न्यस्तमात्रस्य तस्याङ्के भुजावभ्यधिकावुभौ। पेततुस्तच्च नयनं न्यमज्जत ललाटजम्
मुलगा तिच्या मांडीवर ठेवताच त्याचे दोन्ही हात मोठे झाले; आणि कपाळावरील डोळा खाली पडून आत गेला.
तद्दृष्ट्वा व्यथिता त्रस्ता वरं कृष्णमयाचत। ददस्व मे वरं कृष्ण भयार्ताया महाभुज
हे पाहून ती घाबरली आणि गोंधळली, आणि कृष्णाला विनवू लागली: 'हे कृष्णा, मला भीती वाटते, मला वर दे, महाबाहु.'
त्वं ह्यार्तानां समाश्वासो भीतानामभयप्रदः। एवमुक्तस्ततः कृष्णः सोऽब्रवीद्यदुनन्दनः
‘तू दुःखी लोकांना आधार देतोस आणि घाबरलेल्यांना निर्भयता देतोस.’ असे तिने म्हटल्यावर यादवांचा आनंद असलेल्या कृष्णाने उत्तर दिले.
मा भैस्त्वं देवि धर्मज्ञे न मत्तोऽस्ति भयं तव। ददामि कं वरं किं च करवाणि पितृष्वसः
‘देवी, घाबरू नकोस; माझ्याकडून तुला काहीही धोका नाही. तुला कोणता वर हवा आहे, काय करावे ते सांग, वडिलांच्या बहिणे.’
शक्यं वा यदि वाऽशक्यं करिष्याणि वचस्तव। एवमुक्ता ततः कृष्णमब्रवीद्यदुनन्दनम्
‘शक्य असो वा अशक्य, मी तुझे म्हणणे पूर्ण करीन.’ असे कृष्णाने म्हटल्यावर, तिने यादवांचा आनंद असलेल्या कृष्णाला सांगितले.
शिशुपालस्यापराधान्क्षमेथास्त्वं महाबल। मत्कृते यदुशार्दूल विद्ध्येनं मे वरं प्रभो
‘महाबल, शिशुपालाच्या अपराधांना तू क्षमा कर; यादवसिंह, माझ्यासाठी हे वर दे प्रभो, त्याला वाचव.’
अपराधशतं क्षाम्यं मया ह्यस्य पितृष्वसः। पुत्रस्य ते वधार्हस्य मा त्वं शोके मनः कृथाः
‘मी तुझ्या वडिलांच्या बहिणीच्या या पुत्राचे शंभर अपराध क्षमा करीन; जरी तो मृत्यूस पात्र असला तरी, आपल्या मुलासाठी दुःख करू नकोस.’
स जानन्नात्मनो मृत्युं कृष्णं यदुसुखावहम्'। एवमेष नृपः पापः शिशुपाः सुमन्दधीः। त्वां समाह्वयते वीर गोविन्दवरदर्पितः
‘तो स्वतःच्या मृत्यूची जाणीव असूनही, यादवांना आनंद देणाऱ्या कृष्णाला जाणून, हा पापी राजा शिशुपाल, मंदबुद्धी असलेला, गोविंदाने दिलेल्या वराचा गर्व बाळगून, वीर, तुला आव्हान देतो.’
नैषा चेदिपतेर्बुद्धिर्यया त्वाह्वयतेऽच्युतम्। नूनमेव जगद्भर्तुः कृष्णस्यैव विनिश्चयः
चेदिराजाने तुला आव्हान द्यावे, ही त्याची बुद्धी नाही, अच्युत; हे नक्कीच जगाचा स्वामी कृष्णाचा निर्णय आहे.
को हि मां भीमसेनाद्य क्षितावर्हति पार्थिवः। क्षेप्तुं कालपरीतात्मा यथैष कुलपांसनः
आज कोणता राजा, काळाच्या प्रभावाखाली, मला भीमसेनाला, पृथ्वीवर फेकू शकेल, जसा हा आपल्या वंशाचा नाश करणारा प्रयत्न करतो?
एष ह्यस्य महाबाहुस्तेर्जोशश्च हरेर्ध्रुवम्। तमेव पुनरादातुं कुरुतेऽत्र मतिं हरिः
हा खरोखर हरिचा अचल तेज आणि निर्धार आहे; आणि तोच हरि हे पुन्हा मिळवण्यासाठी आपला मन लावतो.
येनैष कुरुशार्दूल शार्दूल इव चेदिराट्। गर्जत्यतीव दुर्बुद्धिः सर्वानस्मानचिन्तयन्
कुरुकुळातील वाघा, या शक्तीमुळेच चेदिराज वाघासारखा मोठ्याने गर्जना करतो, हा दुष्ट बुद्धीचा माणूस आपल्याला काहीही न समजता.
ततो न ममृषे चैद्यस्तद्भीष्मवचनं तदा। उवाच चैन सङ्क्रुद्धः पुनर्भीष्ममथोत्तरम्
त्यावेळी भीष्मांनी सांगितलेली ती वाणी चेदिराजाला सहन झाली नाही; तो रागावून भीष्मांना पुन्हा उत्तर देऊ लागला.
द्विषतां नोऽस्तु भीष्मैष प्रभावः केशवस्य यः। यस्य संस्तववक्ता त्वं बन्दिवत्सततोत्थितः
भीष्मा, केशवाची ही शक्ती आमच्या शत्रूंना लाभो, कारण तू नेहमी त्याची स्तुती करत उभा राहतोस, जणू काही भाटासारखा.
संस्तवे चमनो भीष्म परेषां रमते यदि। तदा संस्तुहि राज्ञस्त्वमिमं हित्वा जनार्दनम्
भीष्मा, तुला जर इतरांची स्तुती करण्यात आनंद मिळतो, तर मग जनार्दनाला सोडून या राजाची स्तुती कर.
