स्थापितस्तत्र सञ्ज्ञार्थं शङ्खोऽध्मायत नित्यशः। मुहुर्मुहुः प्रणादस्तु तस्य शङ्खस्य भारत
तिथे एक शंख ठेवला होता, तो नेहमी फुंकला जायचा; त्याचा मोठा आवाज वारंवार ऐकू येत होता, हे भारत.
उत्तमः श्रूयते शब्दः श्रुत्वा विस्मयमागमन्। एवं प्रवृत्ते यज्ञे तु तुष्टपुष्टजनायुते
तो सुंदर आवाज ऐकून सगळ्यांना आश्चर्य वाटले; अशा रीतीने, यज्ञ चालू असताना तिथे सर्वजण तृप्त आणि सुखी होते.
अन्नस्य बहुशो राजन्नुत्सेधाः पर्वतोपमाः। दधिकुल्याश्च ददृशुः सर्पिषश्च ह्रदाञ्जनाः
राजन, तिथे अन्नाचे ढीग पर्वतासारखे उंच होते; लोकांना दहीच्या प्रवाह आणि तुपाची तळी दिसत होती.
जम्बूद्वीपो हि सकलो नानाजनपदायुतः। राजन्नदृश्यतैकस्थो राज्ञस्तस्मिन्महाक्रतौ
संपूर्ण जंबूद्वीप, वेगवेगळ्या लोकांनी आणि प्रदेशांनी भरलेला, जणू त्या राजाच्या मोठ्या यज्ञात एकत्र जमला होता.
तत्र राजसहस्राणि पुरुषाणां ततस्ततः। गृहीत्वा धनमाजग्मुस्तस्य राज्ञो महाक्रतौ
तिथे, हजारो राजे आणि माणसे वेगवेगळ्या ठिकाणाहून धन घेऊन त्या राजाच्या मोठ्या यज्ञात आले.
राजानः स्रग्विणश्चैव संमृष्टमणिकुण्डलाः। तान्परीविविषुर्विप्राञ्छतशोऽथ सहस्रशः
राजे, फुलांच्या माळा आणि झळाळत्या रत्नांच्या कुंडलांनी सजलेले, शेकडो-हजारोंनी ब्राह्मणांना वेढून उभे होते.
विविधान्यन्नपानानि लेह्यानि विविधानि च। तेषां नृपोपभोग्यानि ब्राह्मणेभ्यो ददुः स्म ते
राजांसाठी ठेवलेली विविध प्रकारची अन्नपाने आणि अनेक चविष्ट पदार्थ त्यांनी ब्राह्मणांना दिली.
नानाविधानि भक्ष्याणि स्वादुपुष्पफलानि च। गुलानि स्वादुक्षौद्राणि ददुस्ते ब्राह्मणेषु वै
ब्राह्मणांना त्यांनी अनेक प्रकारच्या गोड पदार्थांसह, स्वादिष्ट फुले-फळे आणि मधाने बनवलेली गोडाई दिली.
एतानि सततं भुक्त्वा तस्मिन्यज्ञे द्विजातयः। परां प्रीतिं ययुः सर्वे मोदमानास्ततस्ततः
त्या यज्ञात हे सर्व पदार्थ सातत्याने खाऊन सर्व द्विजजन अतिशय आनंदित झाले आणि वारंवार हर्षाने भरून गेले.
एवं प्रमुदितं सर्वं बहुशो धनधान्यवत्। यज्ञवाटं नृपा दृष्ट्वा विस्मयं परमं ययुः
धनधान्याने समृद्ध आणि आनंदाने भरलेला तो यज्ञवाटा पाहून सर्व राजे अत्यंत आश्चर्यचकित झाले.
यथाबद्धूयमानाग्निं राजसूयं महाक्रतुम्। पाण्डवस्य यथाशास्त्रं जुहुवुः सर्वयाजकाः
पांडवांच्या राजसूय या महान यज्ञात सर्व याजकांनी शास्त्रानुसार व्यवस्थित पेटवलेल्या अग्नीत हवन केले.
व्यासधौम्यादयः सर्वे विधिवत्षोडशर्त्विजः। स्वस्वकर्माणि चक्रुस्ते पाण्डवस्य महाक्रतौ
व्यास, धौम्य आणि इतर सोळा ऋत्विजांनी पांडवांच्या त्या महान यज्ञात आपापली कर्तव्ये विधिपूर्वक पार पाडली.
नाषडङ्गविदत्रासीत्सदस्यो नाबहुश्रुतः। नाव्रतो नानुपाध्यायो न पापो नाक्षमो द्विजः
तेथे एकही सभासद असा नव्हता ज्याला वेदांचे सहा अंग माहित नव्हते, किंवा जो अल्पशिक्षित, व्रतनिष्ठ नसलेला, गुरुरहित, पापी किंवा संयम नसलेला होता.
न तत्र कृपणः कश्चिद्दरिद्रो न बभूव ह। क्षुधितो दुःखितो वापि प्राकृतो वापि मानुषः
त्या ठिकाणी कोणीही गरीब, दीन, उपाशी, दुःखी किंवा हलक्या स्थितीतील नव्हता.
भोजनं भोजनार्थिभ्यो दापयामास सर्वदा। सहदेवो महातेजाः सततं राजशासनात्
राजाच्या आज्ञेने, तेजस्वी सहदेव नेहमीच जेवणाची गरज असणाऱ्यांना अन्न देत असे.
