आत्मा हि कृष्णः पार्थस्य कृष्णस्यात्मा धनञ्जयः। यद्ब्रूयादर्जुनः कृष्णं सर्वं कुर्यादसंशयम्
कृष्ण हा पार्थाचा आत्मा आहे आणि धनंजय कृष्णाचा आत्मा आहे; अर्जुनाने कृष्णाला जे काही सांगितले, ते तो नक्कीच करतो.
कृष्णो धनञ्जयस्यार्थे स्वर्गलोकमपि त्यजेत्। तथैव पार्थः कृष्णार्थे प्राणानपि परित्यजेत्
कृष्ण धनंजयासाठी स्वर्गलोकही सोडू शकतो; त्याचप्रमाणे पार्थ कृष्णासाठी आपले प्राणही देईल.
सुरभींश्चन्दनरसान्हेमकुम्भसमास्थितान्। मलयाद्दर्दुराच्चैव चन्दनागुरुसञ्चयान्
मलय आणि दार्दुर पर्वतांहून चंदनाच्या गायी, सोन्याच्या भांड्यात चंदनरस, तसेच चंदन व अगरूचे ढीग आणले गेले.
मणिरत्नानि भास्वन्ति काञ्चनं सूक्ष्मवस्त्रकम्। चोलपाण्ड्यावपि द्वारं न लेभाते ह्युपस्थितौ
तेजस्वी रत्नमणी, सोनं, सूक्ष्म वस्त्र—हे सर्व असूनही, चोल आणि पांड्यांचे दूत आले तरी त्यांना प्रवेश मिळाला नाही.
समुद्रसारं वैदूर्यं मुक्तासङ्घांस्तथैव च। शतशश्च कुथांस्तत्र सिंहलाः समुपाहरन्
समुद्रातील वैडूर्य, मोत्यांचे गुच्छ, तसेच शेकडो पेट्या सिंहल देशातील लोकांनी आणल्या.
संवृता मणिचीरैस्तु श्यामास्ताम्रान्तलोचनाः। ता गृहीत्वा नरास्तत्र द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
रत्नांच्या ओढण्या घातलेल्या, काळ्या वर्णाच्या आणि तांबड्या डोळ्यांच्या स्त्रिया, आपली भेटवस्तू देऊन दाराशी थांबल्या, त्यांना आत येऊ दिले नाही.
प्रीत्यर्थं ब्राह्मणश्चैव क्षत्रियाश्च विनिर्जिताः। उपाजह्रुर्विशश्चैव शूद्राः शुश्रूषवस्तथा
आदरासाठी ब्राह्मण, जिंकलेले क्षत्रिय, वैश्य आणि सेवा करणारे शूद्र यांनीही भेटवस्तू आणल्या.
प्रीत्या च बहुमानाच्चाप्युपागच्छन्युधिष्ठिरम्। सर्वे म्लेच्छाः सर्ववर्णा आदिमध्यान्तजास्तथा
प्रेम आणि मोठ्या सन्मानाने सर्व वर्णातील, प्रारंभ, मध्य आणि शेवटी जन्मलेले सर्व म्लेच्छ युधिष्ठिराकडे आले.
नानादेशसमुत्थैश्चन नानाजितिभिरेव च। पर्यस्त इव लोकोऽयं युधिष्ठिरनिवेशने
विविध देशांतून आलेले आणि अनेक विजयी लोक, यामुळे जणू संपूर्ण जग युधिष्ठिराच्या निवासस्थानी एकत्र जमले होते.
उच्चावचानुपग्राहान्राजभिः प्रापितान्बहून्। शत्रूणां पश्यतो दुःखान्मुमूर्षा मे व्यजायत
राजांनी पाठवलेले अनेक प्रकारचे सेवक पाहून, शत्रूंच्या उपस्थितीत मला दुःखाने मृत्यूची इच्छा झाली.
भृत्यास्तु ये पाण्डवानां तांस्ते वक्ष्यामि पार्थिव। येषामामं च पक्वं च संविधत्ते युधिष्ठिरः
राजा, मी तुम्हाला पांडवांचे नोकर कोण आहेत ते सांगतो, ज्यांच्यासाठी युधिष्ठिर कच्चे आणि शिजवलेले मांस दोन्हीची व्यवस्था करतो.
अयुतं त्रीणि पद्मानि गजारोहाः ससादिनः। थानामर्बुदं चापि पादाता बहवस्तथा
तीन लाख हत्तीस्वार आणि त्यांच्यासोबत घोडेस्वार आहेत, आणि दहा लाख पायदळ सैनिकही आहेत.
प्रमीयमाणमां च पच्यमानं तथैव च। विसृज्यमानं चान्यत्र पुण्याहस्वन एव च
मांस मोजले जात आहे, शिजवले जात आहे, इतरत्र वाटले जात आहे, आणि पुण्यकार्याच्या वेळीही दिले जाते.
नाभुक्तवन्तं नापीतं नालङ्कृतमसत्कृतम्। पश्यं सर्ववर्णानां युधिष्ठिरनिवेशने
युधिष्ठिराच्या घरात सर्व जातींमध्ये असा कोणीच नव्हता ज्याने जेवले नाही, पाणी प्यायले नाही, अलंकार घातले नाही किंवा सन्मान मिळवला नाही.
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः। त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः। सुप्रीताः परितृष्टाश्च ते ह्याशंसत्त्यरिक्षयम्
अठ्ठ्याऐंशी हजार स्नातक गृहस्थ आहेत, प्रत्येकाला युधिष्ठिराने तीस दासी दिल्या आहेत; ते सर्व आनंदी आणि तृप्त आहेत, त्यांना आणखी काही हवे नव्हते.
