अहं तु तद्विजानामि विजेतुं येन शक्यते। युधिष्ठिरं स्वयं राजंस्तन्निबोध जुषस्व च
पण मला माहीत आहे की त्यांना कशा प्रकारे हरवता येईल; राजन, युधिष्ठिराला कसा जिंकता येईल ते माझ्याकडून ऐक आणि माझा सल्ला मान.
अप्रमादेन सुहृदामन्येषां च महात्मनाम्। यदि शक्या विजेतुं ते तन्ममाचक्ष्व मातुल
जर त्याला दक्षतेने, मित्रांच्या मदतीने किंवा इतर मोठ्या लोकांच्या सहाय्याने हरवता येत असेल, तर मामा, मला ते सांगा.
द्यूतप्रियश्च कौन्तेयो न स जानाति देवितुम्। समाहूतश्च राजेन्द्रो न शक्ष्यति तिवर्तितुम्
कुंतीपुत्र युधिष्ठिराला फासे खेळ फार आवडतो, पण त्याला नीट खेळता येत नाही; आणि जेव्हा त्याला बोलावलं जाईल, तेव्हा तो नकार देऊ शकणार नाही.
देवने कुशलश्चाहं न मेऽस्ति सदृशो भुवि। त्रिषु लोकेषु कौरव्य तं त्वं द्यूते समाह्वय
मला फासे खेळण्यात मोठी कुशलता आहे, आणि पृथ्वीवर किंवा तिन्ही लोकांत माझ्यासारखा कोणी नाही, हे कौऱव्य; म्हणून त्याला फासे खेळायला बोलाव.
तस्याक्षकुशलो राजन्नादास्येऽहमसंशयम्। राज्यं श्रियं च तां दीप्तां त्वदर्थं पुरुषर्षभ
राजा, मी फासे खेळण्यात पारंगत आहे आणि नक्कीच मी तुझ्यासाठी त्याचं राज्य आणि ती उज्ज्वल संपत्ती जिंकून देईन, हे श्रेष्ठ पुरुषा.
इदं तु सर्वं त्वं राज्ञे दुर्योधन निवेदय। अनुज्ञातस्तु ते पित्रा विजेष्ये तान्न संशयः
हे सर्व जाऊन राजा दुर्योधनाला सांग, आणि तुझ्या वडिलांनी परवानगी दिल्यावर मी त्यांना नक्कीच हरवीन.
त्वमेव करुमुख्याय धृतराष्ट्राय सौबल। निवेदय यथान्यायं नाहं शक्ष्ये निवेदितुम्
सौबल, तूच हे सर्व धृतराष्ट्र या कर्तबगार राजाला योग्य रीतीने सांग, कारण मी स्वतः जाऊन सांगू शकत नाही.
अनुभूय तु राज्ञस्तं राजसूयं सुदुर्मतिः। `युधिष्ठिरस्य शकुनिर्दुर्योधसुसंयुतः
राजाचा तो राजसूय यज्ञ अनुभवून, दुष्ट बुद्धीचा शकुनी दुर्योधनासह परतला.
विवेश हास्तिनपुरं दुर्योधनमतेन सः। वाढमित्येव शकुनिर्दृढं हृदि चकार ह
दुर्योधनाच्या सल्ल्याने शकुनी हस्तिनापुरात गेला आणि मनात कटुता घट्ट ठरवली.
अस्वस्थतां चतां दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रस्य पापकृत्। भारतानां च दुष्टात्मा क्षयाय हि नृपक्षयः
धृतराष्ट्राच्या मुलाची अस्वस्थता पाहून आणि भारतांचा नाश राजांचा नाशामुळे होईल हे जाणून, त्या दुष्टाने—
प्रियकृन्मतमाज्ञाय पूर्वं दुर्योधनस्य तत्। प्रज्ञाचक्षुषमासीनं शकुनिः सौबलस्तदा
दुर्योधनाच्या हितासाठी नेहमीच वागणारा, सुबळाचा पुत्र शकुनी, त्या वेळी त्याच्याकडे गेला, जो बुद्धिमान आणि दूरदर्शी होता.
दुर्योधनवचः श्रुत्वा धृतराष्ट्रं जनाधिपम्। उपगम्य महाप्राज्ञं शकुनिर्वाक्यमब्रवीत्
दुर्योधनाची वचने ऐकून, शकुनी लोकांचा राजा, बुद्धिमान धृतराष्ट्राकडे गेला आणि त्याला असे म्हणाला.
दुर्योधनो महाराज विवर्णो हरिणः कृशः। दीनश्चिन्तापरश्चैव तं विद्धि मनुजाधिप
महामहाराज, दुर्योधनाचा रंग फिका पडला आहे, तो हरिणासारखा कृश झाला आहे, दुःखी आणि चिंतेत बुडाला आहे; हे जाण, मनुष्याधिपती.
न वै परीक्षसे सम्यगसह्यं शत्रुसंभवम्। ज्येष्ठपुत्रस्य हृच्छोकं किमर्थं नावबुध्यसे
तुला शत्रूंकडून येणारा असह्य धोका नीट दिसत नाही; आणि ज्येष्ठ पुत्राच्या मनातील दुःख का समजत नाहीस?
एवमुक्तः शकुनिना धृतराष्ट्रो जनेश्वरः। दुर्योधनं समाहूयं इदं वचनमब्रवीत्
शकुनीने असे म्हटल्यावर, राजा धृतराष्ट्राने दुर्योधनाला बोलावून हे शब्द सांगितले:
दुर्योधन कृतोमूलं भृशमार्तोऽसि पुत्रक। श्रोतव्यश्चेन्मया सोऽर्थो ब्रूहि मे कुरुनन्दन
दुर्योधन, तू फार दुःखी आणि मनाने खचला आहेस; मला कारण ऐकायचं असेल, तर कुरुवंशाचा आनंद, ते सांग.
