हेच माझं धन आहे, राजन; आणि हेच मी तुझ्याशी पणाला लावतो.
एतच्छुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः। जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
हे ऐकून, ठरवून आणि फसवणूक स्वीकारून, शकुनीने युधिष्ठिराला सांगितलं, 'तू हरलास.'
गवाश्वं बहुधेनूकमसङ्ख्येयमजाविकम्। यत्किञ्चिदनु पर्णाशां प्राक् सिन्धोरपि सौबल। एतन्मम धनं सर्वं तेन दीव्याम्यहं त्वया
गायी, घोडे, मोजता न येणाऱ्या मेंढ्या आणि शेळ्या, पर्णकुट्यांपलीकडचं जे काही आहे, सिंधूच्या पूर्वेला जे काही आहे, सुभलाच्या पुत्रा—हे सगळं माझं धन आहे; आणि हेच मी तुझ्याशी पणाला लावतो.
एतच्छुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः। जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
हे ऐकून, ठरवून आणि फसवणूक स्वीकारून, शकुनीने युधिष्ठिराला सांगितलं, 'तू हरलास.'
पुरं जनपदो भूमिरब्राह्मणधनैः सह। अब्राह्मणाश्च पुरुषा राजञ्शिष्टं धनं मम। एतद्राजन्मम धनं तेन दीव्याम्यहं त्वया
नगर, प्रदेश, जमीन, ब्राह्मणांव्यतिरिक्तचं धन आणि ब्राह्मण नसलेले लोक, राजन—हे उरलेलं धन माझं आहे. हेच मी तुझ्याशी पणाला लावतो.
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः। जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
हे ऐकून, ठरवून आणि फसवणूक स्वीकारून, शकुनीने युधिष्ठिराला सांगितलं, 'तू हरलास.'
राजपुत्रा इमे राजञ्छोमन्ते यैर्विभूषिताः। कुम्डलानि च निष्काश्च सर्वं राजविभूषणम्। एतन्मम धनं राजंस्तेन दीव्याम्यहं त्वया
हे राजपुत्र, राजन, जे दागिने, कुंडले, निसर्ग, आणि सर्व राजवस्त्रांनी सजले आहेत—हे सगळं माझं धन आहे, राजन; हेच मी तुझ्याशी पणाला लावतो.
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः। जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
हे ऐकून, ठरवून आणि फसवणूक स्वीकारून, शकुनीने युधिष्ठिराला सांगितलं, 'तू हरलास.'
श्यामो युवा लोहिताक्षः सिंहस्कन्धो महाभुजः। नकुलो ग्लह एवैकी विद्ध्येतन्मम तद्धनम्
शुभ्रवर्ण, तरुण, लाल डोळ्यांचा, सिंहासारखा खांदा असलेला, बलवान भुजांचा—नकुल हा एकटाच या खेळात पणाला आहे; हेच माझं धन आहे असं समज.
प्रियस्ते नकुलो राजन्राजपुत्रो युधिष्ठिर। अस्माकं वशतां प्राप्तो भूयः केनेह दीव्यसे
राजन युधिष्ठिरा, नकुल हा तुला प्रिय आहे, तो राजपुत्र आता आमच्या अधीन आला आहे; तरीही तू इथे का खेळत राहिलास?
एवमुक्त्वा तु तानक्षाञ्शकुनिः प्रत्यदीव्यत। जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
असं म्हणून, त्या फासे खेळांबद्दल शकुनीने पुन्हा खेळ केला; आणि युधिष्ठिराला सांगितलं, 'तू हरलास.'
अयं धर्मान्सहदेवोऽनुशास्ति लोके ह्यस्मिन्पण्डिताख्यां गतश्च। अनर्हता राजपुत्रेण तेन दीव्याम्यहं चाप्रियवत्प्रियेण
हा सहदेव धर्म शिकवतो; या जगात त्याची विद्वान म्हणून ख्याती आहे. या राजपुत्राला, जो योग्य नाही, मी पणाला लावतो, जसा प्रिय आणि अप्रिय दोघांनाही लावावं.
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः। जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
हे ऐकून, ठरवून आणि फसवणूक स्वीकारून, शकुनीने युधिष्ठिराला सांगितलं, 'तू हरलास.'
माद्रीपुत्रौ प्रियौ राजंस्तवेमौ विजितौ मया। गरीयांसौ तु मन्ये भीमसेनधनञ्जयौ
राजा, हे माद्रीचे दोन पुत्र तुला प्रिय आहेत, ते मी जिंकले; पण भीमसेन आणि धनंजय हे मला अधिक मोठे वाटतात.
अधर्मं चरसे नूनं यो नावेक्षसि वै नयम्। यो नः सुमनसां मूढ विभेदं कर्तुमिच्छसि
तू नक्कीच अधर्म करतोस, कारण योग्य मार्गाचा विचार करत नाहीस; तू मूर्ख आहेस, जो आमच्यासारख्या चांगल्या मनाच्या लोकांमध्ये फूट पाडू इच्छितोस.
गर्ते मत्तः प्रपतते प्रमत्तः स्थाणुमृच्छति। ज्येष्ठो राजन्व्ररिष्ठोऽसि नमस्ते भरतर्षभ
मद्यधुंद माणूस खड्ड्यात पडतो, बेफिकीर माणूस झाडाला धरतो; तू ज्येष्ठ आहेस, राजन, भरतांमध्ये श्रेष्ठ आहेस; तुला नमस्कार.
स्वप्ने तानि न दृश्यन्ते जाग्रतो वा युधिष्ठिर। कितवा यानि दीव्यन्तः प्रलपन्त्युत्कटा इव
हे युधिष्ठिरा, ज्या गोष्टी कपटी जुगारी वेड्यासारख्या बोलतात, त्या ना स्वप्नात दिसतात, ना जागेपणी कुणाला दिसतात.
यो नः सङ्ख्ये नौरिव पारनेता जेता रिपूणां राजपुत्रस्तरस्वी। अनर्हता लोकवीरेण तेन दीव्याम्यहं शकुने फाल्गुनेन
जो युद्धात आम्हाला नौकेसारखा पार नेतो, शत्रूंना जिंकणारा वेगवान राजपुत्र—तो फाळ्गुन, जो पैजेसाठी योग्य नाही, त्याच्यावर मी जुगार खेळतो, शकुनी.