महाबला महोत्साहास्तेन ते बहुधा क्षताः। रेजुरभ्रघनप्रख्या रुधिरौघप्रवर्षिणः
महाबलवान आणि प्रचंड उत्साही असलेल्या त्याने त्यांना अनेक प्रकारे जखमी केले. ते गडगडणाऱ्या ढगांसारखे गर्जू लागले आणि त्यांच्या जखमांतून रक्ताच्या धारा वाहू लागल्या.
तान्कृत्वा पतगश्रेष्ठः सर्वानुत्क्रान्तजीवितान्। अतिक्रान्तोऽमृतस्यार्थे सर्वतोऽग्निमपश्यत
त्यांना मारून, सर्वांचे प्राण गेले की, पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला तो पुढे गेला आणि अमृताच्या शोधात सर्वत्र अग्नी दिसू लागला.
आवृण्वानं महाज्वालमर्चिर्भिः सर्वतोऽम्बरम्। दहन्तमिव तीक्ष्णांशुं चण्डवायुसमीरितम्
त्याने सर्व बाजूंनी आकाश व्यापणाऱ्या, मोठ्या ज्वाळांनी पेटलेल्या अग्नीला पाहिले. त्या ज्वाळा प्रचंड वाऱ्यामुळे अजून भडकत होत्या आणि त्यांच्या तेजाने सर्वत्र जळत होते.
ज्वलन्तमग्निं तममित्रतापनः समास्तरत्पत्ररथो नदीभिः। ततः प्रचक्रे वपुरन्यदल्पं प्रवेष्टुकामोऽग्निमभिप्रशाम्य
शत्रूंचा नाश करणारा तो, पंखांच्या रथावर बसून, नद्यांच्या सहाय्याने त्या ज्वलंत अग्नीला ओलांडून गेला. मग अग्नी शांत करून, आत जाण्याच्या इच्छेने त्याने आपले रूप लहान केले.
सुशीघ्रमागम्य पुनर्जवेन
तो पुन्हा अतिशय वेगाने परत आला.
जाम्बूनदमयो भूत्वा मरीचिनिकरोज्ज्वलः। प्रविवेश बलात्पक्षी वारिवेग इवार्णवम्
तो जांभूवनाच्या सोन्यासारखा तेजस्वी झाला आणि अनेक किरणांनी उजळून, तो पक्षी जलाच्या प्रवाहासारखा समुद्रात जबरदस्तपणे शिरला.
स चक्रं क्षुरपर्यन्तमपश्यदमृतान्तिके। परिभ्रमन्तमनिशं तीक्ष्णधारमयस्मयम्
तेथे, अमृताजवळ त्याने एक सतत फिरणारे, लोखंडी आणि अत्यंत धारदार कडांचे चक्र पाहिले.
ज्वलनार्कप्रभं घोरं छेदनं सोमहारिणाम्। घोररूपं तदत्यर्थं यन्त्रं देवैः सुनिर्मितम्
त्याने ते भीषण यंत्र पाहिले, जे अग्नी आणि सूर्याच्या तेजाने झळकत होते, अमृताचे रक्षण करणारे, अत्यंत भयंकर आणि देवांनी उत्तम प्रकारे बनवलेले होते.
तस्यान्तरं स दृष्ट्वै पर्यवर्तत खेचरः। अरान्तरेणाभ्यपतत्संक्षिप्याङ्गं क्षणेन ह
त्यात एक फट दिसल्यावर, आकाशात उडणारा तो मागे वळला; क्षणातच आपले शरीर आकसून, तो त्या चक्राच्या कडांमधून झपाट्याने गेला.
अधश्चक्रस्य चैवात्र दीप्तानलसमद्व्युती। विद्युज्जिह्वौ महावीर्यौ दीप्तास्यौ दीप्तलोचनौ
त्या चक्राखाली दोन सर्प होते, जे अग्नीप्रमाणे तेजस्वी, वीजेसारख्या जिव्हा असलेले, मोठ्या सामर्थ्याचे, तेजस्वी तोंड आणि डोळे असलेले होते.