संस्तरे कुशलाश्चापि सर्वकर्माणि याजकाः। दिवस दिवसे चक्रुर्यथाशास्त्रार्थचक्षुषः
सर्व कर्मकांडात निपुण असलेल्या याजकांनी दररोज शास्त्रार्थ समजून सर्व कामे केली.
ब्राह्मणा देवशास्त्रज्ञः कथाश्चक्रुश्च सर्वतः। रेमिरे च कथान्ते तु सर्वे तस्मिन्महाक्रतौ
देवतांच्या शास्त्रात पारंगत ब्राह्मण सर्वत्र चर्चा करत आणि त्या संवादाच्या शेवटी सर्वजण त्या महान यज्ञात आनंदित होत.
सा वेदिर्वेदसम्पन्नैर्देवद्विजमहर्षिभिः। बभासे तदा कीर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिवामला
वेदपारंगत देव, ब्राह्मण आणि महर्षी यांनी भरलेली ती वेदी त्या वेळी तारकांनी सजलेल्या निर्मळ आकाशासारखी उजळून निघाली.
पाण्डित्यदर्शनार्थाय केचन द्विजसत्तमाः। तर्कार्थमागताः केचित्केचिद्विद्याभिमानिनः
काही श्रेष्ठ ब्राह्मण आपले पांडित्य दाखवण्यासाठी, काही वादासाठी आणि काहींनी आपल्या विद्वत्तेचा अभिमान म्हणून आले होते.
केचिद्दिदृक्षया केचिद्भीत्या राज्ञः प्रतापिनः। सर्वेऽप्यवभृथस्नाता याजकाः केचन द्विजाः
काही जिज्ञासेने, काही पराक्रमी राजाच्या भीतीने आले; सर्व याजक आणि काही ब्राह्मण अवभृथस्नान करून होते.
ततो वै हेमयूपांश्च सर्वरत्नसमाचितान्। शोभार्थं कारयामास सहदेवो महाद्युतिः
नंतर तेजस्वी सहदेवाने शोभेसाठी सर्व प्रकारच्या रत्नांनी सजवलेले सोन्याचे यूप उभारले.
ददृशुस्तोरणान्यत्र हेमतालमयानि च। स यज्ञस्तोरणैस्तैश्च ग्रहैर्द्योरिव सम्बभौ
तेथे लोकांनी सोन्याच्या आणि ताडाच्या लाकडाच्या तोरणा पाहिल्या; त्या तोरणांनी तो यज्ञ आकाशातील ग्रहांनी शोभून दिसावा तसा उजळून गेला.
तालानां तोरणैर्हैमैर्दान्तैरिव दिशागजैः। दिक्षु सर्वासु विन्यस्तैस्तेजोभिर्भास्करैर्यथा
सर्व दिशांना सोन्याच्या ताडाच्या तोरणांनी, जणू दिशांच्या हत्तींच्या दातांसारख्या, सूर्याच्या तेजाने सर्वत्र शोभून दिसत होत्या.
सकिरीटैर्नृपैश्चैव शुशुभे तत्सदस्तदा। देवैर्दिव्यैश्च यक्षैश्च उरगैर्दिव्यमानुषैः
त्या वेळी ती सभा मुकुटधारी राजे, देव, दिव्य यक्ष, नाग आणि दिव्य-मानवी लोकांनी शोभून गेली होती.
विद्याधरगणैः कीर्णः पाण्डवस्य महात्मनः। स राजसूयः शुशुभे धर्मराजस्य धीमतः
महात्मा पांडव धर्मराज युधिष्ठिर यांच्या राजसूय यज्ञात विद्या धारणारे अनेक गट गोळा झाले होते. त्या यज्ञाची शोभा फारच खुलली होती.
गन्धर्वगणसङ्कीर्णः शोभितोऽप्सरसां गणैः। देवैर्मुनिगणैर्यक्षैर्देवलोक इवापरः
गंधर्वांचे समूह आणि सुंदर अप्सरा यांच्या संगतीने तो यज्ञ जणू दुसऱ्या देवांच्या लोकासारखा दिसत होता. देव, ऋषी, यक्ष सगळे तिथे उपस्थित होते.
स किम्पुरुषगीतैश्च किन्नरैरुपशोभितः। नारदश्च जगौ तत्र तुम्बुरुश्च महाद्युतिः
किंपुरुष आणि किन्नर यांच्या गाण्यांनी यज्ञस्थळ सजले होते. तिथे नारद आणि तेजस्वी तुम्बुरू यांनीही गाणे गायले.
विश्वासुश्चित्रसेनस्तथाऽन्ये गीतकोविदाः। रमयन्ति स्म तान्सर्वान्यज्ञकर्मान्तरेष्वथ
विश्वावसु, चित्रसेन आणि इतर गाण्यात निपुण असलेले सर्वजण यज्ञातील सर्वांना कर्मकांडांच्या वेळी आनंद देत होते.
तत्र चाप्सरसः सर्वाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः। ननृतुश्च जगुश्चात्र नित्यं कर्मान्तरेष्वथ
तिथे सर्व सुंदर आणि मनोहारी अप्सरा नित्य कर्मकांडांच्या वेळी नाचत आणि गात होत्या.
इतिहासपुराणानि आख्यानानि च सर्वशः। ऊचुर्वै शब्दशास्त्रज्ञा नित्यं कर्मान्तरेष्वथ
शब्दविद्या जाणणाऱ्यांनी तिथे इतिहास, पुराणे आणि विविध कथा प्रत्येक विधीमध्ये सांगितल्या.