दशान्यानि सहस्राणि यतीनामूर्ध्वरेतसाम्। भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने
दहा हजार ब्रह्मचारी साधू देखील युधिष्ठिराच्या घरात सोन्याच्या भांड्यात जेवतात.
अभुक्तं भुक्तवद्वापि सर्वमाकुब्जवामनम्। अभुञ्जाना याज्ञसेनी प्रत्यवैक्षद्विशाम्पते
अजून न खाल्लेले किंवा आधीच खाल्लेले, सर्व अन्न द्रौपदीने काळजीपूर्वक पाहिले.
द्वौ करौ न प्रयच्छेतां कुन्तीपुत्राय भारत। साम्बन्धिकेनपाञ्चालाः सख्येनान्धकवृष्णयः
कुंतीपुत्राला मदतीसाठी हात देण्यास कोणीही नकार देत नव्हता; पांडवांना नातेवाईक म्हणून पांचाळ मदत करत होते, आणि मित्र म्हणून अंधक-वृष्णीही मदत करत होते.
आर्यास्तु ये वै राजानः सत्यसन्धा महाव्रताः। पर्याप्तविद्या वक्तारो वेदान्तावभृथप्लुताः
जे राजे सज्जन, सत्यव्रती आणि मोठ्या व्रताचे पालन करणारे, विद्वान, उत्तम वक्ते आणि वेदांताच्या स्नानाने पवित्र झालेले आहेत.
धृतिमन्तो ह्रीनिषेवा धर्मात्मानो नाशस्विनः। मूर्धाभिषिक्तास्ते चैनं राजानः पर्युपांसते
जे धीरवान, लाजाळू, धर्मनिष्ठ आणि अजरामर आहेत, असे सर्व अभिषिक्त राजे त्याच्याभोवती गोळा झाले होते.
दक्षिणार्थं समानीत राजभिः कांस्यदोहनाः। आरण्या बहुसाहस्रा अपश्यंस्तत्रतत्र गाः
दक्षिणा देण्यासाठी राजांनी कांस्याच्या भांड्यात दूध काढण्यासाठी गायी आणल्या; मी सर्वत्र हजारो वनातील गायी पाहिल्या.
आजह्रस्तत्र सत्कृत्य स्वयमुद्यम्य भारत। अभिषेकार्थमव्यग्रा भाण्डमुच्चावचं नृपाः
तेथे राजांनी स्वतःच, मन एकाग्र करून, अभिषेकासाठी मोठी आणि लहान अशी अनेक भांडी सन्मानाने आणली.
बाह्लीको रथमाहार्षीज्जाम्बूनदविभूषितम्। सुदक्षिणस्तु युयुजे श्वेतैः काम्भोजजैर्हयैः
बाह्लिक राजाने सुवर्णाने सजवलेली रथ आणला; सुदक्षिणाने त्याला कंबोज देशातील पांढऱ्या घोड्यांनी जोडले.
सुनीथः प्रीतिमांश्चैव ह्यनुकर्षं महाबलः। ध्वजं चेदिपतिश्चैवमहार्षीत्स्वयमुद्यतम्
सुनिथ आनंदाने आणि मोठ्या बळाने जू आणला; आणि चेदिराजाने स्वतःच ध्वज उचलून आणला.
दाक्षिणात्यः सन्नहनं स्रगुष्णीषे च मागधः। वसुदानो महेष्वासो गजेन्द्रं षष्टिहायनम्
दक्षिणेकडील राजाने कवच आणले, मागधराजाने हार आणि पगडी आणली; वसुदान, मोठा धनुर्धारी, साठ वर्षांचा हत्ती घेऊन आला.
मत्स्यस्त्वक्षान्हेमनद्धानेकलव्य उपानहौ। आवन्त्यस्त्वभिषेकार्थमपो बहुविधास्तथा
मत्स्यराजाने सोन्याने मढवलेली पादत्राणे आणि मास्याच्या कातडीचे वस्त्र आणले; अवंतिराजाने अभिषेकासाठी अनेक प्रकारचे पाणी आणले.
चेकितान उपासङ्गं धनुः काश्य उपाहरत्। असिं च सुत्सरुं शल्यः शैक्यं काञ्चनभूषणम्
चेकितानाने भेट म्हणून धनुष्य आणले, काशीच्या राजाने तलवार आणली, आणि शल्याने सोन्याने मढवलेला भाला आणला.
अभ्यपिञ्चत्ततो धौम्यो व्यासश्च समुहातपाः। नारदं च पुरस्कृत्य देवलं चासितं मुनिम्
मग धौम्य आणि व्यास या महान ऋषींनी, नारदाला पुढे ठेवून, काळ्या वर्णाचा देवल ऋषी यांच्यासह, पवित्र पाणी शिंपडले.
प्रीतिमन्त उपातिष्ठन्नभिषेकं महर्षयः। जामदग्न्येन सहितास्तथान्ये वेदपारगाः
महर्षी आणि वेदपारंगत ऋषी, जमदग्नीचे पुत्र यांच्यासह, आनंदाने त्या अभिषेकाला उपस्थित राहिले.
अभिजग्मर्महात्मानो मन्त्रवद्भूरिदक्षिणम्। महेन्द्रमिव देवेन्द्रं दिवि सप्तर्षयो यथा
मंत्र जाणणारे, दानशूर आणि मोठ्या मनाचे महात्मे तिथे एकत्र आले, जसे स्वर्गात सप्तर्षी इंद्राजवळ जातात.