इदं वै देवनं पापं निकृत्या कितवैः सह। धर्मेण तु जयो युद्धे तत्परं न तु देवनम्
हे जुगार फसवणूक करून जुगाऱ्यांमध्ये खेळले जाते म्हणून पाप आहे; पण युद्धात धर्माने मिळवलेला विजय श्रेष्ठ असतो, जुगार नव्हे.
नार्या म्लेच्छन्ति भाषाभिर्मायया न चरन्त्युत। अजिह्यमशठं युद्धमेतत्सत्पुरुषव्रतम्
स्त्रिया कधीही असभ्य भाषा बोलत नाहीत, ना फसवणूक करतात; सरळ आणि प्रामाणिक लढाई हेच सज्जनांचे व्रत आहे.
शक्तितो ब्राह्मणार्थाय शिक्षितुं प्रयतामहे। तद्वै वित्तं मातिदेवीर्माजैषीः शकुने परान्
आपल्या शक्तीनुसार आपण ब्राह्मणासाठी विद्या शिकण्याचा प्रयत्न करतो; तीच खरी संपत्ती आहे, शकुनी, तू फसवणुकीने इतरांवर विजय मिळवू नकोस.
निकृत्या कामये नाहं सुखान्युत धनानि वा। कितवस्येह कृतिनो वृत्तमेतन्न पूज्यते
मला फसवणुकीने सुख किंवा धन हवे नाही, ना मला चतुर जुगाऱ्याचे मिळकती आवडतात; अशा वागणुकीचे येथे कोणीही कौतुक करत नाही.
श्रोत्रियः श्रोत्रियानेति निकृत्यैव युधिष्ठिर। विद्वानविदुषोऽभ्येति नाहुस्तां निकृतिं जनाः
विद्वान दुसऱ्या विद्वानाला फक्त फसवणुकीने हरवतो, युधिष्ठिरा; ज्ञानी आणि अज्ञानी दोघांनाही हरवता येते, पण लोक अशी फसवणूक पसंत करत नाहीत.
अक्षैर्हि शिक्षितोऽभ्येति निकृत्यैव युधिष्ठिर। विद्वानविदुषोऽभ्येति नाहुस्तां निकृतिं जनाः
जो फासे खेळात कुशल आहे तो फक्त फसवणुकीने इतरांना हरवतो, युधिष्ठिरा; ज्ञानी आणि अज्ञानी दोघांनाही हरवता येते, पण लोक अशी फसवणूक पसंत करत नाहीत.
अकृतास्त्रं कृतास्रश्च दुर्बलं बलवत्तरः। एवं कर्मसु सर्वेषु निकृत्यैव युधिष्ठिरः। विद्वानविदुषोभ्येति नाहुस्तां निकृतिं जनाः
जो शस्त्रविद्येत निपुण नाही त्याला निपुण हरवतो, दुर्बलाला बलवान हरवतो; तसेच सर्व कर्मांत, युधिष्ठिरा, फसवणुकीने ज्ञानी आणि अज्ञानी दोघांनाही हरवता येते, पण लोक अशी फसवणूक पसंत करत नाहीत.
एवं त्वं मामिहाभ्येत्य निकृतिं यदि मन्यसे। देवनाद्विनिवर्तस्व यदि ते विद्यते भयम्
जर तू मला येथे फसवणुकीचा विचार करून सामोरा येत असशील, तर तुला भीती वाटत असेल तर जुगारापासून दूर राहा.
आहूतो न निवर्तेयमिति मे व्रतमाहितम्। विधिश्च बलवान्राजन्दिष्टस्यास्मि वशे स्थितः
माझे व्रत असे आहे की, एकदा आव्हान मिळाले की मी मागे हटत नाही; आणि विधी बलवान आहे, राजन—मी नशिबाच्या अधीन आहे.
अस्मिन्समागमे केन देवनं मे भविष्यति। प्रतिपाणश्च कोऽन्योस्ति ततो द्यूतं प्रवर्तताम्
या सभेत माझ्याशी फासे कोण खेळणार? माझ्याविरुद्ध बाजी कोण लावणार? मग जुगार सुरू होऊ द्या.
अहं दातास्मि रत्नानां धनानां च विशाम्पते। मदर्थे देविता चायं शकुनिर्मातुलो मम
राजांचा राजा, मी रत्नं आणि धन देणारा आहे. माझ्यासाठीच माझा मामा शकुनी इथे उपस्थित आहे.
अन्येनान्यस्य वै द्यूतं विषमं प्रतिभाति मे। एतद्विद्विन्नुपादत्स्व काममेवं प्रवर्ततम्
माझ्या मते, वेगवेगळ्या लोकांमध्ये जुगार खेळणं बरोबर नाही. हे जाणून, तुला हवं तसं कर, जसं चालू आहे तसं चालू दे.
उपोह्यमाने द्यूते तु राजानः सर्व एव ते। धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य विविशुस्तां सभां ततः
तेव्हा जुगार सुरू होताच, सर्व राजे धृतराष्ट्रांना पुढे करून त्या सभेत गेले.
भीष्मो द्रोणः कृपश्चैव विदुरश्च महामतिः। नातिप्रीतेन मनसा तेऽन्ववर्तन्त भारत
भीष्म, द्रोण, कृप आणि बुद्धिमान विदुर हे सर्व जरी मनाने फार आनंदी नव्हते, तरी तेही तिथे गेले.
ते द्वन्द्वशः पृथच्कैव सिंहग्रीवा महौजसः। सिंहासनानि भूरिणी विचित्राणि च भेजिरे
ते सिंहासारख्या गळ्याचे, बलाढ्य राजे, जोडीने आणि स्वतंत्रपणे, अनेक सुंदर आणि विविध सिंहासनांवर बसले.
