तस्मिन्यज्ञे प्रवृत्ते तु वाग्मिनो हेतुवादिनः। हेतुवादान्बहून्प्राहुः परपक्षजिगीषवः
त्या यज्ञाच्या वेळी, वादविवादात निपुण आणि बोलण्यात पटाईत लोकांनी, विरोधकांना हरवण्यासाठी अनेक तर्क मांडले.
ददृशुस्ते नृपतयो यज्ञस्य विधिमुत्तमम्। उपेन्द्रस्येव विहितं सहदेवेन भारत
त्या वेळी, राजांनी सहदेवाने उपेंद्रासाठी केलेल्या यज्ञाची उत्तम पद्धत पाहिली, हे भारत.
तद्यज्ञे न्यवसन्राजन्ब्राह्मणा भृशमुत्सुकाः। कथयन्तः कथाः पुण्याः पश्यन्तो नटनर्तकान्
त्या यज्ञात, राजन, ब्राह्मण मोठ्या उत्सुकतेने तिथे राहिले, पुण्याच्या कथा सांगत आणि नट-नर्तकांचे खेळ पाहत होते.
ददृशुस्तोरणान्यत्र हेमतालमयानि च। दीप्तभास्करतुल्यानि प्रदीप्तानीव तेजसा
तिथे त्यांनी सोन्याच्या आणि तांब्याच्या कमानी पाहिल्या, ज्या तेजाने झळकत होत्या, जणू काही त्या स्वतःच्या प्रकाशाने उजळल्या होत्या.
स यज्ञस्तोरणैस्तत्र ग्रहैर्द्योरिव सम्बभौ। शय्यासनविहारांश्च सुबहून्रत्नसंवृतान्
त्या यज्ञातल्या कमानींमुळे तो यज्ञ जणू आकाशातील ताऱ्यांनी शोभून गेला होता. तिथे अनेक पलंग, आसने आणि विश्रांतीची ठिकाणे होती, सगळी रत्नांनी मढवलेली.
घटान्पात्रीकटाहानि कलशानि समन्ततः। न ते किञ्चिदसौवर्णमपश्यंस्तत्र पार्थिवाः
सर्वत्र घडे, ताट, वाट्या आणि कलश दिसत होते; राजांना तिथे सोन्याशिवाय दुसरे काहीच दिसले नाही.
भुञ्जानानां च विप्राणां स्वादुभोज्यैः पृथग्विधैः। अनिशं श्रूयते तत्र मुदितानां महात्मनाम्
ब्राह्मण वेगवेगळ्या स्वादिष्ट पदार्थांचा आस्वाद घेत होते आणि त्या महान आत्म्यांच्या आनंदी आवाजांनी सगळीकडे गूंजत होते.
दीयतां दीयतामेषां भुज्यतां भुज्यतामिति। एवम्प्रकाराः सञ्जल्पाः श्रूयन्ते तत्र नित्यशः
"द्या, द्या त्यांना! खाऊ द्या, खाऊ द्या!" असे शब्द तिथे नेहमी ऐकू येत होते.
ओदनानां विकाराणि स्वादूनि च बहूनि च। विविधआनि च भक्ष्याणि पेयानि मधुराणि च
तिथे अनेक प्रकारचे स्वादिष्ट भाताचे पदार्थ, विविध खाण्याचे आणि गोड पेये होते.
ददुर्द्विजानां सततं राजप्रेष्या महाध्वरे। पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां भुञ्जतां तदा
राजाचे सेवक त्या मोठ्या यज्ञात ब्राह्मणांना नेहमीच देत होते; त्या वेळी एक लाख ब्राह्मण तिथे जेवत होते.
स्थापितस्तत्र सञ्ज्ञार्थं शङ्खोऽध्मायत नित्यशः। मुहुर्मुहुः प्रणादस्तु तस्य शङ्खस्य भारत
तिथे एक शंख ठेवला होता, तो नेहमी फुंकला जायचा; त्याचा मोठा आवाज वारंवार ऐकू येत होता, हे भारत.
उत्तमः श्रूयते शब्दः श्रुत्वा विस्मयमागमन्। एवं प्रवृत्ते यज्ञे तु तुष्टपुष्टजनायुते
तो सुंदर आवाज ऐकून सगळ्यांना आश्चर्य वाटले; अशा रीतीने, यज्ञ चालू असताना तिथे सर्वजण तृप्त आणि सुखी होते.
अन्नस्य बहुशो राजन्नुत्सेधाः पर्वतोपमाः। दधिकुल्याश्च ददृशुः सर्पिषश्च ह्रदाञ्जनाः
राजन, तिथे अन्नाचे ढीग पर्वतासारखे उंच होते; लोकांना दहीच्या प्रवाह आणि तुपाची तळी दिसत होती.
जम्बूद्वीपो हि सकलो नानाजनपदायुतः। राजन्नदृश्यतैकस्थो राज्ञस्तस्मिन्महाक्रतौ
संपूर्ण जंबूद्वीप, वेगवेगळ्या लोकांनी आणि प्रदेशांनी भरलेला, जणू त्या राजाच्या मोठ्या यज्ञात एकत्र जमला होता.
तत्र राजसहस्राणि पुरुषाणां ततस्ततः। गृहीत्वा धनमाजग्मुस्तस्य राज्ञो महाक्रतौ
तिथे, हजारो राजे आणि माणसे वेगवेगळ्या ठिकाणाहून धन घेऊन त्या राजाच्या मोठ्या यज्ञात आले.
