मुखोषितास्ते रजनीं प्रातः सर्वे कृताह्निकाः। सभां रम्यां प्रविविशुः कितवैरभिनन्दिताः
रात्र घालवून, सकाळी सर्वांनी आपली दैनंदिन पूजा केली; मग ते सुंदर सभागृहात गेले, जिथे जुगार खेळणाऱ्यांनी त्यांचे स्वागत केले.
प्रविश्य तां सभां पार्था युधिष्ठिरपुरोगमाः। समेत्य पार्थिवान्सर्वान्पूजार्हानभिपूज्य च
युधिष्ठिर पुढे असलेल्या पांडवांनी त्या सभागृहात प्रवेश केला; सर्व राजांना भेटून, ज्यांना सन्मान द्यावा असा होता त्यांचा योग्य सन्मान केला.
यथावयः समेयाना उपविष्टा यथार्हतः। आसनेषु विचित्रेषु स्पर्द्ध्यास्तरणवत्सु च
सर्वजण समवयस्क असल्यामुळे, त्यांनी योग्यतेनुसार विविध सुंदर आसनांवर आणि स्पर्धात्मक गालिच्यांवर बसावे.
तेषु तत्रोपविष्टेषु सर्वेष्वथ नृपेषु च। शकुनिः सौबलस्तत्र युधिष्ठिरमभाषत
तेथे सर्व राजे बसल्यावर, सुभलाचा पुत्र शकुनी युधिष्ठिराला म्हणाला.
उपस्तीर्णा सभा राजन्सर्वे त्वयि कृतक्षणाः। अक्षानुप्त्वा देवनस्य समयोऽस्तु युधिष्ठिर
राजा, सभा सज्ज आहे आणि सर्वजण तुझी वाट पाहत आहेत; युधिष्ठिरा, ठरलेल्या वेळी आपण फासे खेळू या.
नितिर्देवनं पापं न क्षात्रोऽत्र पराक्रमः। न च नीतिर्ध्रुवा राजन्किं त्वं द्यूतं प्रशंससि
फासे खेळात नेहमी फसवणूकच होते, येथे क्षत्रियांची शौर्याची गरज नसते; आणि या खेळाचे नियमही ठरलेले नाहीत, राजा, मग तू जुगाराचे कौतुक का करतोस?
हि मानं प्रशंसन्ति निकृतौ कितवस्य हि। शकुने मैवं नोऽजैषीरमार्गेण नृशंसवत्
खरंच, जुगारीच्या फसवणुकीतील चातुर्याचं लोक कौतुक करतात; शकुनी, आपण निष्ठुर मार्गाने विजय मिळवू नये.
यो वेत्ति सङ्ख्या निकृतौ विधिज्ञ- श्चेष्टास्वखिन्नः कितवोऽक्षजासु। महामतिर्यश्च जानाति द्यूतं स वै सर्वं सहते प्रक्रियासु
जो फसवणुकीत मोजमाप जाणतो, नियमांची माहिती ठेवतो, कधीही थकत नाही, आणि फासे खेळात कुशल आहे, तोच सर्व प्रकारच्या प्रक्रियांना समर्थपणे तोंड देतो.
अक्षग्लहः सोऽभिभवेत्परं न- स्तेनैव दोषो भवतीह पार्थ। दीव्यामहे पार्थिव मा विशङ्कां कुरुष्व पाणं च चिरं च मा कृथाः
जो फासे खेळात पारंगत असतो तो दुसऱ्याला हरवतो; यातच दोष आहे, पार्था. आपण खेळू या, राजन—संशय करू नकोस, आपली बाजी लाव आणि वेळ दवडू नकोस.
एवमाहायमसितो देवलो मुनिसत्तमः। इमानि लोकद्वाराणि यो वै भ्राम्यति सर्वदा
असिता यांचा पुत्र, श्रेष्ठ मुनी देवल म्हणाले—'हीच ती लोकांची दारे आहेत, ज्यातून माणूस नेहमी फिरत असतो.'
इदं वै देवनं पापं निकृत्या कितवैः सह। धर्मेण तु जयो युद्धे तत्परं न तु देवनम्
हे जुगार फसवणूक करून जुगाऱ्यांमध्ये खेळले जाते म्हणून पाप आहे; पण युद्धात धर्माने मिळवलेला विजय श्रेष्ठ असतो, जुगार नव्हे.
नार्या म्लेच्छन्ति भाषाभिर्मायया न चरन्त्युत। अजिह्यमशठं युद्धमेतत्सत्पुरुषव्रतम्
स्त्रिया कधीही असभ्य भाषा बोलत नाहीत, ना फसवणूक करतात; सरळ आणि प्रामाणिक लढाई हेच सज्जनांचे व्रत आहे.
शक्तितो ब्राह्मणार्थाय शिक्षितुं प्रयतामहे। तद्वै वित्तं मातिदेवीर्माजैषीः शकुने परान्
आपल्या शक्तीनुसार आपण ब्राह्मणासाठी विद्या शिकण्याचा प्रयत्न करतो; तीच खरी संपत्ती आहे, शकुनी, तू फसवणुकीने इतरांवर विजय मिळवू नकोस.
निकृत्या कामये नाहं सुखान्युत धनानि वा। कितवस्येह कृतिनो वृत्तमेतन्न पूज्यते
मला फसवणुकीने सुख किंवा धन हवे नाही, ना मला चतुर जुगाऱ्याचे मिळकती आवडतात; अशा वागणुकीचे येथे कोणीही कौतुक करत नाही.
