स राजगृहमासाद्य कुबेरभवनोपमम्। अभ्यागच्छत धर्मात्मा धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम्
राजवाड्यात पोहोचल्यावर, जो कुबेराच्या महालासारखा भासत होता, धर्मात्मा विदुराने धर्मपुत्र युधिष्ठिराकडे वाटचाल केली.
तं वै राजा सत्यधृतिर्महात्मा अजातशत्रुर्विदुरं यथावत्। पूजापूर्वं प्रतिगृह्याजमीढ- स्ततोऽपृच्छद्धृतराष्ट्रं सपुत्रम्
सत्यधर्म पाळणारा, महान आत्मा आणि शत्रूविरहित राजा युधिष्ठिराने, योग्य सन्मान देऊन विदुराचे स्वागत केले आणि नंतर धृतराष्ट्र व त्याच्या पुत्रांची कुशलता विचारली.
विज्ञायते ते मनसोऽप्रहर्षः कच्चित्क्षत्तः कुशलेनागतोऽसि। कच्चित्पुत्राः स्थविरस्यानुलोमा वशानुगाश्चापि विशोऽथ कच्चित्
'तुझ्या मनात काही आनंद नाही असे दिसते; क्षत्त, तू सुखरूप आला आहेस ना? राजाचे पुत्र वृद्ध पित्याचे ऐकतात ना, आणि प्रजेवरही नियंत्रण आहे ना?'
राजा महात्मा कुशली सपुत्र आस्ते वृतो ज्ञातिभिरिन्द्रकल्पः। प्रीतो राजन्पुत्रगुणैर्विनीतो विशोक एवात्मरतिर्महात्मा
'महान आत्मा राजा आपल्या पुत्रांसह, नातेवाईकांनी वेढलेला, इंद्रासारखा वैभवात राहतो. तो आपल्या मुलांच्या गुणांनी आनंदी आहे, शिस्तबद्ध आहे, दुःखरहित आहे आणि स्वतःमध्ये समाधानी आहे, राजन.'
इदं तु त्वां कुरुराजोऽभ्युवाच पूर्वं पृष्ट्वा कुशलं चाव्ययं च। इयं सभा त्वत्सभातुल्यरूपा भ्रातॄणां ते दृस्यतामेत्य पुत्र
'पण, पुत्रा, कुरुराजाने तुझ्या कुशलतेची आणि अखंड समृद्धीची विचारपूस करून, हा संदेश पाठवला आहे: "ही सभा तुझ्या सभेसारखीच भासते, ती तू आणि तुझे भाऊ येऊन पाहा."'
समागम्य भ्रातृभिः पार्थ तस्यां सुहृद्द्यूतं क्रियतां रम्यतां च। प्रीयामहे भवतां सङ्गमेन समागताः कुरवश्चापि सर्वे
'पार्था, तिथे भावांसह एकत्र येऊन, मैत्रीपूर्ण फासे खेळ खेळावा आणि आनंद घ्यावा. तुझ्या येण्याने आम्हाला आनंद झाला आहे आणि सर्व कुरूही एकत्र जमले आहेत.'
दुरोदरा विहिता ये तु तत्र महात्मना धृतराष्ट्रेण राज्ञा। तान्द्रक्ष्यसे कितवान्सन्निविष्टा- नित्यागतोऽहं नृपते तज्जुषस्व
'महात्मा धृतराष्ट्र राजाने जे कुशल फासे खेळणारे तिथे नेमले आहेत, ते सर्व एकत्र जमलेले तू पाहशील, राजन; मी यासाठी आलो आहे—हे स्वीकार.'
द्यूते क्षत्तः कलहो विद्यते नः को वै रोचतने बुध्यमानः। किं वा भवान्मन्यते युक्तरूपं भवद्वाक्ये सर्व एव स्थिताः स्मः
'क्षत्त, या फासे खेळात आमच्यात काही भांडण नाही; ज्ञानी असलेला कोणाला भांडण आवडेल? तुला जे योग्य वाटते ते सांग, आम्ही सर्व तुझ्या शब्दावर उभे आहोत.'
जानाम्यहं द्यूतमनर्थमूलं कृतश्च यत्नोऽस्य मया निवारणे। राजा च मां प्राहिमोत्त्वत्सकाशं श्रुत्वा विद्वञ्श्रेय इहाचरस्व
मला माहीत आहे की जुगार हा सर्व अनर्थांचा मूळ आहे, आणि मी हे थांबवण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न केले. तरीसुद्धा, राजाने मला तुझ्याकडे पाठवले आहे, कारण त्याने ऐकले की, 'हे विद्वान, इथे जे योग्य ते कर.'
