ततो वै हेमयूपांश्च सर्वरत्नसमाचितान्। शोभार्थं कारयामास सहदेवो महाद्युतिः
नंतर तेजस्वी सहदेवाने शोभेसाठी सर्व प्रकारच्या रत्नांनी सजवलेले सोन्याचे यूप उभारले.
ददृशुस्तोरणान्यत्र हेमतालमयानि च। स यज्ञस्तोरणैस्तैश्च ग्रहैर्द्योरिव सम्बभौ
तेथे लोकांनी सोन्याच्या आणि ताडाच्या लाकडाच्या तोरणा पाहिल्या; त्या तोरणांनी तो यज्ञ आकाशातील ग्रहांनी शोभून दिसावा तसा उजळून गेला.
तालानां तोरणैर्हैमैर्दान्तैरिव दिशागजैः। दिक्षु सर्वासु विन्यस्तैस्तेजोभिर्भास्करैर्यथा
सर्व दिशांना सोन्याच्या ताडाच्या तोरणांनी, जणू दिशांच्या हत्तींच्या दातांसारख्या, सूर्याच्या तेजाने सर्वत्र शोभून दिसत होत्या.
सकिरीटैर्नृपैश्चैव शुशुभे तत्सदस्तदा। देवैर्दिव्यैश्च यक्षैश्च उरगैर्दिव्यमानुषैः
त्या वेळी ती सभा मुकुटधारी राजे, देव, दिव्य यक्ष, नाग आणि दिव्य-मानवी लोकांनी शोभून गेली होती.
विद्याधरगणैः कीर्णः पाण्डवस्य महात्मनः। स राजसूयः शुशुभे धर्मराजस्य धीमतः
महात्मा पांडव धर्मराज युधिष्ठिर यांच्या राजसूय यज्ञात विद्या धारणारे अनेक गट गोळा झाले होते. त्या यज्ञाची शोभा फारच खुलली होती.
गन्धर्वगणसङ्कीर्णः शोभितोऽप्सरसां गणैः। देवैर्मुनिगणैर्यक्षैर्देवलोक इवापरः
गंधर्वांचे समूह आणि सुंदर अप्सरा यांच्या संगतीने तो यज्ञ जणू दुसऱ्या देवांच्या लोकासारखा दिसत होता. देव, ऋषी, यक्ष सगळे तिथे उपस्थित होते.
स किम्पुरुषगीतैश्च किन्नरैरुपशोभितः। नारदश्च जगौ तत्र तुम्बुरुश्च महाद्युतिः
किंपुरुष आणि किन्नर यांच्या गाण्यांनी यज्ञस्थळ सजले होते. तिथे नारद आणि तेजस्वी तुम्बुरू यांनीही गाणे गायले.
विश्वासुश्चित्रसेनस्तथाऽन्ये गीतकोविदाः। रमयन्ति स्म तान्सर्वान्यज्ञकर्मान्तरेष्वथ
विश्वावसु, चित्रसेन आणि इतर गाण्यात निपुण असलेले सर्वजण यज्ञातील सर्वांना कर्मकांडांच्या वेळी आनंद देत होते.
तत्र चाप्सरसः सर्वाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः। ननृतुश्च जगुश्चात्र नित्यं कर्मान्तरेष्वथ
तिथे सर्व सुंदर आणि मनोहारी अप्सरा नित्य कर्मकांडांच्या वेळी नाचत आणि गात होत्या.
इतिहासपुराणानि आख्यानानि च सर्वशः। ऊचुर्वै शब्दशास्त्रज्ञा नित्यं कर्मान्तरेष्वथ
शब्दविद्या जाणणाऱ्यांनी तिथे इतिहास, पुराणे आणि विविध कथा प्रत्येक विधीमध्ये सांगितल्या.