शुशुभे सा सभा राजन्राजभिस्तैः समागतैः। देवैरिव महाभागैः समवेतैस्त्रिविष्टपम्
राजा, त्या राजांच्या उपस्थितीने ती सभा फारच शोभून दिसत होती, जशी स्वर्गात एकत्र आलेले तेजस्वी देव असतात.
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे भास्वरमूर्तयः। प्रवर्तत महाराज सुहृद्द्यूतमनन्तरम्
सर्वजण वेदज्ञ, शूर आणि तेजस्वी होते. मग, राजन, तो मैत्रीपूर्ण जुगाराचा खेळ सुरू झाला.
अयं बुहधनो राजन्सागरावर्तसम्भवः। मणिर्हारोत्तरः श्रीमान्कनकोत्तमभूषणः
राजा, हा अनेक रत्नांनी सजलेला, समुद्राच्या गर्भातून जन्मलेला, सुंदर सोन्याच्या दागिन्यांनी मढवलेला मौल्यवान रत्न आहे.
एतद्राजन्मम धनं प्रतिपाणोऽस्ति कस्तव। येन मां त्वं महाराज धनेन प्रतिदीव्यसे
राजा, हे माझं धन मी पणाला लावतो, तुझं काय आहे? कोणत्या धनाने, राजाधिराज, तू माझ्याशी खेळणार?
सन्ति मे मणयश्चैव धनानि सुबहूनि च। मत्सरश्च न मेऽर्थेषु जयस्वैनं दुरोदरम्
माझ्याकडे अनेक मौल्यवान रत्ने आणि खूप धन आहे. मला संपत्तीचा मोह नाही—हे खोल गुहेसारखं रत्न तू जिंक.
ततो जग्राह शकुनिस्तानक्षानक्षतत्त्ववित्। जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
मग शकुनी, जो फासे खेळण्यात पटाईत होता, त्याने फासे उचलले आणि युधिष्ठिराला म्हणाला, 'जिंकले!'
मत्त कैतकेनैव यज्जितोऽस्मि दुरोदरे। शकुने हन्त दीव्यामो ग्लहमानाः परस्परम्
माझा फसवणुकीने पराभव झाला आहे, शकुनी. चला, आपण दोघे एकमेकांना आव्हान देऊन पुन्हा खेळूया.
सन्ति निष्कसहस्रस्य भाण्डिन्यो भरिताः शुभाः। कोशो हिरण्यमक्षय्यं जातरूपमनेकशः। एतद्राजन्मम धनं तेन दीव्याम्यहं त्वया
माझ्याकडे हजार सुवर्णमुद्रांनी भरलेल्या सुंदर भांडी आहेत, आणि अमाप सोन्याचा खजिना आहे. हेच माझं धन आहे, राजा, आणि हे मी तुझ्याशी पणाला लावतो.
कौरवाणां कुलकरं ज्येष्ठं पाण्डवमच्युतम्। इत्युक्तः शकुनिः प्राह जितमित्येव तं नृपम्
कौरवांच्या वंशाचा तेजस्वी, ज्येष्ठ आणि अडगळीला न जाऊ शकणारा पांडव, असं म्हणून शकुनीने त्या राजाला 'जिंकले!' असं सांगितलं.
अयं सहस्रसमितो वैयाघ्रः सुप्रतिष्ठितः। सुचक्रोपस्करः श्रीमान्किङ्किणीजालमण्डितः
इथे एक उत्तम रथ आहे, जो हजार रथांच्या बरोबरीचा आहे, सुंदर उपकरणांनी सजलेला, शोभिवंत आणि घंटांनी मढवलेला.
संह्रादनो राजरथो य इहास्मानुपावहत्। जौत्रो रथवरः पुण्यो मेघसागरनिः स्वनः
हा राजरथ, जो मेघ आणि समुद्रासारखा गडगडाट करतो, आपल्यासाठी इथे आणला आहे, शुभ आणि प्रसिद्ध रथ आहे.
अष्टौ यं कुररच्छायाः सदश्वा राष्ट्रसंमताः। वहन्ति नैषां मुच्येत पदाद्भूमिमुपस्पृशन्। एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
आठ बगळ्यासारख्या सावलीचे, नेहमी प्रशंसित अश्व हा रथ ओढतात; त्यांचे पाय कधीही जमिनीला लागत नाहीत. हेच माझं धन आहे, राजा, आणि हे मी तुझ्याशी पणाला लावतो.
एवं श्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः। जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
हे ऐकून, युधिष्ठिराने ठरवलं, पण फसवणुकीचा मार्ग स्वीकारला; आणि शकुनीने पुन्हा त्याला 'जिंकले!' असं जाहीर केलं.
शतं दासीसहस्राणि तरुण्यो हेमभद्रिकाः। कम्बुकेयूरधारिण्यो निष्ककण्ठ्यः स्वलङ्कृताः
शंभर हजार तरुण दासी, सोन्याच्या आसनांवर बसलेल्या, हातात कडे व गळ्यात हार घातलेल्या, सुंदर दागिन्यांनी सजलेल्या —
महार्हमाल्याभरणाः सुवस्त्राश्चन्दनोक्षिताः। मणीन्हेम च बिभ्रत्यश्चतुःषष्टिविशारदाः
मोलाच्या फुलांच्या माळा व दागिने घातलेल्या, सुंदर वस्त्र परिधान केलेल्या, चंदन लावलेल्या, रत्नं व सोनं घातलेल्या, चव्वेचाळीस कलांमध्ये निपुण अशा —