संसत्सु समयं कृत्वा धर्मराड्भ्रातृभिः सह। पितॄंस्तर्प्य यथान्यायं देवताश्च विशाम्पते
आपसात ठरवून, धर्मराजाने भावांसह पूर्वजांना आणि देवतांना योग्य रीतीने तर्पण केलं, हे राजाधिराज.
कृतमङ्गलकल्यामो भ्रातृभिः पिरवारितः। गतेषु क्षत्रियेन्द्रेषु सर्वेषु भरतर्षभ
मंगल कार्य करून आणि भावांनी आशीर्वाद दिल्यावर, जेव्हा सर्व क्षत्रिय राजे निघून गेले, हे भरतश्रेष्ठ,
युधिष्ठिरः सहामात्यः प्रविवेश पुरोत्तमम्। दुर्योधनो महाराज शकुनिश्चापि सौबलः। सभायां समणीयायां तत्रैवास्ते नराधिप
युधिष्ठिर आपल्या मंत्र्यांसह उत्तम नगरीत गेला; तर महराजा दुर्योधन आणि सुभलपुत्र शकुनी त्या सुंदर सभागृहातच राहिले, हे नराधिप.
वसन्दुर्योधनस्तस्यां सभायां पुरुषर्षभ। शनैर्ददर्श तां सर्वां सभां शकुनिना सह
त्या सभागृहात राहून, हे श्रेष्ठ पुरुषा, दुर्योधन शकुनीसोबत हळूहळू संपूर्ण सभा न्याहाळू लागला.
तस्यां दिव्यानभिप्रायान्ददर्श कुरुनन्दनः। न दृष्टपूर्वा ये तेन नगरे नागसाह्वये
कुरु वंशाचा आनंद असलेल्या त्या राजाने नागसाह्वय नावाच्या नगरीत, पूर्वी कधीही न पाहिलेली अद्भुत आणि दिव्य दृश्ये पाहिली.
स कदाचित्सभामध्ये धार्तराष्ट्रो महीपतिः। स्फाटिकं स्थलमासाद्य जलमित्यभिशङ्कया
एकदा, सभेच्या मध्यभागी, धृतराष्ट्राचा पुत्र आणि राजा दुर्योधन, स्फटिकासारख्या जमिनीला पाणी समजून तिकडे गेला.
स्ववस्त्रोत्कर्षणं राजा कृतवान्बुद्धिमोहितः। दुर्मना विमुखश्चैव परिचक्राम तां सभाम्
मनाने गोंधळलेला राजा, आपले वस्त्र उचलून, उदास आणि चेहरा वळवून त्या सभेत फिरू लागला.
ततः स्थले निपतितो दुर्मना व्रीडितो नृपः। निः श्वसन्विमुखश्चापि परिचक्राम तां सभाम्
नंतर, जमिनीवर पडल्यावर, राजा दुःखी आणि लाजलेला झाला, दीर्घ श्वास घेत, चेहरा वळवून पुन्हा त्या सभेत भटकू लागला.
ततः स्फाटिकतोयां वै स्फाटिकाम्बुजशोभिताम्। वापीं मत्वा स्थलमिव सवासाः प्रापतञ्जले
पुन्हा एकदा, स्फटिकासारख्या पाण्याने आणि स्फटिक कमळांनी शोभलेल्या विहिरीला जमिन समजून, वस्त्र घालूनच, हात जोडून तो तिथे पडला.
जले निपतितं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः। जहास जहसुश्चैव किङ्कराश्च सुयोधनम्
दुर्योधन पाण्यात पडलेला पाहून, बलवान भीमसेन आणि सेवकांनी मोठ्याने हसले.
वासांसि च शुभान्यस्मै प्रददू राजशासनात्। तथागतं तु तं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः
राजाच्या आज्ञेने त्याला सुंदर वस्त्रे दिली गेली; पण अशा अवस्थेत त्याला पाहून, भीमसेन पुन्हा हसला.
अर्जुनश्च यमौ चोभौ सर्वे ते प्राहसंस्तदा। नामर्षयत्ततस्तेषामवहासममर्षणः
अर्जुन, मद्रीचे दोन्ही पुत्र आणि सर्वजण तेंव्हा हसले; पण दुर्योधन त्यांच्या उपहास सहन करू न शकल्यामुळे रागावला.
आकारं रक्षमाणस्तु न स तान्समुदैक्षत। पुनर्वसनमुत्क्षिप्य प्रतिरिष्यन्निव स्थलम्
स्वतःला सावरत, त्याने त्यांच्याकडे पाहिले नाही; पुन्हा वस्त्र उचलून, जणू काही जमिनीवरून जाणार असल्यासारखा तिथे उभा राहिला.
आरुरोह ततः सर्वे जहसुश्च पुनर्जनाः। द्वारं तु पिहिताकारं स्फाटिकं प्रेक्ष्य भूमिपः। प्रविशन्नाहतो मूर्ध्नि व्याघूर्णित इव स्थितः
नंतर, तो वर चढू लागला तेव्हा सर्व लोक पुन्हा हसले; आणि राजा जेव्हा स्फटिकासारखे बंद दिसणारे दार पाहून आत गेला, तेव्हा त्याचे डोके आपटले आणि तो गोंधळून उभा राहिला.
तादृशं च परं द्वारं स्फाटिकोरुकवाटकम्। विघट्टयन्कराभ्यां तु निष्क्रम्याग्रे पपात हा
तसेच दुसरे एक अद्भुत, मोठ्या स्फटिक फळकुटांचे दार होते; ते हातांनी उघडण्याचा प्रयत्न करताना तो पुढे पडला.