राजानः स्रग्विणश्चैव संमृष्टमणिकुण्डलाः। तान्परीविविषुर्विप्राञ्छतशोऽथ सहस्रशः
राजे, फुलांच्या माळा आणि झळाळत्या रत्नांच्या कुंडलांनी सजलेले, शेकडो-हजारोंनी ब्राह्मणांना वेढून उभे होते.
विविधान्यन्नपानानि लेह्यानि विविधानि च। तेषां नृपोपभोग्यानि ब्राह्मणेभ्यो ददुः स्म ते
राजांसाठी ठेवलेली विविध प्रकारची अन्नपाने आणि अनेक चविष्ट पदार्थ त्यांनी ब्राह्मणांना दिली.
नानाविधानि भक्ष्याणि स्वादुपुष्पफलानि च। गुलानि स्वादुक्षौद्राणि ददुस्ते ब्राह्मणेषु वै
ब्राह्मणांना त्यांनी अनेक प्रकारच्या गोड पदार्थांसह, स्वादिष्ट फुले-फळे आणि मधाने बनवलेली गोडाई दिली.
एतानि सततं भुक्त्वा तस्मिन्यज्ञे द्विजातयः। परां प्रीतिं ययुः सर्वे मोदमानास्ततस्ततः
त्या यज्ञात हे सर्व पदार्थ सातत्याने खाऊन सर्व द्विजजन अतिशय आनंदित झाले आणि वारंवार हर्षाने भरून गेले.
एवं प्रमुदितं सर्वं बहुशो धनधान्यवत्। यज्ञवाटं नृपा दृष्ट्वा विस्मयं परमं ययुः
धनधान्याने समृद्ध आणि आनंदाने भरलेला तो यज्ञवाटा पाहून सर्व राजे अत्यंत आश्चर्यचकित झाले.
यथाबद्धूयमानाग्निं राजसूयं महाक्रतुम्। पाण्डवस्य यथाशास्त्रं जुहुवुः सर्वयाजकाः
पांडवांच्या राजसूय या महान यज्ञात सर्व याजकांनी शास्त्रानुसार व्यवस्थित पेटवलेल्या अग्नीत हवन केले.
व्यासधौम्यादयः सर्वे विधिवत्षोडशर्त्विजः। स्वस्वकर्माणि चक्रुस्ते पाण्डवस्य महाक्रतौ
व्यास, धौम्य आणि इतर सोळा ऋत्विजांनी पांडवांच्या त्या महान यज्ञात आपापली कर्तव्ये विधिपूर्वक पार पाडली.
नाषडङ्गविदत्रासीत्सदस्यो नाबहुश्रुतः। नाव्रतो नानुपाध्यायो न पापो नाक्षमो द्विजः
तेथे एकही सभासद असा नव्हता ज्याला वेदांचे सहा अंग माहित नव्हते, किंवा जो अल्पशिक्षित, व्रतनिष्ठ नसलेला, गुरुरहित, पापी किंवा संयम नसलेला होता.
न तत्र कृपणः कश्चिद्दरिद्रो न बभूव ह। क्षुधितो दुःखितो वापि प्राकृतो वापि मानुषः
त्या ठिकाणी कोणीही गरीब, दीन, उपाशी, दुःखी किंवा हलक्या स्थितीतील नव्हता.
भोजनं भोजनार्थिभ्यो दापयामास सर्वदा। सहदेवो महातेजाः सततं राजशासनात्
राजाच्या आज्ञेने, तेजस्वी सहदेव नेहमीच जेवणाची गरज असणाऱ्यांना अन्न देत असे.
संस्तरे कुशलाश्चापि सर्वकर्माणि याजकाः। दिवस दिवसे चक्रुर्यथाशास्त्रार्थचक्षुषः
सर्व कर्मकांडात निपुण असलेल्या याजकांनी दररोज शास्त्रार्थ समजून सर्व कामे केली.
ब्राह्मणा देवशास्त्रज्ञः कथाश्चक्रुश्च सर्वतः। रेमिरे च कथान्ते तु सर्वे तस्मिन्महाक्रतौ
देवतांच्या शास्त्रात पारंगत ब्राह्मण सर्वत्र चर्चा करत आणि त्या संवादाच्या शेवटी सर्वजण त्या महान यज्ञात आनंदित होत.
सा वेदिर्वेदसम्पन्नैर्देवद्विजमहर्षिभिः। बभासे तदा कीर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिवामला
वेदपारंगत देव, ब्राह्मण आणि महर्षी यांनी भरलेली ती वेदी त्या वेळी तारकांनी सजलेल्या निर्मळ आकाशासारखी उजळून निघाली.
पाण्डित्यदर्शनार्थाय केचन द्विजसत्तमाः। तर्कार्थमागताः केचित्केचिद्विद्याभिमानिनः
काही श्रेष्ठ ब्राह्मण आपले पांडित्य दाखवण्यासाठी, काही वादासाठी आणि काहींनी आपल्या विद्वत्तेचा अभिमान म्हणून आले होते.
केचिद्दिदृक्षया केचिद्भीत्या राज्ञः प्रतापिनः। सर्वेऽप्यवभृथस्नाता याजकाः केचन द्विजाः
काही जिज्ञासेने, काही पराक्रमी राजाच्या भीतीने आले; सर्व याजक आणि काही ब्राह्मण अवभृथस्नान करून होते.