भेर्यश्च मुरजाश्चैव मड्डुका गोमुखाश्च ये। शृङ्गवंशाम्बुजा वीणाः श्रूयन्ते स्म सहस्रशः
तिथे हजारो भेरी, मृदंग, मडूक, गोमुख, शृंग, वंशी, कमळ आणि वीणा यांचे सूर ऐकू येत होते.
लोकेऽस्मिन्सर्वविप्राश्च वैश्याः शूद्रा नृपादयः। सर्वे म्लेच्छाः सर्वगणास्त्वादिमध्यान्तजास्तथा
त्या ठिकाणी सर्व ब्राह्मण, वैश्य, शूद्र, राजे आणि सर्व जाती-धर्माचे लोक, तसेच विविध देशांतून आलेले सगळे लोक उपस्थित होते.
नानादेशसमुद्भूतैर्नानाजातिभिरागतैः। पर्याप्त इव लोकोऽयं युधिष्ठिरनिवेशने
अनेक प्रदेशांतून, वेगवेगळ्या जातींचे लोक तिथे जमले होते. त्यामुळे जणू संपूर्ण जगच युधिष्ठिरांच्या राजवाड्यात सामावले आहे असे वाटत होते.
भीष्मद्रोणादयः सर्वे कुरवः ससुयोधनाः। वृष्णयश्च समग्राश्च पाञ्चालाश्चापि सर्वशः
भीष्म, द्रोण, सुयोधन आणि इतर सर्व कुरू, तसेच सर्व वृष्णी आणि पाञ्चालही तिथे उपस्थित होते.
यज्ञेऽस्मिन्सर्वकर्माणि चक्रुर्दासा इव क्रतौ। एवं प्रवृत्तो यज्ञः स धर्मराजस्य धीमतः
त्या यज्ञात सर्व कामे अगदी सेवकांसारखी पार पाडली जात होती. अशा प्रकारे धर्मराज युधिष्ठिरांचा यज्ञ उत्तमरीत्या चालू होता.
शुशुभे च महाबाहो सोमस्येव क्रतुर्यथा। वस्त्राणि कम्बलांश्चैव प्रावारांश्चैव सर्वदा
हे महाबाहो, तो यज्ञ सोमयज्ञासारखा तेजस्वी दिसत होता. तिथे नेहमीच वस्त्रे, कम्बळे आणि उबदार झगे उपलब्ध होते.
निष्कहेमजभाण्डानि भूषणानि च सर्वशः। प्रददौ तत्र विप्राणां धर्मराजो युधिष्ठिरः
तिथे धर्मराज युधिष्ठिर यांनी ब्राह्मणांना सर्व प्रकारचे सुवर्ण, दागिने आणि अलंकार भरपूर प्रमाणात दिले.
यानि तत्र महीपालैर्लब्धवान्भरतर्षभः। तानि सर्वाणि रत्नानि ब्राह्मणानां ददौ तदा
भारतश्रेष्ठ युधिष्ठिरांना राजांनी दिलेली सर्व मौल्यवान रत्ने त्यांनी त्या वेळी ब्राह्मणांना दिली.
ततः स कुरुराजस्य सर्वकर्मसमृद्धिमान्। यज्ञः प्रीतिकरो राजन्संबभौ विपुलोत्सवः
मग कुरुराज युधिष्ठिरांचा सर्व विधींनी परिपूर्ण असा तो यज्ञ मोठ्या आनंदाने आणि जल्लोषात पार पडला.
शान्तविघ्नः सुखारम्भः प्रभूतधनधान्यवान्। अन्नवान्बहुभक्ष्यश्च केशवेन सुरक्षितः
तो यज्ञ कुठलाही विघ्न न येता, सुखाने सुरू झाला. धन, धान्य, अन्न आणि विविध स्वादिष्ट पदार्थ मुबलक होते. केशवाने त्याची नीट काळजी घेतली.