दरदं स्तुहि बाह्लीकमिमं पार्थिवसत्तमम्। जायमानेन येनेयभवद्दारिता मही
दारदाची, बाहीक राजाची, या पृथ्वीवरील श्रेष्ठ राजाची स्तुती कर, ज्याच्या जन्माने ही पृथ्वी फाटली होती.
वङ्गाङ्गविषयाध्यक्षं सहस्राक्षसमं बले। स्तुहि कर्णमिमं भीष्म महाचापविकर्षणम्
भीष्मा, वंग आणि अंग देशांचा प्रमुख, हजार डोळ्यांच्या इंद्रासारखा सामर्थ्यवान, महान धनुर्धारी कर्ण याची स्तुती कर.
यस्येमे कुण्डले दिव्ये सहजे देवनिर्मिते। कवचं च महाबाहो बालार्कसदृशप्रभम्
ज्याच्याकडे हे दैवी कुंडल आहेत, जे जन्मजात आणि देवांनी घडवलेले आहेत, आणि ज्याचे कवच, हे महाबाहु, उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी आहे.
वासवप्रतिमो येन जरासन्धोऽतिदुर्जयः। विजितो बाहुयुद्धेन देहभेदं च लम्भितः
ज्याने इंद्रासारखा आणि अत्यंत दुर्जय जरासंध हातघाईच्या युद्धात जिंकला आणि त्याला मृत्यूपर्यंत नेले.
द्रोणं द्रौणिं च साधु त्वं पितापुत्रौ महारथौ। स्तुहि स्तुत्यावुभौ भीष्म सततं द्विजसत्तमौ
भीष्मा, द्रोण आणि त्याचा पुत्र, हे दोघेही महान रथी, नेहमी स्तुतीस पात्र आहेत; या द्विजश्रेष्ठ पित्यापुत्राची नेहमी स्तुती कर.
ययोरन्यतरो भीष्म सङ्क्रुद्धः सचराचराम्। इमां वसुमतीं कुर्यान्निः शेषामिति मे मतिः
भीष्मा, या दोघांपैकी कोणी एक जरी रागावला, तरी तो हे सगळे चराचर जग संपवू शकतो, असे मला वाटते.
द्रोणस्य हि समं युद्धे न पश्यामि नराधिपम्। नाश्वत्थाम्नः समं भीष्म न च तौ स्तोतुमिच्छसि
युद्धात द्रोणासारखा राजा मला दिसत नाही, आणि अश्वत्थाम्यासारखाही नाही, भीष्मा, तरीही तू त्यांची स्तुती करायला इच्छित नाहीस.
पृथिव्यां सागरान्तायां यो वैप्रतिसमो भवेत्। दुर्योधनं त्वं राजेन्द्रमतिक्रम्य महाभुजम्
ही समुद्राने वेढलेली पृथ्वीवर असा कोण आहे जो त्याच्या बरोबरीचा असेल? तरीही तू महाबाहु राजा दुर्योधनाची दखल घेत नाहीस.
जयद्रथं च राजानं कृतास्त्रं दृढविक्रमम्। द्रुमं किम्पुरुषाचार्यं लोके प्रथितविक्रमम्। अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंससि केशवम्
आणि जयद्रथ राजा, शस्त्रविद्येत निपुण आणि ठाम, किम्पुरुषांचा गुरु डुम, ज्याची कीर्ती सर्वत्र आहे—या सर्व महावीरांना सोडून तू केशवाचीच स्तुती का करतोस?
वृद्धं च भरताचार्यं तथा शारद्वतं कृपम्। अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंससि केशवम्
आणि भरतांचा वृद्ध गुरु, तसेच शारद्वतपुत्र कृप, हे दोघेही महाशूर—त्यांना वगळून तू केशवाचीच स्तुती का करतोस?
धनुर्धराणां प्रवरं रुक्मिणं पुरुषोत्तमम्। अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंससि केशवम्
आणि धनुर्धारींमध्ये श्रेष्ठ, पुरुषांमध्ये उत्तम रुक्मी—या महावीराला वगळून तू केशवाचीच स्तुती का करतोस?
भीष्मकं च महावीर्यं दन्तवक्त्रं च भूमिपम्। भगदत्तं यूपकेथु जयत्सेनं च मागधम्
आणि महाशूर भीष्मक, भूमिपती दंतवक्त्र, भगदत्त, यूपकेतू आणि मगधराज जयत्सेन.
विराटद्रुपदौ चोभौ शकुनिं च बहद्बलम्। विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पाण्ड्यं श्वेतमथोत्तमम्
आणि विराट, द्रुपद हे दोघे, बलवान शकुनी, अवंतीचे विंद आणि अनुविंद, पांड्य, श्वेत आणि उत्तम.
शङ्खं च सुमहाभागं वृषसेनं च मानिनम्। एकलव्यं च विक्रान्तं कालिङ्गं च महारथम्
शंख हा तेजस्वी, वृषसेन हा अभिमानी, एकलव्य हा पराक्रमी, आणि कालींग हा मोठा रथी —
अतिक्रम्य महावीर्यं किं प्रशंसति केशवम्। शल्यादीनपि कस्मात्त्वं न स्तौषि वसुधाधिपान्। स्तवाय यदि ते बुद्धिर्वर्तते भीष्म वसुधाधिपान्
हे सर्व बलवान वीर सोडून, तू केशवाचं का कौतुक करतोस? आणि शल्यासारख्या राजांचं तू का स्तुती करत नाहीस? भीष्मा, जर तुला कुणाचं कौतुक करावंसं वाटत असेल, तर या पृथ्वीवरील राजांचीच कर.