वासांसि च शुभान्यस्मै प्रददू राजशासनात्। तथागतं तु तं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः
राजाच्या आज्ञेने त्याला सुंदर वस्त्रे दिली गेली; पण अशा अवस्थेत त्याला पाहून, भीमसेन पुन्हा हसला.
अर्जुनश्च यमौ चोभौ सर्वे ते प्राहसंस्तदा। नामर्षयत्ततस्तेषामवहासममर्षणः
अर्जुन, मद्रीचे दोन्ही पुत्र आणि सर्वजण तेंव्हा हसले; पण दुर्योधन त्यांच्या उपहास सहन करू न शकल्यामुळे रागावला.
आकारं रक्षमाणस्तु न स तान्समुदैक्षत। पुनर्वसनमुत्क्षिप्य प्रतिरिष्यन्निव स्थलम्
स्वतःला सावरत, त्याने त्यांच्याकडे पाहिले नाही; पुन्हा वस्त्र उचलून, जणू काही जमिनीवरून जाणार असल्यासारखा तिथे उभा राहिला.
आरुरोह ततः सर्वे जहसुश्च पुनर्जनाः। द्वारं तु पिहिताकारं स्फाटिकं प्रेक्ष्य भूमिपः। प्रविशन्नाहतो मूर्ध्नि व्याघूर्णित इव स्थितः
नंतर, तो वर चढू लागला तेव्हा सर्व लोक पुन्हा हसले; आणि राजा जेव्हा स्फटिकासारखे बंद दिसणारे दार पाहून आत गेला, तेव्हा त्याचे डोके आपटले आणि तो गोंधळून उभा राहिला.
तादृशं च परं द्वारं स्फाटिकोरुकवाटकम्। विघट्टयन्कराभ्यां तु निष्क्रम्याग्रे पपात हा
तसेच दुसरे एक अद्भुत, मोठ्या स्फटिक फळकुटांचे दार होते; ते हातांनी उघडण्याचा प्रयत्न करताना तो पुढे पडला.
द्वारं तु वितताकारं समापेदे पुनश्च सः। तद्वृत्तं चेति मन्वानो द्वारस्थानादुपारमत्
पुन्हा एकदा, उघडे दिसणारे दुसरे दार त्याने गाठले; आणि जे घडले त्याचा विचार करत, दारापाशी उभ्या असणाऱ्यांकडून तो वळून गेला.
एवं प्रलम्भान्विविधान्प्राप्य तत्र विशाम्पते। पाण्डवेयाभ्यनुज्ञातस्ततो दुर्योधनो नृपः
अशा प्रकारे, तिथे विविध भ्रमांना सामोरे जाऊन, पांडवांनी परवानगी दिल्यावर राजा दुर्योधन तिथून निघून गेला.
अपहृष्टेन मनसा राजसूये महाक्रतौ। प्रेक्ष्य तामद्भुतामृद्धिं जगाम गजसाह्वयम्
मनात आनंद नसताना, त्या महान राजसूय यज्ञातली ती अद्भुत समृद्धी पाहून तो गजसाह्वय या नगरीकडे परतला.
पाण्डवश्रीप्रतप्तस्य ध्यायमानस्य गच्छतः। दुर्योधनस्य नृपतेः पापा मतिरजायत
पांडवांच्या वैभवाने जळत, विचार करत आणि चालत असताना, राजा दुर्योधनाच्या मनात वाईट विचार आले.
पार्थान्सुमनसो दृष्ट्वा पार्थिवांश्च वशानुगान्। कृत्स्नं चापि हितं लोकमाकुमारं कुरूद्वह
पांडव समाधानी आहेत, सर्व राजे त्यांचे ऐकतात आणि संपूर्ण जग, राजकुमारांसह, त्यांना अनुकूल आहे हे पाहून, कुरु वंशाचा आनंद असलेल्या राजाने,
महिमानं परं चापि पाण्डवानां महात्मनाम्। दूर्योधनो धार्तराष्ट्रो विवर्णः समपद्यत
महात्मा पांडवांचे श्रेष्ठ वैभव पाहून, धृतराष्ट्राचा पुत्र दुर्योधन फिकट पडला.
स तु गच्छन्ननेकाग्नः सभामेकोऽन्वचिन्तयत्। श्रियं च तामनुपमां धर्मराजस्य धीमतः
तो एकटा चालत असताना, मनात अनेक ज्वाळा पेटलेल्या अवस्थेत, बुद्धिमान धर्मराज युधिष्ठिराचे अद्वितीय वैभव आठवत राहिला.
प्रमत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनस्तदा। नाभ्यभाषत्सुबलजं भाषमाणं पुनः पुनः
त्या वेळी धृतराष्ट्राचा मुलगा दुर्योधन गोंधळून गेला होता, म्हणून शाकुनी वारंवार बोलत असताना त्याने काहीच उत्तर दिलं नाही.
अनेकाग्रं तु तं दृष्ट्वा शकुनिः प्रत्यभाषत। दुर्योधन कृतोमूलं निःश्वसन्निव गच्छसि
दुर्योधन, तू इतका हरवून गेला आहेस की, जणू काही तुझ्या मुळावरच कुऱ्हाड पडली आहे, आणि तू खोल श्वास घेत चाललास, असं शाकुनीनं पाहिलं आणि त्याला म्हणाला.