अयं त्वां शकुनिः प्राह विवर्णं हरिमं कृशम्। चिन्तयंश्च न पश्यामि शोकस्य तव सम्भवम्
शकुनीने तुला फिकट, पिवळसर आणि सुकट म्हणत काही बोलले; पण मी विचार केला तरी, तुझ्या दुःखाला काही कारण दिसत नाही.
ऐश्वर्यं हि महत्पुत्र त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्। भ्रातरः सुहृदश्चैव नाचरन्ति तवाप्रियम्
माझ्या मुला, तुझ्यात सगळी मोठी समृद्धी आहे; तुझे भाऊ आणि मित्र तुझ्या मनाविरुद्ध काही करत नाहीत.
आच्छादयसि प्रावारानश्नासि पिशितौदनम्। आजानेया वहन्त्यश्वाः केनासि हरिणः कृशः
तू सुंदर वस्त्रे घालतोस, मांसभात खातोस, उत्तम घोडे तुला नेतात—मग तरीही तू फिकट आणि सुकट का दिसतोस?
शयनानि महार्हाणि योषितश्च मनोरमाः। गुणवन्ति च वेश्मानि विहाराश्च यथासुखम्
तुला मऊसुत झोपड्या आहेत, मनाला भावणाऱ्या स्त्रिया आहेत, गुणी आणि सुंदर घरे आहेत, आणि तुला हवे तसे विरंगुळ्याचे साधनही आहे.
देवनामिव ते सर्वं वाचि बद्धं न संशयः। स दीन इव दुर्धर्ष कस्माच्छोचसि पुत्रक
देवतांसारखे सर्व काही तुझ्या हाती आहे, यात शंका नाही. तरीही, तू बलाढ्य असूनसुद्धा, असा खिन्न का दिसतोस, मुला?
मात्रा पित्रा च पुत्रस्य यद्वै कार्यं परं स्मृतम्। प्राप्तस्त्वमसि तत्तात निखिलां नः कुलश्रियम्
मुलासाठी आई-वडिलांनी करावयाचे जे श्रेष्ठ कर्तव्य आहे, ते सर्व तुला मिळाले आहे, आणि आमच्या कुळाचा सारा मानही तुझ्याकडे आहे.
उपस्थितः सर्वकामैस्त्रिदिवे वासवो यथा। विविधैरन्नपानैश्च प्रवरैः किं नु शोचसि
स्वर्गातील इंद्रासारखा तू सर्व सुखांनी वेढलेला आहेस, उत्तम अन्नपाणी मिळते—मग तरीही तू का दुःखी आहेस?
निरुक्तं निगमं छन्दः षडङ्गान्यस्त्रशास्त्रवान्। अधीती कृतविद्यस्त्वं दशव्याकरणैः कृपात्
तू निरुक्त, वेद, छंद, षडंग आणि अस्त्रविद्या यांचा अभ्यास केला आहेस; कृपाच्या कृपेने तू दहा व्याकरणे शिकला आहेस आणि विद्वानही आहेस.
हलायुधात्कृपाद्द्रोणादस्त्रविद्यामधीतवान्। भ्राताज्येष्ठः स्थितो राज्ये किमु शोचसि पुत्रक
हलायुध, कृप आणि द्रोण यांच्याकडून तू अस्त्रविद्या शिकला आहेस; तुझा मोठा भाऊ राज्यावर आहे—मग तरीही, मुला, तू का दुःखी आहेस?
पृथग्जनैरलभ्यं यदशनाच्छादनं बहु। प्रभुः सन्भुञ्जसे पुत्र संस्तुतः सूतमागधैः
सामान्य लोकांना न मिळणारे भरपूर अन्न-वस्त्र तुला मिळते; तू स्वामी आहेस आणि सूत, मागध तुला गौरवतात.
तस्य ते विदितप्रज्ञ शोकमूलमिदं कथम्। लोकेस्मिञ्ज्येष्ठभागन्यस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
तुझी बुद्धी सर्वांना माहीत आहे—मग या जगात, सर्वश्रेष्ठ मान मिळूनसुद्धा, तुझे दुःखाचे मूळ काय आहे? मी विचारतोय, सांग.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा मन्दः क्रोधवशानुगः। पितरं प्रत्युवाचेदं स्वमतिं सम्प्रकाशयन्
हे शब्द ऐकून, तो मंदबुद्धी आणि रागाच्या वश झाला, आणि आपल्या मनातील विचार वडिलांना सांगू लागला.
अश्नाम्याच्छादये चाहं यथा कुपुरुषस्तथा। अमर्षं धारये चोग्रं निनीषुः कालपर्ययम्
मी खाणे-पिणे आणि वस्त्र परिधान करणे वाईट माणसासारखे करतो; माझ्या मनात तीव्र द्वेष आहे आणि काळाचा अंत व्हावा अशी इच्छा धरतो.
अमर्षणः स्वाः प्रकृतीरभिभूय परं स्थितः। क्लेशान्मुमुक्षुः परजान्स वै पुरुष उच्यते
जो आपल्या स्वभावावर विजय मिळवून, द्वेष न ठेवता, दुःखातून मुक्त होण्याची इच्छा करतो आणि दुसऱ्यांना ओळखतो—त्यालाच खरा पुरुष म्हणतात.