के तत्रान्ये कितवा दीव्यमाना विना राज्ञो धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः। पृच्छामि त्वां विदुर ब्रूहि नस्तान् यैर्दीव्यामः शतशः सन्निपत्य
राजा धृतराष्ट्राच्या मुलांखेरीज तिथे अजून कोणते जुगारी खेळणार आहेत? हे विदुर, मी तुझ्याकडे विचारतो, आम्ही शेकडो जणांसोबत ज्या लोकांसोबत जुगार खेळू, त्यांची नावे सांग.
गन्धारराजः शकुनिर्विशाम्पते राजाऽतिदेवी कृतहस्तो मताक्षः। विनिंशतिश्चित्रसेनश्च राजा सत्यव्रतः पुरुमित्रो जयश्च
गांधाराचा राजा शकुनी, अतिदेवी नावाचा राजा, जो फासे खेळण्यात पटाईत आहे, विनिंशती, चित्रसेन राजा, सत्यव्रत, पुरुमित्र आणि जय हे देखील तिथे असतील.
महाभयाः कितवाः सन्निविष्टा मायोपधा देवितारोऽत्र सन्ति। धात्रा तु दिष्टस्य वशे किलेदं सर्वं जगत्तिष्ठति न स्वतन्त्रम्
हे सगळे भयंकर जुगारी एकत्र जमले आहेत, आणि ते कपट व चलाखीमध्ये निपुण आहेत. पण खरं सांगायचं तर, या जगात सर्व काही दैवाच्या अधीन आहे, कोणतीही गोष्ट स्वतःच्या इच्छेने घडत नाही.
नाहं राज्ञो धृतराष्ट्रस्य शासना- न्न गन्तुमिच्छामि कवे दुरोदरम्। इष्टो हि पुत्रस्य पिता सदैव तदस्मि कर्ता विदुरात्थ मां यथा
हे कवी, मला राजा धृतराष्ट्राच्या आज्ञेने जुगाराच्या सभेत जायचे नाही. पण मुलाला नेहमीच वडील प्रिय असतात, म्हणून विदुर, तू जसे सांगशील तसे मी करीन.
न चाकामः शकुनिना देविताहं न चेन्मां जिष्णुराह्वयिता सभायाम्। आहूतोऽहं न निवर्ते कदाचित् तदाहितं शाश्वतं वै व्रतं मे
माझ्या इच्छेविरुद्ध मला शकुनीसोबत जुगार खेळायचे नाही. आणि अर्जुनाने मला सभेत बोलावले नाही तर मी खेळणार नाही. पण एकदा मला बोलावले गेले, तर मी कधीच मागे फिरत नाही—हेच माझे कायमचे व्रत आहे.
एवमुक्त्वा विदुरं धर्मराजः प्रायात्रिकं सर्वमाज्ञाप्य तूर्णम्। प्रायाच्छ्वोभूते सगणः सानुयात्रः सह स्त्रीभिर्दौपदामादि कृत्वा
असे म्हणून, धर्मराज विदुराशी बोलून, सर्व प्रवासाची तयारी लवकरच करून, दुसऱ्या दिवशी आपल्या सगळ्या सोबत्यांसह, स्त्रियांना घेऊन, द्रौपदीसह, निघाला.
दैवं हि प्रज्ञां मुष्णाति चक्षुस्तेज इवापतत्। धातुश्च वशमन्वेति पाशैरिव नरः सितः
दैव माणसाची बुद्धी हिरावून नेते, जसे अचानक धक्का बसला की डोळ्यांचे तेज कमी होते. आणि माणूस दैवाच्या बंधनात अडकतो, जणू काही दोऱ्यांनी बांधल्यासारखा.
इत्युक्त्वा प्रययौ राजा सह क्षत्र्रा युधिष्ठिरः। अमृष्यमाणस्तस्याथ समाह्वानमरिन्दमः
असे म्हणून, युधिष्ठिर राजा आपल्या क्षत्रिय सोबत्यांसह, त्या बोलावण्याचा अपमान सहन न करता, निघून गेला.
