सदेवगन्धर्वगणा राजानो भुवि विश्रुताः। प्रणामं हि हृषीकेशे प्राकुर्वत महात्मनि
पृथ्वीवरील प्रसिद्ध राजे, देव आणि गंधर्व यांच्या समूहांसह, त्या महात्मा हृषीकेशाला नमस्कार करू लागले.
ये त्वासुरगणाः पक्षाः सम्भूताः क्षत्रिया इह। ते निन्दन्ति हृषीकेशं दुरात्मानो गतायुषः
पण जे असुरस्वभावाचे क्षत्रिय इथे होते, ते दुष्ट आणि मृत्युपंथी हृषीकेशाची निंदा करू लागले.
प्रजापतिगणा ये तु मध्यस्थाश्च महात्मनि। ब्रह्मर्षयश्च सिद्धाश्च गन्धर्वोरगचारणाः
पण प्रजापतींचे समूह, जे त्या महात्म्याबद्दल मध्यमस्थ होते, तसेच ब्रह्मर्षी, सिद्ध, गंधर्व, नाग आणि चारण—
ते वै स्तुवन्ति गोविन्दं दिव्यैर्मङ्गलसंयुतैः। परस्परं च नृत्यन्ति गीतेन विविधेन च। उपतिष्ठन्ति गोविन्दं प्रीतियुक्ता महात्मनि
ते सर्वजण गोविंदाची दिव्य, मंगल स्तोत्रांनी स्तुती करतात; एकमेकांसोबत नाचतात, विविध गाणी गातात आणि भक्तीभावाने त्या महात्मा गोविंदाजवळ येतात.
प्रहृष्टाः केशवं जग्मुः संस्तुवन्तो महर्षयः। ब्राह्मणाश्चापि सुप्रीताः पाण्डवाश्च महाबलाः
महर्षी आनंदाने केशवाजवळ जाऊन त्याची स्तुती करू लागले; ब्राह्मणही अत्यंत प्रसन्न झाले आणि बलवान पांडवांनीही तसेच केलं.
पाण्डवस्त्वब्रवीद्भातॄन्सत्कारेण महीपतिम्। दमघोषात्मजं शूरं संस्कारयत मा चिरम्
पांडवाने आदराने आपल्या भावांना आणि राजाला सांगितले: 'दमघोषाचा शूर पुत्र आहे, त्याचे अंतिम संस्कार लवकर करा.'
कुरुराजवचः श्रुत्वा भ्रातरस्ते त्वरान्विताः। तथा च कृतवन्तस्ते भ्रातुर्वै शासनं तदा
कुरुराजाचं वचन ऐकून त्याचे भाऊ तातडीने उठले आणि त्या वेळी भावाच्या आज्ञेप्रमाणे सर्व काही केलं.
चेदीनामाधिपत्ये च पुत्रं तस्याज्ञया हरेः। अभ्यषिञ्चत तं पार्थः सहितैर्वसुधाधिपैः
हरिच्या आज्ञेने, पार्थाने पृथ्वीवरील इतर राजांसह त्या चेदिराजाच्या मुलाला चेदिराज्याच्या गादीवर बसवलं.
ततः प्रववृते यज्ञो धर्मराजस्य धीमतः। शान्तविघ्नार्हणक्षोभो महर्षिगणसङ्कुलः
मग धर्मराज या बुद्धिमान राजाचा यज्ञ सुरू झाला. तो यज्ञ शांततेने, कोणताही अडथळा न येता, मोठ्या ऋषींच्या गर्दीत पार पडत होता.
तं तु यज्ञं महाबाहुरासमाप्तेर्जनार्दनः। ररक्ष भगवाञ्छौरिः शार्ङ्गचक्रगदाधरः
त्या यज्ञात बलवान जनार्दन, भगवंत शौरि, शार्ङ्ग, चक्र आणि गदा धारण करणारा, यज्ञाची पूर्णता होईपर्यंत त्याचे रक्षण करत होता.
तस्मिन्यज्ञे प्रवृत्ते तु वाग्मिनो हेतुवादिनः। हेतुवादान्बहून्प्राहुः परपक्षजिगीषवः
त्या यज्ञाच्या वेळी, वादविवादात निपुण आणि बोलण्यात पटाईत लोकांनी, विरोधकांना हरवण्यासाठी अनेक तर्क मांडले.
ददृशुस्ते नृपतयो यज्ञस्य विधिमुत्तमम्। उपेन्द्रस्येव विहितं सहदेवेन भारत
त्या वेळी, राजांनी सहदेवाने उपेंद्रासाठी केलेल्या यज्ञाची उत्तम पद्धत पाहिली, हे भारत.
तद्यज्ञे न्यवसन्राजन्ब्राह्मणा भृशमुत्सुकाः। कथयन्तः कथाः पुण्याः पश्यन्तो नटनर्तकान्
त्या यज्ञात, राजन, ब्राह्मण मोठ्या उत्सुकतेने तिथे राहिले, पुण्याच्या कथा सांगत आणि नट-नर्तकांचे खेळ पाहत होते.
ददृशुस्तोरणान्यत्र हेमतालमयानि च। दीप्तभास्करतुल्यानि प्रदीप्तानीव तेजसा
तिथे त्यांनी सोन्याच्या आणि तांब्याच्या कमानी पाहिल्या, ज्या तेजाने झळकत होत्या, जणू काही त्या स्वतःच्या प्रकाशाने उजळल्या होत्या.
