ततश्चेदिपतेः श्रुत्वा भीष्मः स कटुकं वचः। उवाचेदं वचो राजंश्चेदिराजस्य शृण्वतः
मग, चेडीराजाच्या त्या कडव्या शब्दांनी भीष्मा ऐकले, आणि चेडीराजाच्या उपस्थितीत त्याने हे शब्द उच्चारले.
इच्छतां किल नामाहं जीवाम्येषां महीक्षिताम्। सोऽहं न गणयाम्येतांस्तृणेनापि नराधिपान्
म्हणतात की मी या राजांच्या इच्छेवर जगतो; पण मी या नराधिपांना गवताच्या काडीएवढंही महत्त्व देत नाही.
एवमुक्ते तु भीष्मेण ततः सञ्चुक्रुशुर्नृपाः। केचिज्जहृषिरे तत्र केचिद्भीष्मं जगर्हिरे
भीष्माने असं बोलताच, तिथल्या काही राजांनी ओरड केला, काहींना आनंद झाला, आणि काहींनी भीष्माची निंदा केली.
केचिदूचुर्महेष्वासाः श्रुत्वा भीष्मस्य यद्वचः। पापोऽवलिप्तो वृद्धश्च नायं भीष्मोऽर्हति क्षमाम्
भीष्माच्या बोलण्यावर काही मोठ्या धनुर्धारी म्हणाले, 'हा पापी, गर्विष्ठ आणि म्हातारा आहे; या भीष्माला क्षमा करायची गरज नाही.'
हन्यतां दुर्मतिर्भीष्मः पशुवत्साध्वयं नृपाः। सर्वैः समेत्य संरब्धैर्दह्यतां वा कटाग्निना
'राजांनो, या वाईट बुद्धीच्या भीष्माचा पशूसारखा वध करा! किंवा आपण सगळ्यांनी मिळून रागाने त्याला जळत्या अग्नीत टाका.'
इति तेषां वचः श्रुत्वा ततः कुरुपितामहः। उवाच मतिमान्भीष्मस्तानेव वसुधाधिपान्
हे शब्द ऐकून, कुरुपितामह भीष्म, जो बुद्धिमान होता, त्याने त्या पृथ्वीच्या राजांना असे उत्तर दिले.
उक्तस्योक्तस्य नेहान्तमहं समुपलक्षये। यत्तु वक्ष्यामि तत्सर्वं शृणुध्वं वसुधाधिपाः
आत्तापर्यंत जे काही बोललं गेलं, त्यातून मला काहीच ठाम निष्कर्ष सापडत नाही. म्हणून, हे पृथ्वीचे राजांनो, मी आता जे सांगणार आहे ते सगळं नीट ऐका.
पशुवद्घातनं वा मे दहनं वा कटाग्निना। क्रियतां मूर्ध्नि वो न्यस्तं मयेदं सकलं पदम्
माझ्यावर सगळा दोष मी घेतो—म्हणजे मला जनावरासारखं ठार मारावं, किंवा प्रचंड आगीत जाळावं, काहीही करा.
एष तिष्ठति गोविन्दः पूजितोऽस्माभिरच्युतः। यस्य वस्त्वरते बुद्धिर्मरणाय स माधवम्
इथे गोविंदा उभा आहे, आपण सर्वांनी ज्याची पूजा केली, तो अच्युत. ज्याची बुद्धी त्याच्याकडून वळते, त्याचा मृत्यू निश्चित आहे.
कृष्णमाह्वयतामद्य युद्धे चक्रगदाधरम्। यादवस्यैव देवस्य देहं विशतु पातितः
आज जो कोणी कृष्णाला—चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या यादव देवाला—युद्धासाठी बोलावतो, त्याने युद्धात पडल्यावर त्याच्याच देहात प्रवेश करावा.
वचः श्रुत्वैव भीष्मस्य चेदिराडुरुविक्रमः। युयुत्सुर्वासुदेवेन वासुदेवमुवाच ह
भीष्माचं बोलणं ऐकताच, पराक्रमी चेदिराज, वासुदेवाशी युद्ध करण्यासाठी उत्सुक झाला आणि त्याने वासुदेवाला उद्देशून बोलायला सुरुवात केली.
आह्वये त्वां रणं गच्छ मया सार्धं जनार्दन। यावदद्य निहन्मि त्वां सहितं सर्वपाण्डवैः
जनार्दना, मी तुला युद्धासाठी आव्हान देतो. माझ्यासोबत ये आणि आज मी तुला आणि सर्व पांडवांना ठार मारीन.
सह त्वया हि मे वध्याः सर्वथा कृष्ण पाण्डवाः। नृपतीन्समतिक्रम्य यैरराजा त्वमर्चितः
कृष्णा, तुझ्यासह हे पांडव माझ्या हातून मारले गेलेच पाहिजेत. कारण इतर राजांना डावलून त्यांनी तुलाच पूजलं.
ये त्वां दासमराजानं बाल्यादर्चन्ति दुर्मतिम्। अनर्हमर्हवत्कृष्ण वध्यास्त इति मे मतिः
जे मूर्खपणाने तुला, कृष्णा, राजा किंवा दास मानून पूजतात—जरी तू त्यास पात्र नसतानाही—तेही माझ्या मते मृत्यूलाच पात्र आहेत.
इत्युक्त्वा राजशार्दूल `शार्दूल इव नादयन्। पश्यतां सर्वभूतानां शिशुपालः प्रतापवान्
असं म्हणून, राजसिंह शिशुपाळाने सिंहासारखा गर्जना केली आणि सर्वांच्या समोर आपली तयारी जाहीर केली.
