भृत्यास्तु ये पाण्डवानां तांस्ते वक्ष्यामि पार्थिव। येषामामं च पक्वं च संविधत्ते युधिष्ठिरः
राजा, मी तुम्हाला पांडवांचे नोकर कोण आहेत ते सांगतो, ज्यांच्यासाठी युधिष्ठिर कच्चे आणि शिजवलेले मांस दोन्हीची व्यवस्था करतो.
अयुतं त्रीणि पद्मानि गजारोहाः ससादिनः। थानामर्बुदं चापि पादाता बहवस्तथा
तीन लाख हत्तीस्वार आणि त्यांच्यासोबत घोडेस्वार आहेत, आणि दहा लाख पायदळ सैनिकही आहेत.
प्रमीयमाणमां च पच्यमानं तथैव च। विसृज्यमानं चान्यत्र पुण्याहस्वन एव च
मांस मोजले जात आहे, शिजवले जात आहे, इतरत्र वाटले जात आहे, आणि पुण्यकार्याच्या वेळीही दिले जाते.
नाभुक्तवन्तं नापीतं नालङ्कृतमसत्कृतम्। पश्यं सर्ववर्णानां युधिष्ठिरनिवेशने
युधिष्ठिराच्या घरात सर्व जातींमध्ये असा कोणीच नव्हता ज्याने जेवले नाही, पाणी प्यायले नाही, अलंकार घातले नाही किंवा सन्मान मिळवला नाही.
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः। त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः। सुप्रीताः परितृष्टाश्च ते ह्याशंसत्त्यरिक्षयम्
अठ्ठ्याऐंशी हजार स्नातक गृहस्थ आहेत, प्रत्येकाला युधिष्ठिराने तीस दासी दिल्या आहेत; ते सर्व आनंदी आणि तृप्त आहेत, त्यांना आणखी काही हवे नव्हते.
दशान्यानि सहस्राणि यतीनामूर्ध्वरेतसाम्। भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने
दहा हजार ब्रह्मचारी साधू देखील युधिष्ठिराच्या घरात सोन्याच्या भांड्यात जेवतात.
अभुक्तं भुक्तवद्वापि सर्वमाकुब्जवामनम्। अभुञ्जाना याज्ञसेनी प्रत्यवैक्षद्विशाम्पते
अजून न खाल्लेले किंवा आधीच खाल्लेले, सर्व अन्न द्रौपदीने काळजीपूर्वक पाहिले.
द्वौ करौ न प्रयच्छेतां कुन्तीपुत्राय भारत। साम्बन्धिकेनपाञ्चालाः सख्येनान्धकवृष्णयः
कुंतीपुत्राला मदतीसाठी हात देण्यास कोणीही नकार देत नव्हता; पांडवांना नातेवाईक म्हणून पांचाळ मदत करत होते, आणि मित्र म्हणून अंधक-वृष्णीही मदत करत होते.
आर्यास्तु ये वै राजानः सत्यसन्धा महाव्रताः। पर्याप्तविद्या वक्तारो वेदान्तावभृथप्लुताः
जे राजे सज्जन, सत्यव्रती आणि मोठ्या व्रताचे पालन करणारे, विद्वान, उत्तम वक्ते आणि वेदांताच्या स्नानाने पवित्र झालेले आहेत.
धृतिमन्तो ह्रीनिषेवा धर्मात्मानो नाशस्विनः। मूर्धाभिषिक्तास्ते चैनं राजानः पर्युपांसते
जे धीरवान, लाजाळू, धर्मनिष्ठ आणि अजरामर आहेत, असे सर्व अभिषिक्त राजे त्याच्याभोवती गोळा झाले होते.
दक्षिणार्थं समानीत राजभिः कांस्यदोहनाः। आरण्या बहुसाहस्रा अपश्यंस्तत्रतत्र गाः
दक्षिणा देण्यासाठी राजांनी कांस्याच्या भांड्यात दूध काढण्यासाठी गायी आणल्या; मी सर्वत्र हजारो वनातील गायी पाहिल्या.
आजह्रस्तत्र सत्कृत्य स्वयमुद्यम्य भारत। अभिषेकार्थमव्यग्रा भाण्डमुच्चावचं नृपाः
तेथे राजांनी स्वतःच, मन एकाग्र करून, अभिषेकासाठी मोठी आणि लहान अशी अनेक भांडी सन्मानाने आणली.
बाह्लीको रथमाहार्षीज्जाम्बूनदविभूषितम्। सुदक्षिणस्तु युयुजे श्वेतैः काम्भोजजैर्हयैः
बाह्लिक राजाने सुवर्णाने सजवलेली रथ आणला; सुदक्षिणाने त्याला कंबोज देशातील पांढऱ्या घोड्यांनी जोडले.
सुनीथः प्रीतिमांश्चैव ह्यनुकर्षं महाबलः। ध्वजं चेदिपतिश्चैवमहार्षीत्स्वयमुद्यतम्
सुनिथ आनंदाने आणि मोठ्या बळाने जू आणला; आणि चेदिराजाने स्वतःच ध्वज उचलून आणला.
दाक्षिणात्यः सन्नहनं स्रगुष्णीषे च मागधः। वसुदानो महेष्वासो गजेन्द्रं षष्टिहायनम्
दक्षिणेकडील राजाने कवच आणले, मागधराजाने हार आणि पगडी आणली; वसुदान, मोठा धनुर्धारी, साठ वर्षांचा हत्ती घेऊन आला.
