ब्रह्मणा वाटधानाश्च गोमन्तः शतसङ्घशः। त्रिखर्वं बलिमादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
जटा असलेले ब्राह्मण आणि शेकडो गायींचे कळप, तीन कोटी कर घेऊन दरवाज्यावर थांबले आहेत.
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयाञ्शुभान्। त्रैखर्वाः प्रतिवेद्यास्मै लेभिरेऽथ प्रवेशनम्
तीन कोटी शुद्ध सोन्याचे कमंडलू घेऊन, त्याची माहिती दिल्यावर त्यांना आत प्रवेश मिळाला.
यथैव मधु शक्राय धारयन्त्यमरस्त्रियटः। तदस्मै कांस्यमाहार्षीद्वारुणं कलशोदधिः
जसा देवस्त्रियांनी इंद्रासाठी मधु वाहिले, तसा समुद्राने सोन्याच्या कलशातून वारुणी मद त्याला अर्पण केला.
शङ्खप्रवरमादाय वासुदेवोऽभिषिक्तवान्। शक्यं रुक्मसहस्रस्य बहुरत्नविभूषितम्
वासुदेवाने उत्तम शंख घेऊन, हजार सोन्याच्या नाण्यांनी आणि अनेक रत्नांनी सजवून त्याचा अभिषेक केला.
दृष्ट्वा च मम तत्सर्वं ज्वररूपमिवाभवत्। गृहीत्वा तत्तु गच्छन्ति समुद्रौ पूर्वदक्षिणौ
हे सर्व पाहून मला ताप आल्यासारखे झाले; आणि ते सर्व घेऊन लोक पूर्व व दक्षिण समुद्राकडे निघून गेले.
तथैव पश्चिमं यान्ति गृहीत्वा भरतर्षभ। त्तरं तु न गच्छन्ति विना तात पतत्रिणः। तत्र गत्वाऽर्जुनो दण्डमाजहारामितं धनम्
त्याचप्रमाणे, ते पश्चिम समुद्राकडेही जातात, पण उत्तर दिशेला फक्त पक्षीच जातात; तिथे अर्जुन गेला आणि आपल्या काठीने अमाप धन मिळवले.
कृतां बैन्दुसरै रत्नैर्मयेन स्फाटिकच्छदाम्। अपश्यं नलिनीं पूर्णामुदकस्येव भारत
मयाने रत्नांनी आणि स्फटिकाच्या आवरणाने बनवलेली, चंद्रकिरणांनी उजळलेली, समुद्रासारखी भरलेली एक सरोवर मी पाहिली.
उत्कर्षन्तं च वासश्च प्राहसन्मां वृकोदरः। किङ्कराश्च सभापाला जहसुर्भरतर्षभ
मी माझे वस्त्र उचलताना भीमाने माझी खिल्ली उडवली आणि सभेचे सेवक व रक्षकही हसू लागले.
पित्रोरर्थे विशेषेण प्रावृण्वं तत्र जीवितम्। तत्र त्म यदि शक्तः स्यां घातयेयं वृकोदरम्
आईवडिलांसाठी मी तिथे खास जिवंत राहिलो; तिथे मला शक्ती असती तर मी भीमाला मारले असते.
सपत्नेनापहासो हि स मां दहति भारत
शत्रूने केलेली ही हसवणूक मला फार जाळते.
तत्र स्फाटिकतोयां हि स्फाटिकाम्बुजशोभिताम्। सभां पुष्करिणीं मत्वा पतितोऽस्मि नराधिप
तिथे स्फटिकासारख्या पाण्यात, स्फटिक कमळांनी शोभलेल्या त्या सभागृहातील तलाव मला कमळ तलाव वाटला आणि मी त्यात पडलो.
तत्र मामहसद्भीमः सह पार्थेन सस्वरम्। द्रौपदी चसह स्त्रीभिः पातयन्ती मनो मम
तिथे भीम आणि पार्थ दोघांनी मोठ्याने हसले आणि द्रौपदीने इतर स्त्रियांसह माझी मनोबल खच्ची केली.
क्लिन्नवस्त्रस्य च जले किङ्करा राजचोदिताः। ददुर्वासांसि मेऽन्यानि तच्च दुःखतरं मम
माझे कपडे पाण्यात भिजले तेव्हा राजाच्या आज्ञेने सेवकांनी मला दुसरे कपडे दिले; पण ते मला आणखी जास्त दुःखदायक वाटले.
अस्तम्भा इव तिष्ठन्ति स्तम्भा इव सहस्रशः। सोहं तत्राहतो राजन्स्फटिकाभ्यन्तरे विभो
तिथे हजारो खांब जणू काही हलतच नाहीत, तसे उभे होते; त्या स्फटिकाच्या दालनात, राजन, मी तिथे आपटून जखमी झालो.
अद्वारेण विनिर्गच्छन्द्वारसंस्थानरूपिणा। अभिहत्य शिलां भूयो ललाटेनास्मि विक्षतः
एक दरवाजा आहे असे वाटणाऱ्या, पण प्रत्यक्षात नसलेल्या जागेतून बाहेर पडायचा प्रयत्न करताना, मी कपाळाने दगडाला आपटून पुन्हा जखमी झालो.