स रणायैव सङ्क्रुद्धः सन्नद्धः सर्वराजभिः। सुनीथः प्रययौ क्षिप्रं पार्थयज्ञजिघांसया
मग क्रोधाने पेटून, सर्व राजांसह सज्ज होऊन, सुनिथा पांडवांच्या यज्ञात विघ्न घालण्यासाठी वेगाने पुढे निघाला.
ततश्चक्रगदापाणिः केशवः केशिहा हरिः। सध्वजं रथमास्थाय दारुकेण सुसत्कृतम्। भीष्मेण दत्तहस्तोऽसावारुहोह रथोत्तमम्
तेव्हा केशव, केशीचा वध करणारा, चक्र आणि गदा हातात घेऊन, दारुकाच्या उत्तम देखरेखीखाली, भीष्माच्या हाताने वर चढवून, सुंदर रथावर चढला.
तेन पापस्वभावेन कोपितान्सर्वपार्थिवान्। आससाद रणे कृष्णः सज्जितैकरथः स्थितः
त्या दुष्ट स्वभावाच्या माणसाने सर्व राजांना रागावून सोडलं; कृष्ण एकट्याने, सज्ज रथावर उभा राहून युद्धासाठी तयार झाला.
ततः पुष्करपत्राक्षं तार्क्ष्यध्वजरथे स्थितम्। दिवाकरमिवोद्यन्तं ददृशुः सर्वपार्थिवाः
मग सर्व राजांनी कमळासारख्या डोळ्यांचा कृष्ण, गरुडध्वज असलेल्या रथावर उभा असलेला, उगवत्या सूर्यासारखा तेजस्वी दिसला.
आरोपयन्तं ज्यां कृष्णं प्रतपन्तमिवौजसा। स्थितं पुष्परथे दिव्ये पुष्पकेतुमिवापरम्
त्यांनी कृष्णाला धनुष्याचा दोर लावताना, तेजाने प्रज्वलित होताना, फुलांनी सजवलेल्या दिव्य रथावर उभा असताना, जणू पुष्पकध्वजासारखा दुसरा कोणीच पाहिला.
दृष्ट्वा कृष्णं तथा यान्तं प्रतपन्तमिवौजसा। यथार्हं केशवे वृत्तिमवशाः प्रतिपेदिरे
कृष्ण असं सामर्थ्याने पुढे येताना पाहून, सर्वजण अगतिक होऊन, त्याला योग्य तो मान सन्मान देऊ लागले.
तानुवाच महाबाहुर्महाऽसुरनिबर्हणः। वृष्णिवीरस्तदा राजन्सान्त्वयन्परवीरहा
मग महाबाहू, मोठ्या असुरांचा संहार करणारा, वृष्णिकुळातील वीर, राजांनो, सर्व राजांना शांत करत म्हणाला—
अपेत सबलाः सर्व आस्वस्ता मम शासनात्। मा दृष्टो दूषयेत्पाप एष वः सर्वपार्थिपाः
तुम्ही सर्वजण, तुमच्या सैन्यासह, माझ्या आज्ञेने मागे हटून शांत व्हा; हा दुष्ट माझ्या समोर तुम्हा सर्व राजांचा अपमान करू नये.
एष नः शत्रुरत्यन्तमेष वृष्णिविमर्दनः। सात्वतां सात्वतीपुत्रो वैरं चरति शाश्वतम्
हा आपला कट्टर शत्रू आहे, वृष्णिकुळाचा छळ करणारा; सात्वतीचा मुलगा सात्वतांशी कायमचा वैर धरून आहे.
प्राग्ज्योतिषपुरं यातानस्माञ्ज्ञात्वा नृशंसकृत्। अदहद्द्वारकामेष स्वस्त्रीयः सन्नराधिपाः
आपण प्राग्ज्योतिषपूरला गेलो आहोत हे समजल्यावर, या क्रूर माणसाने, जरी तो आपला स्नेही आणि राजा असला तरी, द्वारकेची इच्छा धरून तिथे आग लावली.
क्रीडतो भोजराजस्य एव रैवतके गिरौ। हत्वा बध्वा च तान्सार्वानुपायात्स्वपुरं पुरा
रैवतक पर्वतावर भोजराज खेळत असताना, त्याने त्या सर्वांना मारले, काहींना बांधले आणि फसवणूक करून त्यांना आपल्या नगरात नेले.
अश्वमेधे हयं मेध्यमुत्सृष्टं रक्षिभिर्वृतम्। पितुर्मे यज्ञविघ्नार्थमहरत्पापनिश्चयः
अश्वमेध यज्ञात, माझ्या वडिलांचा यज्ञ बिघडवण्यासाठी, या पापी मनाने राखण असलेल्या यज्ञघोड्याला पळवले.
सौवीरान्प्रतियातां च बभ्रोरेष तपस्विनः। भार्यामभ्यहरन्मोहादकामां तामितो गताम्
सौवीरांकडे गेलेल्या तपस्वी बभ्रूची पत्नी, जरी ती नको म्हणत इथे आली असली तरी, या माणसाने मोहाने तिला पळवले.
एष मायाप्रतिच्छन्नः कारूशार्थे तपस्विनीम्। जहार भद्रां वैशालीं मातुलस्य नृशंसकृत्
मायेमध्ये लपून, या क्रूर माणसाने माझ्या मामाची कन्या, वैशालीची तपस्विनी भद्रा, कारूश राजासाठी पळवली.
वृष्णिदारान्विलाप्यैव हत्वा च कुकुरान्धकान्। पापाबुद्धिरुपातिष्ठत्स प्रविश्य ससम्भ्रमम्
वृष्णींच्या स्त्रियांना दुःख दिले, कुकर आणि अंधकांचा वध केला आणि मग हा पापी मनुष्य गोंधळात तिथे गेला.