द्वारं तु वितताकारं समापेदे पुनश्च सः। तद्वृत्तं चेति मन्वानो द्वारस्थानादुपारमत्
पुन्हा एकदा, उघडे दिसणारे दुसरे दार त्याने गाठले; आणि जे घडले त्याचा विचार करत, दारापाशी उभ्या असणाऱ्यांकडून तो वळून गेला.
एवं प्रलम्भान्विविधान्प्राप्य तत्र विशाम्पते। पाण्डवेयाभ्यनुज्ञातस्ततो दुर्योधनो नृपः
अशा प्रकारे, तिथे विविध भ्रमांना सामोरे जाऊन, पांडवांनी परवानगी दिल्यावर राजा दुर्योधन तिथून निघून गेला.
अपहृष्टेन मनसा राजसूये महाक्रतौ। प्रेक्ष्य तामद्भुतामृद्धिं जगाम गजसाह्वयम्
मनात आनंद नसताना, त्या महान राजसूय यज्ञातली ती अद्भुत समृद्धी पाहून तो गजसाह्वय या नगरीकडे परतला.
पाण्डवश्रीप्रतप्तस्य ध्यायमानस्य गच्छतः। दुर्योधनस्य नृपतेः पापा मतिरजायत
पांडवांच्या वैभवाने जळत, विचार करत आणि चालत असताना, राजा दुर्योधनाच्या मनात वाईट विचार आले.
पार्थान्सुमनसो दृष्ट्वा पार्थिवांश्च वशानुगान्। कृत्स्नं चापि हितं लोकमाकुमारं कुरूद्वह
पांडव समाधानी आहेत, सर्व राजे त्यांचे ऐकतात आणि संपूर्ण जग, राजकुमारांसह, त्यांना अनुकूल आहे हे पाहून, कुरु वंशाचा आनंद असलेल्या राजाने,
महिमानं परं चापि पाण्डवानां महात्मनाम्। दूर्योधनो धार्तराष्ट्रो विवर्णः समपद्यत
महात्मा पांडवांचे श्रेष्ठ वैभव पाहून, धृतराष्ट्राचा पुत्र दुर्योधन फिकट पडला.
स तु गच्छन्ननेकाग्नः सभामेकोऽन्वचिन्तयत्। श्रियं च तामनुपमां धर्मराजस्य धीमतः
तो एकटा चालत असताना, मनात अनेक ज्वाळा पेटलेल्या अवस्थेत, बुद्धिमान धर्मराज युधिष्ठिराचे अद्वितीय वैभव आठवत राहिला.
प्रमत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनस्तदा। नाभ्यभाषत्सुबलजं भाषमाणं पुनः पुनः
त्या वेळी धृतराष्ट्राचा मुलगा दुर्योधन गोंधळून गेला होता, म्हणून शाकुनी वारंवार बोलत असताना त्याने काहीच उत्तर दिलं नाही.
अनेकाग्रं तु तं दृष्ट्वा शकुनिः प्रत्यभाषत। दुर्योधन कृतोमूलं निःश्वसन्निव गच्छसि
दुर्योधन, तू इतका हरवून गेला आहेस की, जणू काही तुझ्या मुळावरच कुऱ्हाड पडली आहे, आणि तू खोल श्वास घेत चाललास, असं शाकुनीनं पाहिलं आणि त्याला म्हणाला.
दृष्ट्वेमां पृथिवीं कृत्स्नां युधिष्ठिरवशानुगाम्। जितामस्त्रप्रतापेन श्वेताश्वस्य महात्मनः
या साऱ्या पृथ्वीवर युधिष्ठिराचं वर्चस्व पसरलेलं पाहून, आणि त्या पांढऱ्या घोड्यांच्या स्वामीच्या पराक्रमामुळे हे जिंकलेलं पाहून,
तं च यज्ञं तथाभूतं दृष्ट्वा पार्थस्य मातुल। यथा शक्रस्य देवेषु तथाभूतं महाद्युतेः
पार्थाचा तो यज्ञ, जसा देवांमध्ये इंद्राचा असतो तसा, असा भव्य आणि तेजस्वी पाहून, मामा,
अमर्षेण तु सम्पूर्णो दह्यमानो दिवानिशम्। शुचिशुक्रागमे काले शुष्ये तोयमिवाल्पकम्
रागाने भरून, दिवस-रात्र जळत राहून, तो अगदी उन्हाळ्यात थोडं पाणी जसं आटतं तसा कोमेजून जातो.
पश्य सात्वतमुख्येन शिशुपालो निपातितः। न च तत्र पुमानासीत्कश्चित्तस्य पदानुगः
सात्वतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या श्रीकृष्णानं शिशुपालाचा नाश केला, आणि तिथे त्याच्या मागे जाणारा एकही पुरुष नव्हता.
दह्यमाना हि राजानः पाण्डवोत्थेन वह्निना। क्षान्तवन्तोऽपराधं ते को हि तत्क्षन्तुमर्हति
पांडवांनी पेटवलेल्या आगीत राजे जळत होते; त्यांनी तो अपमान सहन केला—पण असं सहन कोण करू शकेल?
वासुदेवेन तत्कर्म यथाऽयुक्तं महत्कृतम्। सिद्धं च पाण्डुपुत्राणां प्रतापेन महात्मनाम्
वसुदेवाने ते कृत्य योग्य नसतानाही केलं, आणि पांडुपुत्रांच्या मोठ्या पराक्रमामुळे ते साध्य झालं.