मत्स्यस्त्वक्षान्हेमनद्धानेकलव्य उपानहौ। आवन्त्यस्त्वभिषेकार्थमपो बहुविधास्तथा
मत्स्यराजाने सोन्याने मढवलेली पादत्राणे आणि मास्याच्या कातडीचे वस्त्र आणले; अवंतिराजाने अभिषेकासाठी अनेक प्रकारचे पाणी आणले.
चेकितान उपासङ्गं धनुः काश्य उपाहरत्। असिं च सुत्सरुं शल्यः शैक्यं काञ्चनभूषणम्
चेकितानाने भेट म्हणून धनुष्य आणले, काशीच्या राजाने तलवार आणली, आणि शल्याने सोन्याने मढवलेला भाला आणला.
अभ्यपिञ्चत्ततो धौम्यो व्यासश्च समुहातपाः। नारदं च पुरस्कृत्य देवलं चासितं मुनिम्
मग धौम्य आणि व्यास या महान ऋषींनी, नारदाला पुढे ठेवून, काळ्या वर्णाचा देवल ऋषी यांच्यासह, पवित्र पाणी शिंपडले.
प्रीतिमन्त उपातिष्ठन्नभिषेकं महर्षयः। जामदग्न्येन सहितास्तथान्ये वेदपारगाः
महर्षी आणि वेदपारंगत ऋषी, जमदग्नीचे पुत्र यांच्यासह, आनंदाने त्या अभिषेकाला उपस्थित राहिले.
अभिजग्मर्महात्मानो मन्त्रवद्भूरिदक्षिणम्। महेन्द्रमिव देवेन्द्रं दिवि सप्तर्षयो यथा
मंत्र जाणणारे, दानशूर आणि मोठ्या मनाचे महात्मे तिथे एकत्र आले, जसे स्वर्गात सप्तर्षी इंद्राजवळ जातात.
अधारयच्छत्रमस्य सात्यकिः सत्यविक्रमः। धनञ्जयश्च व्यजने भीमसेनश्च पाण्डवः
सत्यधैर्य असलेला सात्यकी त्याच्यासाठी छत्र धरत होता; धनंजय आणि भीमसेन हे पांडव त्याच्या दोन्ही बाजूंना पंखे घेऊन उभे होते.
चामरे चापि शुद्धे द्वे यमौ जगृहतुस्तथा। उपागृह्णाद्यमिन्द्राय पुराकल्पे प्रजापतिः
शुद्ध चामरांची दोन वल्ले यमद्वयांनी हातात घेतल्या, जसे पूर्वी प्रजापती इंद्राची सेवा करत असे.
तमस्मै शङ्खमाहार्षीद्वारुणं कलशोदधिः। शैक्यं निष्कसहस्रेण सुकृतं विश्वकर्मणा
समुद्राने, विश्वकर्म्याने केलेल्या आणि हजार सुवर्णमुद्रांचे मोल असलेल्या सुवर्णकलशातून, वरुणाचा शंख त्याला आणून दिला.
तेनाभिषिक्तः कृष्णेन तत्र मे कश्मलोऽभवत्। गच्छन्ति पूर्वादपरं समुद्रं चापि दक्षिणम्
कृष्णाने त्या जलाने त्याचा अभिषेक केला तेव्हा, मला गोंधळल्यासारखे वाटले, जसे पाणी पूर्वेकडून पश्चिमेकडे आणि दक्षिण समुद्राकडे वाहू लागले.
उत्तरं तु गच्छन्ति विना तात पतत्र्रिभिः। तत्र स्म दध्मुः शतशः शङ्खान्मङ्गलकारकान्
पण उत्तरेकडे फक्त पक्षीच जाऊ शकत होते, तिथे शेकडो मंगलमय शंख वाजवले गेले.
प्राणदन्त समाध्मातास्ततो रोमाणि मेऽहृषन्। प्रापतन्भूमिपालाश्च ये तु हीनाः स्वतेजसा
ते शंख पूर्ण ताकदीने फुंकले गेले तेव्हा माझ्या अंगावर रोमांच उभे राहिले; आणि ज्यांच्यात तेज नव्हते असे राजे जमिनीवर कोसळले.
धृष्टद्युम्नः पाण्डवाश्च सात्यकिः केशवोऽष्टमः। सत्वस्था वीर्यसम्पन्ना ह्यन्योन्यप्रियदर्शनाः
धृष्टद्युम्न, पांडव, सात्यकी आणि आठवा केशव — हे सर्व धैर्यवान, पराक्रमी आणि एकमेकांच्या संगतीत आनंदी होते.
विसञ्ज्ञान्भूमिपान्दृष्ट्वा मां च ते प्राहसंस्तदा। ततः प्रहृष्टो बीभत्सुः प्रादाद्धेमविषाणिनाम्
राजे आणि मीही शुद्ध हरपून पडलो तेव्हा ते हसले; आणि आनंदाने अर्जुनाने शेकडो सोन्याच्या शिंगांच्या गायी दान दिल्या.
शतान्यनडुहां पञ्च द्विजमुख्येषु भारत। न रन्तिदेवो नाभागो यौवनाश्वो मनुर्न च
त्याने पाचशे दुभत्या गायी श्रेष्ठ ब्राह्मणांना दिल्या, हे भारत; रंतिदेव, नाभाग, युवनाश्व किंवा मनु यांनीही असे केले नव्हते.
न च राजा पृथुर्वैन्यो न चाप्यासीद्भगीरथः। ययातिर्नहुषो वापि यथा राजा युधिष्ठिरः
राजा पृथू, भगीरथ, ययाति किंवा नहुष यांनीही कधी युधिष्ठिरासारखे यश मिळवले नाही.