समापयामास च तं राजसूयं महाक्रतुम्। `कोटिसहस्रं प्रददौ ब्राह्मणानां महात्मनाम्
त्यांनी तो राजसूय यज्ञ पूर्ण केला आणि त्या महान ब्राह्मणांना कोटी सोन्याच्या मुद्रांचा दान दिले.
न करिष्यति तं लोके कश्चिदन्यो महीपतिः। याजकाः सर्वकामैश्च सततं ततृपुर्धनैः
असा यज्ञ या जगात दुसरा कोणताही राजा करू शकणार नाही. यज्ञातील सर्व पुरोहित आणि यजमान नेहमीच सर्व इच्छित संपत्तीने तृप्त होते.
ततश्चावभृथस्नातः स राजा पाण्डुनन्दनः। व्यासं धौम्यं वसिष्ठं च नारदं च महामुनिम्
त्यावेळी, त्या यज्ञाची पूर्णता झाल्यावर, पांडूचा पुत्र राजा स्नान करून व्यास, धौम्य, वसिष्ठ आणि महान ऋषी नारद यांना सन्मानाने वंदन करू लागला.
सुमन्तु जैमिनिं पैलं वैशम्पायनमेव च। याज्ञवल्क्यं च कपिलं कपालं कौशिकं तथा। सर्वांश्च ऋत्विक्प्रवरान्पूजयामास सत्कृतान्
त्याने सुमंतु, जैमिनी, पैल, वैशंपायन, याज्ञवल्क्य, कपिल, कपाळ, कौशिक आणि सर्व प्रमुख ऋत्विज यांनाही योग्य सन्मान दिला.
युष्मत्प्रसादात्प्राप्तोऽयं राजसूयो महाक्रतुः। जनार्दनप्रसादाद्धि सम्पूर्णो मे मनोरथः
तुमच्या कृपेने हा महान राजसूय यज्ञ पूर्ण झाला; आणि जनार्दनाच्या कृपेने माझी मनोकामना पूर्ण झाली.
अथ यज्ञं समाप्यान्ते पूजयामास माधवम्। बलदेव च देवेशं भीष्माद्यांश्च कुरूद्वहान्
नंतर, यज्ञाची समाप्ती झाल्यावर, त्याने माधवाची पूजा केली, तसेच देवांचा स्वामी बलराम आणि भीष्मादी प्रमुख कुरुवंशीयांचाही सन्मान केला.
ततस्त्ववभृथस्नातं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्। समस्तं पार्थिवं क्षत्रमुपगम्येदमब्रवीत्
यानंतर, धर्मात्मा युधिष्ठिराने यज्ञानंतर स्नान केल्यावर, सर्व राजे त्याच्याकडे आले आणि त्याला म्हणाले.
दिष्ट्या वर्धसि धर्मज्ञ साम्राज्यं प्राप्तवानसि। आजमीढाजमीढानां यशः संवर्धितं त्वया
भाग्याने, धर्म जाणणारा राजा, तू प्रगती करत आहेस आणि सम्राटपद प्राप्त केलेस; आजमीड वंशाचे यश तुझ्यामुळे वाढले आहे.
कर्मणैतेन राजेन्द्र धर्मश्च सुमहान्कृतः। आपृच्छामो नरव्याघ्र सर्वकामैः सूपूजिताः
राजाधिराज, या कृत्यामुळे तू मोठे धर्मकार्य केले आहेस; नरव्याघ्र, आम्हा सर्वांची योग्य प्रकारे पूजा करून आमच्या सर्व इच्छा पूर्ण केल्यावर, आम्ही आता परत जातो.
स्वराष्ट्राणि गमिष्यामस्तदनुज्ञातुमर्हसि। श्रुत्वा तु वचनं राज्ञां धर्मराजो युधिष्ठिरः
आता आम्ही आमच्या-आमच्या राज्यात परतू इच्छितो; तू आम्हाला परवानगी द्यावी. राजांची ही वचने ऐकून धर्मराज युधिष्ठिर म्हणाला,