दृष्ट्वेमां पृथिवीं कृत्स्नां युधिष्ठिरवशानुगाम्। जितामस्त्रप्रतापेन श्वेताश्वस्य महात्मनः
या साऱ्या पृथ्वीवर युधिष्ठिराचं वर्चस्व पसरलेलं पाहून, आणि त्या पांढऱ्या घोड्यांच्या स्वामीच्या पराक्रमामुळे हे जिंकलेलं पाहून,
तं च यज्ञं तथाभूतं दृष्ट्वा पार्थस्य मातुल। यथा शक्रस्य देवेषु तथाभूतं महाद्युतेः
पार्थाचा तो यज्ञ, जसा देवांमध्ये इंद्राचा असतो तसा, असा भव्य आणि तेजस्वी पाहून, मामा,
अमर्षेण तु सम्पूर्णो दह्यमानो दिवानिशम्। शुचिशुक्रागमे काले शुष्ये तोयमिवाल्पकम्
रागाने भरून, दिवस-रात्र जळत राहून, तो अगदी उन्हाळ्यात थोडं पाणी जसं आटतं तसा कोमेजून जातो.
पश्य सात्वतमुख्येन शिशुपालो निपातितः। न च तत्र पुमानासीत्कश्चित्तस्य पदानुगः
सात्वतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या श्रीकृष्णानं शिशुपालाचा नाश केला, आणि तिथे त्याच्या मागे जाणारा एकही पुरुष नव्हता.
दह्यमाना हि राजानः पाण्डवोत्थेन वह्निना। क्षान्तवन्तोऽपराधं ते को हि तत्क्षन्तुमर्हति
पांडवांनी पेटवलेल्या आगीत राजे जळत होते; त्यांनी तो अपमान सहन केला—पण असं सहन कोण करू शकेल?
वासुदेवेन तत्कर्म यथाऽयुक्तं महत्कृतम्। सिद्धं च पाण्डुपुत्राणां प्रतापेन महात्मनाम्
वसुदेवाने ते कृत्य योग्य नसतानाही केलं, आणि पांडुपुत्रांच्या मोठ्या पराक्रमामुळे ते साध्य झालं.
तथाहि रत्नन्यादाय विविधानि नृपा नृपम्। उपातिष्ठन्त कौन्येयं वैश्या इव करप्रदाः
राजे वेगवेगळी रत्ने घेऊन कुंतीपुत्राकडे आले, आणि व्यापाऱ्यांनी जसा कर भरावा तसा आदर दाखवला.
श्रियं तथागतं दृष्ट्वा ज्वलन्तीमिव पाण्डवे। अमर्षवशमापन्नो दह्यामि न तथोचितः
पांडवांकडे अशी तेजस्वी श्री आली आहे हे पाहून, मला प्रचंड जळणं येतं, हे योग्य नाही, पण मी स्वतःला थांबवू शकत नाही.
वह्निमेव प्रवेक्ष्यामि भक्षयिष्यामि वा विषम्। अपो वापि प्रवेक्ष्यामिन हि शक्ष्यामि जीवितुम्
मी आगीत उडी घेईन, किंवा विष पिईन, किंवा पाण्यात जाईन—कारण मला असं जगणं सहन होत नाही.
को हि नाम पुमांल्लोके मर्षयिष्यति सत्ववान्। सपत्नानृद्ध्यतो दृष्ट्वा हीनमात्मानमेव च
जगात असा कोण पुरुष आहे, ज्याच्यात जरा जरी धैर्य असेल, तो आपल्या प्रतिस्पर्ध्यांना भरभराटताना आणि स्वतःला कमी होताना पाहून सहन करेल?
सोऽहं न स्त्री न चाप्यस्त्री न पुमान्नापुमानपि। योऽहं तां मर्षयाम्यद्य तादृशीं श्रियमागताम्
म्हणून मी ना स्त्री आहे, ना पुरुष, ना काहीच, कारण मी आज त्यांच्याकडे आलेली अशी श्री पाहूनही सहन करतो.
ईश्वरत्वं पृथिव्याश्च वसुमत्तां च तादृशीम्। यज्ञं च तादृशं दृष्ट्वा मादृशः को न संञ्ज्वरेत्
त्यांचं पृथ्वीवरचं राज्य, अशी संपत्ती, आणि असा यज्ञ पाहून, माझ्यासारख्या कोणाला जळणं येणार नाही?
अशक्तश्चैक एवाहं तामाहर्तुं नृपश्रियम्। सहायांश्च न पश्यामि तेन मृत्युं विचिन्तये
मी एकटाच आहे, त्या राजसत्तेला मिळवू शकत नाही, आणि मला मदतीला कोणीच दिसत नाही; म्हणून मी मृत्यूचाच विचार करतो.
दैवमेव परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम्। दृष्ट्वा कुन्तीसुते शुद्धां श्रियं तामहतां तथा
कुंतीपुत्राची अशी शुद्ध आणि कोणाच्याही आवाक्याबाहेरची श्री पाहून, मला वाटतं की नशीबच मोठं आहे, आणि प्रयत्न व्यर्थ आहेत.
कृतो यत्नो मया पूर्वं विनाशे तस्य सौबल। तच्च सर्वमतिक्रम्य संवृद्धोऽप्स्विव पङ्गजम्
मी पूर्वी त्याच्या विनाशासाठी खूप प्रयत्न केले, सुभलपुत्रा, पण ते सगळं फोल ठरलं, आणि तो जलातल्या कमळासारखा फुलत राहिला.
न दैवं परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम्। धार्तराष्ट्राश्च हीयन्ते पार्था वर्धन्ति नित्यशः। कृष्णस्तु सुमनास्तेषां विवर्धयति सम्पदः
मला आता नशीब मोठं वाटत नाही, ना प्रयत्न व्यर्थ वाटतात; धृतराष्ट्रपुत्र कमी होत आहेत, पण पांडव नेहमीच वाढत आहेत, आणि कृष्ण त्यांच्या संपत्तीला आनंदाने वाढवतो.