तत्र स्म यदि शक्तः स्यं पातयेऽहं वृकोदरम्। यदि कुर्यां समारम्भं भीमं हन्तुं नराधिप
तेथे, जर माझ्यात शक्ती असती, तर मी भीमसेनाला पाडले असते; जर मी भीमाला मारण्याचा प्रयत्न केला असता, हे नराधिप.
शिशुपाल इवास्माकं गतिः स्यान्नात्र संशयः। सपत्नेनावहासो मे स मां दहति भारत
मग आपली स्थिती शिशुपालासारखीच झाली असती—यात काहीच शंका नाही; प्रतिस्पर्ध्याने केलेला उपहास मला जाळतो, हे भारत.
पुनश्च तादृशीमेव वापीं जलजशालिनीम्। मत्वा शिलासमां तोये पतितोऽस्मि नराधिप
पुन्हा, तशीच दुसरी जलकुंभासारखी तलाव मी पाहिली, आणि पाणी दगडासारखे आहे असे समजून मी त्यात पडलो, हे नराधिप.
तत्र मां प्राहसत्कृष्णः पार्थेन सह सुस्वरम्। द्रौपदी च सह स्त्रीभिर्व्यथयन्ती मनो मम
तेथे कृष्ण, पार्थासह, गोड आवाजात माझ्यावर हसले; आणि द्रौपदी, स्त्रियांसह, माझ्या मनाला दुःख देत होती.
क्लिन्नवस्त्रस्य तु जले किङ्करा राजनोदिताः। ददुर्वासांसि मेऽन्यानि तच्च दुःखं परं मम
राजा, जेव्हा माझे कपडे पाण्यात भिजले, तेव्हा राजाच्या आज्ञेने सेवकांनी मला दुसरे कपडे दिले. पण त्यामुळे मला फार दुःख झाले.
प्रलम्भं च शृणुष्वान्यद्वदतो मे नराधिप। अद्वारेण विनिर्गच्छन्द्वारसंस्थानरूपिणा। अभिहत्य शिलां भूयो ललाटेनास्मि विक्षतः
राजाधिराज, अजून एक त्रास मी भोगला, तो ऐक. मी मुख्य दरवाज्यासारख्या दिसणाऱ्या एका बाजूच्या दरवाजातून बाहेर जात असताना, माझे कपाळ दगडावर आपटले आणि पुन्हा जखमी झालो.
तत्र मां यमजौ दूरादालोक्याभिहतं तदा। बाहुभिः परिगृह्णीतां शोचन्तौ सहितावुभौ
तेव्हा यमाचे दोन पुत्र मला लांबून जखमी अवस्थेत पाहून, दोघेही दुःखी होऊन मला हातांनी घट्ट मिठी मारली.
उवाच सहदेवस्तु तत्र मां विस्मयन्निव। इद द्वारं धार्तराष्ट्र मा गच्छेति पुनः पुनः
तेथे सहदेव मला जणू काही आश्चर्य वाटल्यासारखा म्हणाला, 'धृतराष्ट्रपुत्रा, या दरवाजातून जाऊ नकोस,' असे तो पुन्हा पुन्हा सांगू लागला.
भीमसेनेन तत्रोक्तो धृतराष्ट्रात्मजेति च। सम्बोध्य प्रहसित्वा च इतो द्वारं नराधिप
भीमसेनही तेथे मला 'धृतराष्ट्रपुत्रा' असे संबोधून, हसत म्हणाला, 'राजाधिराज, हेच खरे दरवाजे आहे.'
नामधेयानि रत्नानां पुरस्तान्न श्रुतानि मे। यानि दृष्टानि मे तस्यां मनस्तपति तच्च मे
त्या ठिकाणी मी ज्या रत्नांची नावे ऐकली नव्हती, ती रत्ने पाहिली; आणि त्या दृश्यामुळे माझ्या मनाला खूप त्रास झाला.
यन्मया पाण्डवोयानां दृष्टं तच्छृणु भारत। आहृतं भूमिपालैर्हि वसु मुख्यं ततस्ततः
भारत, मी पांडवांचे जी धनसंपत्ती पाहिली, ती ऐक. विविध देशांतील राजांनी आणलेली श्रेष्ठ संपत्ती तेथे होती.
नाविदं मूढमात्मानं दृष्ट्वाहं तदरेर्धनम्। फलतो भूमितो वाऽपि प्रतिपद्यस्व भारत
शत्रूचे ते धन पाहून मी स्वतःला अडाणी किंवा मूर्ख समजले नाही. भारत, फळ किंवा जमिनीपासून मिळणारे जे मिळते ते स्वीकारावे.
और्णान्बैलान्वार्षदंशान् जातरूपपरिष्कृतान्। प्रावाराजिनमुख्यांश्च काम्भोजः प्रददौ बहून्
कांबोज राजाने सोन्याने मढवलेली, मेंढ्या आणि बैल यांच्या लोकरीची सुंदर चादरी, तसेच उत्तम वस्त्रे आणि कातडीं भरपूर दिली.
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषांस्त्रिशतं शुकनासिकान्। अष्ट्रवामीस्त्रिगर्ताश्च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः
तीत्तिरी आणि काळमेघ जातीचे, पोपटाच्या चोचीसारखे नाक असलेले तीनशे घोडे, तसेच त्रिगर्त देशातील पिलू, शमी आणि इंगुद फळे खाऊन वाढलेले मजबूत घोडेही होते.
गोपाः स्वीयेन सहितास्तदादाय चतुष्पदम्। वसातयोऽन्यद्द्रव्यं द्वारि तस्यावतस्थिरे
गोपाळ आपापल्या गुरांसह चार पायांचे जनावरे घेऊन आले; इतर संपत्ती आणि वस्तू त्याच्या दाराशी उभी होती.