चक्षुर्विषौ महाघोरौ नित्यं क्रुद्धौ तरस्विनौ। अमृतस्यैव रक्षार्थं ददर्श भुजगोत्तमौ
त्यांचे डोळे विषारी, अत्यंत भयंकर, नेहमी रागावलेले आणि वेगवान होते; अमृताचे रक्षण करण्यासाठी ठेवलेले ते दोन श्रेष्ठ सर्प त्याने पाहिले.
सदा संरब्धनयनौ सदा चानिमिषेक्षणौ। तयोरेकोऽपि यं पश्येत्स तूर्णं भस्मसाद्भवेत्
त्यांचे डोळे नेहमी संतप्त आणि कधीही न झपकणारे होते; त्यांच्यापैकी कोणीही ज्या व्यक्तीकडे पाहील, तो क्षणात राख होई.
तौ दृष्ट्वा सहसा खेदं जगाम विनतात्मजः। कथमेतौ महावीर्यौ जेतव्यौ हरिभोजिनौ
ते पाहून, विनतेचा मुलगा अचानक घाबरला: 'हे दोन बलाढ्य, पिंगटांचा भक्षण करणारे, कसे जिंकता येतील?' असे त्याला वाटले.
इति संचिन्त्य गरुडस्तयोस्तूर्णं निराकरः।' तयोश्चक्षूंषि रजसा सुपर्णः सहसाऽऽवृणोत्। ताभ्यामदृष्टरूपोऽसौ सर्वतः समताडयत्
असे विचार करून, गरुडाने पटकन भीती झटकली; त्याने धुळीने त्या दोघांचे डोळे झाकले आणि आपले रूप अदृश्य करून, सर्व बाजूंनी त्यांना जोरात मारले.
तयोरङ्गे समाक्रम्य वैनतेयोऽन्तरिक्षगः। आच्छिनत्तरसा मध्ये सोममभ्यद्रवत्ततः
त्या दोघांच्या अंगावर चढून, आकाशात विहरणारा विनतेचा पुत्र वेगाने त्यांना मध्येच छाटून, लगेच सोमाकडे धावला.
समुत्पाट्यामृतं तत्र वैनतेयस्ततो बली। उत्पपात जवेनैव यन्त्रमुन्मथ्य वीर्यवान्
तेथे, बलवान विनतेपुत्राने अमृत उचलले आणि शक्तीने ते यंत्र फोडून, मोठ्या वेगाने वर उडून गेला.
अपीत्वैवामृतं पक्षी परिगृह्याशु निःसृतः। आगच्छदपरिश्रान्त आवार्यार्कप्रभां ततः
अमृत न पिता, त्या पक्ष्याने ते पटकन उचलले आणि थकवा न येता निघून गेला; जाताना त्याने सूर्याच्या तेजालाही झाकून टाकले.
विष्णुना च तदाकाशे वैनतेयः समेयिवान्। तस्य नारायणस्तुष्टस्तेनालौल्येन कर्मणा
त्या वेळी आकाशात विनतेपुत्र विष्णूंना भेटला; त्याच्या लोभ नसलेल्या कृत्यामुळे नारायण संतुष्ट झाले.
तमुवाचाव्ययो देवो वरदोऽस्मीति खेचरम्। स वव्रे तव तिष्ठेयमुपरीत्यन्तरिक्षगः
अक्षय देवाने त्या आकाशात फिरणाऱ्याला सांगितलं, 'मी वर देणारा आहे.' तेव्हा तो, आकाशातून जात असताना, म्हणाला, 'माझं स्थान तुझ्या वर असू दे.'
उवाच चैनं भूयोऽपि नारायणमिदं वचः। अजरश्चामरश्च स्याममृतेन विनाऽप्यहम्
त्याने पुन्हा नारायणाला म्हणलं, 'माझं वय कधीच वाढू नये आणि मी अमर राहू दे, अमृत न घेताही.'