स यज्ञस्तोरणैस्तत्र ग्रहैर्द्योरिव सम्बभौ। शय्यासनविहारांश्च सुबहून्रत्नसंवृतान्
त्या यज्ञातल्या कमानींमुळे तो यज्ञ जणू आकाशातील ताऱ्यांनी शोभून गेला होता. तिथे अनेक पलंग, आसने आणि विश्रांतीची ठिकाणे होती, सगळी रत्नांनी मढवलेली.
घटान्पात्रीकटाहानि कलशानि समन्ततः। न ते किञ्चिदसौवर्णमपश्यंस्तत्र पार्थिवाः
सर्वत्र घडे, ताट, वाट्या आणि कलश दिसत होते; राजांना तिथे सोन्याशिवाय दुसरे काहीच दिसले नाही.
भुञ्जानानां च विप्राणां स्वादुभोज्यैः पृथग्विधैः। अनिशं श्रूयते तत्र मुदितानां महात्मनाम्
ब्राह्मण वेगवेगळ्या स्वादिष्ट पदार्थांचा आस्वाद घेत होते आणि त्या महान आत्म्यांच्या आनंदी आवाजांनी सगळीकडे गूंजत होते.
दीयतां दीयतामेषां भुज्यतां भुज्यतामिति। एवम्प्रकाराः सञ्जल्पाः श्रूयन्ते तत्र नित्यशः
"द्या, द्या त्यांना! खाऊ द्या, खाऊ द्या!" असे शब्द तिथे नेहमी ऐकू येत होते.
ओदनानां विकाराणि स्वादूनि च बहूनि च। विविधआनि च भक्ष्याणि पेयानि मधुराणि च
तिथे अनेक प्रकारचे स्वादिष्ट भाताचे पदार्थ, विविध खाण्याचे आणि गोड पेये होते.
ददुर्द्विजानां सततं राजप्रेष्या महाध्वरे। पूर्णे शतसहस्रे तु विप्राणां भुञ्जतां तदा
राजाचे सेवक त्या मोठ्या यज्ञात ब्राह्मणांना नेहमीच देत होते; त्या वेळी एक लाख ब्राह्मण तिथे जेवत होते.
स्थापितस्तत्र सञ्ज्ञार्थं शङ्खोऽध्मायत नित्यशः। मुहुर्मुहुः प्रणादस्तु तस्य शङ्खस्य भारत
तिथे एक शंख ठेवला होता, तो नेहमी फुंकला जायचा; त्याचा मोठा आवाज वारंवार ऐकू येत होता, हे भारत.
उत्तमः श्रूयते शब्दः श्रुत्वा विस्मयमागमन्। एवं प्रवृत्ते यज्ञे तु तुष्टपुष्टजनायुते
तो सुंदर आवाज ऐकून सगळ्यांना आश्चर्य वाटले; अशा रीतीने, यज्ञ चालू असताना तिथे सर्वजण तृप्त आणि सुखी होते.
अन्नस्य बहुशो राजन्नुत्सेधाः पर्वतोपमाः। दधिकुल्याश्च ददृशुः सर्पिषश्च ह्रदाञ्जनाः
राजन, तिथे अन्नाचे ढीग पर्वतासारखे उंच होते; लोकांना दहीच्या प्रवाह आणि तुपाची तळी दिसत होती.
जम्बूद्वीपो हि सकलो नानाजनपदायुतः। राजन्नदृश्यतैकस्थो राज्ञस्तस्मिन्महाक्रतौ
संपूर्ण जंबूद्वीप, वेगवेगळ्या लोकांनी आणि प्रदेशांनी भरलेला, जणू त्या राजाच्या मोठ्या यज्ञात एकत्र जमला होता.
तत्र राजसहस्राणि पुरुषाणां ततस्ततः। गृहीत्वा धनमाजग्मुस्तस्य राज्ञो महाक्रतौ
तिथे, हजारो राजे आणि माणसे वेगवेगळ्या ठिकाणाहून धन घेऊन त्या राजाच्या मोठ्या यज्ञात आले.
राजानः स्रग्विणश्चैव संमृष्टमणिकुण्डलाः। तान्परीविविषुर्विप्राञ्छतशोऽथ सहस्रशः
राजे, फुलांच्या माळा आणि झळाळत्या रत्नांच्या कुंडलांनी सजलेले, शेकडो-हजारोंनी ब्राह्मणांना वेढून उभे होते.
विविधान्यन्नपानानि लेह्यानि विविधानि च। तेषां नृपोपभोग्यानि ब्राह्मणेभ्यो ददुः स्म ते
राजांसाठी ठेवलेली विविध प्रकारची अन्नपाने आणि अनेक चविष्ट पदार्थ त्यांनी ब्राह्मणांना दिली.
नानाविधानि भक्ष्याणि स्वादुपुष्पफलानि च। गुलानि स्वादुक्षौद्राणि ददुस्ते ब्राह्मणेषु वै
ब्राह्मणांना त्यांनी अनेक प्रकारच्या गोड पदार्थांसह, स्वादिष्ट फुले-फळे आणि मधाने बनवलेली गोडाई दिली.
एतानि सततं भुक्त्वा तस्मिन्यज्ञे द्विजातयः। परां प्रीतिं ययुः सर्वे मोदमानास्ततस्ततः
त्या यज्ञात हे सर्व पदार्थ सातत्याने खाऊन सर्व द्विजजन अतिशय आनंदित झाले आणि वारंवार हर्षाने भरून गेले.
एवं प्रमुदितं सर्वं बहुशो धनधान्यवत्। यज्ञवाटं नृपा दृष्ट्वा विस्मयं परमं ययुः
धनधान्याने समृद्ध आणि आनंदाने भरलेला तो यज्ञवाटा पाहून सर्व राजे अत्यंत आश्चर्यचकित झाले.