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयञ्छिवान्। रत्नानि च हिरण्यं च सुवर्णं चैव केवलम्
तेथे सोन्याचे कमंडलू, शुभ वस्तू, रत्ने, सुवर्ण आणि शुद्ध सोने आणले होते.
प्रीयमाणः प्रसन्नात्मा स्वयं स्वजनसंवृतः। त्रैखर्वो रथमुख्येशः पाण्डवाय न्यवेदयत्
स्वतःच्या माणसांनी वेढलेला, आनंदी आणि प्रसन्न मनाने, श्रेष्ठ रथांचा स्वामी त्रैखर्वाने ती सर्व संपत्ती पांडवाला अर्पण केली.
यश्च स द्विजमुख्येन राज्ञः शङ्खो निवेदितः। प्रीत्या दत्तः कुविन्देन धर्मराजाय धीमते
ब्राह्मणश्रेष्ठाने राजाला अर्पण केलेला जो शंख, तो कुंविदाने प्रेमाने बुद्धिमान धर्मराजाला दिला.
तं सर्वे भ्रातरो भ्रात्रे ददुः शङ्खं किरीटिने। तं प्रत्यगृह्णाद्बीभत्सुस्तोयजं हेममालिनम्
सर्व भावांनी तो शंख आपल्या भावाला, किरीटी अर्जुनाला दिला; अर्जुनाने तो पाण्यात जन्मलेला, सोन्याने मढवलेला शंख स्वीकारला.
चित्रं निष्कसहस्रेण भ्राजमानं स्वतेजसा। रुचिरं दर्शनीयं च पूजितं विश्वकर्मणा
स्वतःच्या तेजाने झळाळणारा, हजार सोन्याच्या नाण्यांनी सजवलेला, सुंदर आणि मनोहारी, विश्वकर्म्याने घडवलेला आणि पूजिला गेलेला तो शंख होता.
अधारयच्च धर्मश्च तं नमस्य पुनः पुनः। योऽनादनेऽपि नदति स ननादाधिकं तदा
धर्मराजाने तो शंख वारंवार वंदन करून धारण केला; तो शंख न वाजवता देखील गडगडाट करायचा, आणि वाजवला की त्याचा आवाज आणखी मोठा व्हायचा.
प्रणादाद्भूमिपास्तस्य पेतुर्हीनाः खतेजसा। धृष्टद्युम्नः पाण्डवाश्च सात्यकिः केशवोऽष्टमः
त्या शंखाच्या गर्जनेने आपले तेज हरपलेले राजे कोसळले; धृष्टद्युम्न, पांडव, सात्यकी आणि आठवा केशव हे सर्व होते.
सत्वेन स्वेन सम्पन्ना अन्योन्यप्रियकारिणः। विसञ्ज्ञान्भूमिपान्दृष्ट्वा मां च ते प्राहसंस्तदा
स्वतःच्य सद्गुणांनी युक्त, एकमेकांशी प्रेमाने वागणारे ते सर्वजण, भूमीवर बेशुद्ध पडलेले राजे आणि मलाही पाहून, त्या वेळी हसले.
ततः प्रहृष्टो बीभत्सुरददाद्धेमशृङ्गिणः। शताननडुहान्पञ्च द्विजमुख्याय भारत
मग भीमसेन आनंदाने, सुवर्णशृंग असलेल्या पाचशे गायी ब्राह्मणश्रेष्ठाला दिल्या.
सुमुखेन बलिर्मुख्यः प्रेषितोऽजातशत्रवे। कुविन्देन हिरण्यं च वासांसि विविधानि च
सुमुख या बलिदानात श्रेष्ठ असलेल्या राजाने, कुंविदाच्या हातून अजातशत्रूला सोनं आणि विविध वस्त्रं पाठवली.
काश्मीरराजो मार्द्वीकं शुद्धं च सरसं मधु। बलिं च कुत्स्नमादाय पाण्डवायाभ्युटपागमत्
काश्मीरचा राजा शुद्ध, ताजं मध आणि इतर सर्व भेटवस्तू घेऊन पांडवाजवळ आला.
यवना हयानुपादाय पार्वतीयान्मनोजवान्। आसनानि महार्हाणि कम्बलांश्च महाधनान्
यवनांनी वेगवान पर्वतीय घोडे, मौल्यवान आसने आणि अमूल्य कम्बळे आणली.
नवान्सूक्ष्मांश्च हृद्यांश्च परार्थ्यान्सुप्रदर्शनान्। अन्यच्च विविधं रत्नं द्वारि ते न्यवतस्थिरे
त्यांनी तुझ्या दाराशी नवी, सूक्ष्म, मनाला भावणारी आणि सुंदर वस्त्रं, तसेच इतर अनेक प्रकारची रत्ने ठेवली.
श्रुतायुरपि कालिङ्गो मणिरत्नमनुत्तमम्। अङ्गः स्त्रियो दर्शनीया जातरूपविभूषिताः
कलिंगराज श्रुतायुसने अतुल्य असा मौल्यवान मणी आणला, आणि अंग देशाने सोन्याने सजवलेल्या सुंदर स्त्रिया पाठवल्या.
वङ्गो जाम्बूनदमयान्पर्यङ्गाञ्छतशो नृप। दक्षिणात्सागराभ्याशात्प्रावारांश्च परश्शतम्
वंगराजाने शेकडो सुवर्णाने बनवलेली पलंग पाठवली, आणि दक्षिण समुद्रकिनाऱ्यावरून शंभर उत्तम चादरी आणल्या.