एवमस्त्विति तं विष्णुरुवाच विनतासुतम्। प्रतिगृह्य वनौ तौ च गरुडो विष्णुमब्रवीत्
विष्णूंनी विनता-पुत्राला 'तसं होवो' असं सांगितलं. वर मिळाल्यावर गरुडाने त्या वनात विष्णूला विचारलं.
भवतेपि वरं दद्यां वृणोतु भगवानपि। तं वव्रे वाहनं विष्णुर्नरुत्मन्तं महाबलम्
'तुलाही मी एक वर देतो, भगवंताने काही मागावं,' असं गरुड म्हणाला. विष्णूंनी त्याला, त्या अद्वितीय आणि बलाढ्याला, स्वतःचं वाहन म्हणून निवडलं.
ध्वजं च चक्रे भगवानुपरि स्थास्यसीति तम्। एवमस्त्विति तं देवमुक्त्वा नारायणं खगः
भगवंताने त्याला आपला ध्वज केला आणि म्हणाले, 'तू माझ्या वर राहशील.' 'तसं होवो' असं सांगून तो पक्षीराज नारायणाला नमस्कार करून निघून गेला.
वव्राज तरसा वेगाद्वायुं स्पर्धन्महाजवः। तं व्रजन्तं खगश्रेष्ठं वज्रेणेन्द्रोऽभ्यताडयत्
तो प्रचंड वेगाने, वाऱ्याशी स्पर्धा करत, पुढे गेला. जात असताना, इंद्राने वज्राने त्या श्रेष्ठ पक्षाला मारलं.
हरन्तममृतं रोषाद्गरुडं पक्षिणां वरम्। तमुवाचेन्द्रमाक्रन्दे गरुडः पततां वरः
इंद्राने रागाने, अमृत घेऊन जाणाऱ्या पक्षीराज गरुडाला वज्राने मारलं. तेव्हा आकाशात उडणाऱ्या श्रेष्ठ गरुडाने, इंद्राच्या ओरडण्यावर, त्याला उत्तर दिलं.
प्रहसञ्श्लक्ष्णया वाचा तथा वज्रसमाहतः। ऋषेर्मानं करिष्यामि वज्रं यस्यास्थिसंभवम्
गरुड हसत, आणि वज्राचा आघात सहन करत, गोड शब्दांत म्हणाला, 'ज्याच्या हाडापासून वज्र बनलं, त्या ऋषीचा मी मान ठेवीन.'
वज्रस्य च करिष्यामि तवैव च शतक्रतो। एतत्पत्रं त्यजाम्येकं यस्यान्तं नोपलप्स्यसे
'मी वज्राचाही आणि तुझाही आदर करीन, शतक्रतु. मी एक पिसं टाकतो, ज्याचा शेवट तुला कधीच सापडणार नाही.'
न च वज्रनिपातेन रुजा मेऽस्तीह काचन। एवमुक्त्वा ततः पुत्रमुत्ससर्ज स पक्षिराट्
'या वज्राच्या आघाताने मला काहीही वेदना होत नाही.' असं सांगून, त्या पक्षीराजाने आपला मुलगा सोडून दिला.
सुरूपं पत्रमालक्ष्य सुपर्णोऽयं भवत्विति। तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं सहस्राक्षः पुरंदरः। खगो महदिदं भूतमिति मत्वाऽभ्यभाषत
सुंदर पिसं पाहून, सर्वांनी म्हटलं, 'हा सुपर्ण असो.' हे अद्भुत दृश्य पाहून, हजार डोळ्यांचा पुरंदर, हा पक्षी मोठा आहे असं समजून, बोलू लागला.
बलं विज्ञातुमिच्छामि यत्ते परमनुत्तमम्। सख्यं चानन्तमिच्छामि त्वया सह खगोत्तम
'तुझं श्रेष्ठ आणि अतुलनीय बळ मला जाणून घ्यायचं आहे, आणि तुझ्याशी अखंड मैत्री हवी आहे, हे पक्षीराज.'