आमृशन्निव तां दृष्ट्वा मार्गान्तरमुपाविशम्। इदं द्वारमिदं राजन्नद्वारमिति मां प्रति। अद्भुतं प्रहसन्वाक्यं बभाषे स वृकोदरः
मी ती जागा हात लावून पाहिली आणि मग दुसऱ्या वाटेवर बसलो; तेव्हा भीमाने आश्चर्याने हसत मला म्हणाले, 'हे दरवाजा आहे आणि हे नाही, राजन.'
स्त्रियश्च तत्र मां दृष्ट्वा जहसुस्तादृशं नृप। सर्वं हासकरं तेषां सदस्यानां नरर्षभ
माझी ती अवस्था पाहून तिथल्या स्त्रियांनी हसले; माझ्यामुळे तिथे जमलेल्या सर्वांना हसू येत होते, नरश्रेष्ठ.
न श्रुतानि न दृष्टानि यानि रत्नान मे क्वचित्। तानि मे तत्र दृष्टानि तेन तप्तोस्मि दुःखितः
ज्या रत्नांची मी कधीच ऐकलेली नव्हती किंवा पाहिलेली नव्हती, ती मी तिथे पाहिली; त्यामुळे मी फारच व्याकुळ आणि दुःखी झालो.
हुताशनं प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि महोदधिम्। सम्भावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते
मी अग्नीत उडी घेईन किंवा मोठ्या समुद्रात जाईन; कारण सन्मानित माणसासाठी अपकीर्ती ही मृत्यूपेक्षा जास्त दुःखद आहे.
इदं चाद्भुतमत्रासीत्तन्मे निगदतः शृणु
आणि तिथे एक अद्भुत गोष्ट घडली — ती मी तुला सांगतो, ऐक.
पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां भुञ्जतां सदा। स्थापितस्तत्र सञ्ज्ञार्थं शङ्खो ध्मायति नित्यसः
तिथे नेहमी एक लाख ब्राह्मण जेवत असत; त्यासाठी एक शंख ठेवलेला असे आणि तो नेहमी फुंकला जाई.
मुहुर्मुहुः प्रणदतस्तस्य शङ्खस्य भारत। अनिशं शब्दमश्रौषं ततो रोमाणि मेऽहृषन्
तो शंख पुन्हा पुन्हा फुंकला जात असे, भारत; त्याचा आवाज मी सातत्याने ऐकत होतो आणि त्यामुळे माझ्या अंगावर रोमांच उभे राहत होते.
पार्थिवैर्बहुभिः कीर्णमुपस्थानं दिदृक्षुभिः। अशोभत महाराज नक्षत्रैर्द्यैरिवामला
अनेक राजे आदराने भेटायला आले होते, त्यामुळे ती सभा ताऱ्यांनी भरलेल्या निर्मळ आकाशासारखी तेजस्वी दिसत होती, महराजा.
सर्वरत्नान्युपादाय पार्थिवा वै जनेश्वर। ज्ञे तस्य महाराज पाण्डुपुत्रस्य धीमतः
सर्व राजांनी, जनाधिपती, पांडुपुत्राच्या बुद्धिमत्तेची ओळख पटवून, सर्व प्रकारची रत्नं त्याच्याकडे आणून दिली.
वैश्या इव महीपाला द्विजातिपरिवेषकाः। न सा श्रीर्देवराजस्य यमस्य वरुणस्य च। गुह्यकाधिपतेर्वापि या श्री राजन्युधिष्ठिरे
राजे जणू काही व्यापाऱ्यांसारखे द्विजांच्या सेवेत होते; देवराज, यम, वरुण किंवा गुप्तांचे अधिपती यांच्याकडे जी श्रीमंती नाही, ती सर्व युधिष्ठिराजवळ होती.
तां दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रस्य श्रियं परमिक्रामहम्। शान्तिं न परिगच्छामि दह्यमानेन चेतसा
पांडुपुत्राची ती अद्वितीय श्रीमंती पाहून माझ्या मनाला शांती मिळत नाही; माझे मन जळत राहते.
अप्राप्य पाण्डवैश्वर्यं शमो मम न विद्यते। अरीन्बाणैः शाययिष्ये शयिष्ये वा हतः परैः
पांडवांचे राज्य मिळविल्याशिवाय मला कधीच शांती मिळणार नाही; मी माझ्या शत्रूंना बाणांनी पाडीन किंवा स्वतः दुसऱ्यांच्या हातून पडेन.
एतादृशस्य मे किं तु जीवितेन परन्तप। वर्धन्ते पाण्डवा राजन्वयं हि स्थितवृद्धयः
अशी अवस्था असताना मला या जीवनाचा काय उपयोग, परंतप? पांडवांची भरभराट होत आहे आणि आपण तसेच राहिलो आहोत.
यामेतामतुलां लक्ष्मीं दृष्टवानसि पाण्डवे। तस्याटः प्राप्तावुपायं मे शृणु सत्यपराक्रम
पांडवांची ही अतुल संपत्ती तू पाहिलीसच, सत्यपराक्रमी; ती मिळवण्यासाठी मी काय करणार आहे ते ऐक.
अहमक्षेष्वभिज्ञोऽस्मि पृथिव्यामपि भारत। हृदयज्ञः पणज्ञश्च विशेषज्ञश्च देवने
मी फासे खेळण्यात कुशल आहे, भारत, आणि या पृथ्वीवरही; मला लोकांच्या मनाचा, पैजांचा आणि जुगारातील वेगळेपणाचा चांगला अनुभव आहे.