श्रोत्रियः श्रोत्रियानेति निकृत्यैव युधिष्ठिर। विद्वानविदुषोऽभ्येति नाहुस्तां निकृतिं जनाः
विद्वान दुसऱ्या विद्वानाला फक्त फसवणुकीने हरवतो, युधिष्ठिरा; ज्ञानी आणि अज्ञानी दोघांनाही हरवता येते, पण लोक अशी फसवणूक पसंत करत नाहीत.
अक्षैर्हि शिक्षितोऽभ्येति निकृत्यैव युधिष्ठिर। विद्वानविदुषोऽभ्येति नाहुस्तां निकृतिं जनाः
जो फासे खेळात कुशल आहे तो फक्त फसवणुकीने इतरांना हरवतो, युधिष्ठिरा; ज्ञानी आणि अज्ञानी दोघांनाही हरवता येते, पण लोक अशी फसवणूक पसंत करत नाहीत.
अकृतास्त्रं कृतास्रश्च दुर्बलं बलवत्तरः। एवं कर्मसु सर्वेषु निकृत्यैव युधिष्ठिरः। विद्वानविदुषोभ्येति नाहुस्तां निकृतिं जनाः
जो शस्त्रविद्येत निपुण नाही त्याला निपुण हरवतो, दुर्बलाला बलवान हरवतो; तसेच सर्व कर्मांत, युधिष्ठिरा, फसवणुकीने ज्ञानी आणि अज्ञानी दोघांनाही हरवता येते, पण लोक अशी फसवणूक पसंत करत नाहीत.
एवं त्वं मामिहाभ्येत्य निकृतिं यदि मन्यसे। देवनाद्विनिवर्तस्व यदि ते विद्यते भयम्
जर तू मला येथे फसवणुकीचा विचार करून सामोरा येत असशील, तर तुला भीती वाटत असेल तर जुगारापासून दूर राहा.
आहूतो न निवर्तेयमिति मे व्रतमाहितम्। विधिश्च बलवान्राजन्दिष्टस्यास्मि वशे स्थितः
माझे व्रत असे आहे की, एकदा आव्हान मिळाले की मी मागे हटत नाही; आणि विधी बलवान आहे, राजन—मी नशिबाच्या अधीन आहे.
अस्मिन्समागमे केन देवनं मे भविष्यति। प्रतिपाणश्च कोऽन्योस्ति ततो द्यूतं प्रवर्तताम्
या सभेत माझ्याशी फासे कोण खेळणार? माझ्याविरुद्ध बाजी कोण लावणार? मग जुगार सुरू होऊ द्या.
अहं दातास्मि रत्नानां धनानां च विशाम्पते। मदर्थे देविता चायं शकुनिर्मातुलो मम
राजांचा राजा, मी रत्नं आणि धन देणारा आहे. माझ्यासाठीच माझा मामा शकुनी इथे उपस्थित आहे.
अन्येनान्यस्य वै द्यूतं विषमं प्रतिभाति मे। एतद्विद्विन्नुपादत्स्व काममेवं प्रवर्ततम्
माझ्या मते, वेगवेगळ्या लोकांमध्ये जुगार खेळणं बरोबर नाही. हे जाणून, तुला हवं तसं कर, जसं चालू आहे तसं चालू दे.
उपोह्यमाने द्यूते तु राजानः सर्व एव ते। धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य विविशुस्तां सभां ततः
तेव्हा जुगार सुरू होताच, सर्व राजे धृतराष्ट्रांना पुढे करून त्या सभेत गेले.
भीष्मो द्रोणः कृपश्चैव विदुरश्च महामतिः। नातिप्रीतेन मनसा तेऽन्ववर्तन्त भारत
भीष्म, द्रोण, कृप आणि बुद्धिमान विदुर हे सर्व जरी मनाने फार आनंदी नव्हते, तरी तेही तिथे गेले.
ते द्वन्द्वशः पृथच्कैव सिंहग्रीवा महौजसः। सिंहासनानि भूरिणी विचित्राणि च भेजिरे
ते सिंहासारख्या गळ्याचे, बलाढ्य राजे, जोडीने आणि स्वतंत्रपणे, अनेक सुंदर आणि विविध सिंहासनांवर बसले.
शुशुभे सा सभा राजन्राजभिस्तैः समागतैः। देवैरिव महाभागैः समवेतैस्त्रिविष्टपम्
राजा, त्या राजांच्या उपस्थितीने ती सभा फारच शोभून दिसत होती, जशी स्वर्गात एकत्र आलेले तेजस्वी देव असतात.
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे भास्वरमूर्तयः। प्रवर्तत महाराज सुहृद्द्यूतमनन्तरम्
सर्वजण वेदज्ञ, शूर आणि तेजस्वी होते. मग, राजन, तो मैत्रीपूर्ण जुगाराचा खेळ सुरू झाला.
अयं बुहधनो राजन्सागरावर्तसम्भवः। मणिर्हारोत्तरः श्रीमान्कनकोत्तमभूषणः
राजा, हा अनेक रत्नांनी सजलेला, समुद्राच्या गर्भातून जन्मलेला, सुंदर सोन्याच्या दागिन्यांनी मढवलेला मौल्यवान रत्न आहे.
एतद्राजन्मम धनं प्रतिपाणोऽस्ति कस्तव। येन मां त्वं महाराज धनेन प्रतिदीव्यसे
राजा, हे माझं धन मी पणाला लावतो, तुझं काय आहे? कोणत्या धनाने, राजाधिराज, तू माझ्याशी खेळणार?
सन्ति मे मणयश्चैव धनानि सुबहूनि च। मत्सरश्च न मेऽर्थेषु जयस्वैनं दुरोदरम्
माझ्याकडे अनेक मौल्यवान रत्ने आणि खूप धन आहे. मला संपत्तीचा मोह नाही—हे खोल गुहेसारखं रत्न तू जिंक.