बाह्लिकेन रथं यत्तमास्थाय परवीरहा। परिच्छन्नो ययौ पार्थो भ्रातृभिः सह पाण्डवः। राजश्रिया दीप्यमानो ययौ ब्रह्मपुरः सरः
बाह्लिकाने तयार केलेल्या रथावर बसून, शत्रूंचा संहार करणारा पांडव अर्जुन आपल्या भावांसह, राजेशाही तेजाने उजळून, ब्रह्मपुराकडे निघाला.
सन्दिदेश ततः प्रेष्यानागतान्नगरं प्रति। ततस्ते नृपशार्दूल चक्रुर्वै नृपशासनम्
नंतर त्याने दूतांना नगराकडे पाठवले, आणि त्या सिंहासारख्या राजांनी राजाज्ञा पाळली.
ततो राजा महातेजाः संयम्य सपरिच्छदम्। ह्मणैः स्वस्ति वाच्याथ प्रययौ मन्दिराद्बहिः
मग तो तेजस्वी राजा, आपल्या सगळ्या सेवकांना एकत्र करून, ब्राह्मणांकडून शुभाशीर्वाद घेऊन, महालातून बाहेर पडला.
ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा गत्यर्थं स यथाविधि। अन्येभ्यः स तु दत्त्वा च गन्तुमेवोपचक्रमे
त्याने ब्राह्मणांना प्रवासासाठी योग्य ते धन दिले, आणि इतरांनाही देऊन, मग तो निघायला लागला.
सर्वलक्षणसम्पन्नं राजहंसपरिच्छदम्। तमारुह्य महाराजो गजेन्द्रं षष्टिहायनम्
सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त, राजहंसांनी वेढलेला, साठ वर्षांचा मोठा हत्ती, त्यावर बसून तो महराजा निघाला.
हारी किरीटी हेमाभः सर्वाभरणभूषितः। रराज राजन्पार्थो वै परया नृपशोभया
हार, किरीट, सोन्यासारखा तेज, आणि सर्व दागिन्यांनी सजलेला, पार्था, राजा, अत्यंत राजेशाही शोभा घेऊन तिथे उजळून गेला.
रुक्मवेदिगतः प्राज्यो ज्वलन्निव हुताशनः। ततो जगाम राजा स प्रहृष्टनरवाहनः
सोन्याच्या वेदीवर बसलेला, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी, तो राजा, आपल्या आनंदी लोकांसह पुढे निघाला.
रथघोषेण महता पूरयन्वै नभः स्थलम्। संस्तूयमानः स्तुतिभिः सूतमागधबन्दिभिः
रथांच्या मोठ्या गजराने आकाश आणि पृथ्वी भरून गेली, आणि सूत, मागध, बंदी यांनी त्याची स्तुती केली.
महासैन्येन सहितो यथादित्यः स्वरश्मिभिः। ण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि
मोठ्या सैन्यासह, जणू सूर्य आपल्या किरणांसह, त्याच्या डोक्यावर पांढऱ्या छत्र्याने सावली केली जात होती.
बभौ युधिष्ठिरो राजा पौर्णमास्यामिवोडुराट्। चामरैर्हेमदण्डैश्च धूयमानः समन्ततः
राजा युधिष्ठिर पूर्णिमेच्या रात्रीचा चंद्रप्रमाणे तेजस्वी दिसत होता. त्याच्या सभोवताली सोन्याच्या दांड्यांनी सजवलेल्या चामरांनी त्याला वाऱ्याची झुळूक दिली जात होती.
याशिषः प्रहृष्टानां नराणां पथि पाण्डवः। प्रत्यगृह्णाद्यथान्यायं यथआवद्भरतर्षभः
पांडुपुत्र, भरतवंशातील श्रेष्ठ, मार्गावर आनंदी लोकांनी दिलेल्या शुभेच्छा योग्य रीतीने आणि आदराने स्वीकारत होता.
तथैव सैनिका राजन्राजानमनुयान्ति ये। तेषां हलहलाशब्दो दिवं स्तब्धः प्रतिष्ठितः
राजा, ज्या सैनिकांनी राजाचा पाठलाग केला, त्यांच्या गोंगाटाचा आवाज आकाशात घुमत राहिला.
नृपस्याग्ने ययौ राजन्भीमसेनो रथी बली। उभौ पार्श्वगतौ राज्ञः सतल्पौ वै सुकल्पितौ
भिमसेन, बलवान आणि रथावर आरूढ, राजाच्या बाजूला सुंदर आसनांवर बसून निघाला.