तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रूक्षं रूक्षाक्षरं बहु। चकोप बलिनां श्रेष्ठो भीमसेनः प्रतापवान्
त्याचं कठोर आणि अनेक कठोर शब्द ऐकून, बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेला, तेजस्वी भीमसेन रागावला.
तथा पद्मप्रतीकाशे स्वभावायतविस्तृते। भूयः क्रोधाभिताम्राक्षे रक्ते नेत्रे बभूवतुः
मग कमळासारखी, स्वभावतः मोठी आणि रागाने लाल झालेली त्यांची दोन्ही डोळे आणखी तांबडी झाली.
त्रिशिखां भ्रकुटीं चास्य ददृशुः सर्वपार्थिवाः। ललाटस्थां त्रिकूटस्थां गङ्गां त्रिपथगामिव
सर्व राजांनी त्याच्या कपाळावरच्या तीन जटा, भुवई आणि कपाळावरचं चिन्ह पाहिलं, जसं गंगेच्या तीन प्रवाहांसारखं.
दन्तान्सन्दशतस्तस्य कोपाद्ददृशुराननम्। युगान्ते सर्वभूतानि कालस्येव जिघत्सतः
त्याच्या रागाने दात घट्ट चावत असलेलं तोंड सर्वांनी पाहिलं, जणू युगाच्या शेवटी काळ सर्व जीवांना गिळायला निघाला आहे.
उत्पतन्तं तु वेगेन जग्राहैनं मनस्विन्। भीष्म एव महाबाहुर्महासेनमिवेश्वरः
पण तो वेगाने झेपावू लागला, तेव्हा भिष्माने, ज्यांचे बाहू बलवान होते आणि ज्यांची बुद्धी ठाम होती, त्याला पकडले — जणू एखादा देव मोठ्या सेनापतीला आवरतो तसा.
तस्व भीमस्य भीष्मेण वार्यमाणस्य भारत। गुरुणा विविधैर्वाक्यैः क्रोधः प्रशममागतः
त्या वेळी, भिष्माने भीमाला थांबवले आणि मोठ्या मायेने अनेक शब्दांनी समजावले, त्यामुळे भीमाचा राग शांत झाला.
नातिचक्राम भीष्मस्य स हि वाक्यमरिन्दमः। समुद्वृत्तो घनापाये वेलामिव महोदधिः
शत्रूंचा पराभव करणारा भीम, भिष्मांच्या शब्दांचा अवमान करू शकला नाही; जरी तो संतापलेला असला तरी, जसा मेघ नाहीसे झाल्यावर समुद्र आपली मर्यादा ओलांडत नाही, तसा तो थांबला.
शिशुपालस्तु सङ्क्रुद्धे भीमसेने जनाधिप। नाकम्पत तदा वीरः पौरुषे व्यवस्थितः
पण छेदीराजा शिशुपाल, भीमसेन रागावलेला असतानाही, राजन, डगमगला नाही; तो आपल्या शौर्यात ठाम राहिला.
उत्पतन्तं तु वेगेन पुनः पुनररिन्दमः। न स तं चिन्तयामास सिंहः क्रुद्धो मृगं यथा
पुन्हा पुन्हा शत्रूंचा पराभव करणारा भीम वेगाने पुढे झेपावत असताना, शिशुपालाने त्याची कधीच पर्वा केली नाही — जसा रागावलेला सिंह हरणाकडे दुर्लक्ष करतो तसा.
प्रहसंश्चाब्रवीद्वाक्यं चेदिराजः प्रतापवान्। भीमसेनमभिक्रुद्धं दृष्ट्वा भीमपराक्रमम्
आणि छेदीचा बलाढ्य राजा हसत-हसत म्हणाला, भीमसेन रागावलेला आणि त्याचे भयंकर पराक्रम पाहून.
मुञ्चैनं भीष्म पश्यन्तु यावदेनं नराधिपः। मत्प्रभावविनिर्दग्धं पतङ्गमिव वह्निना
"भिष्मा, त्याला सोड, म्हणजे हे सर्व राजे पाहतील की माझ्या सामर्थ्याने तो कसा जळून जाईल, जसा पतंग अग्नीने भस्म होतो."
ततश्चेदिपतेर्वाक्यं श्रुत्वा तत्कुरुसत्तमः। भीमसेनमुवाचेदं भीष्मे मतिमतां वरः
मग छेदीराजाच्या त्या शब्दांनी, कुरुश्रेष्ठ भिष्म, जो बुद्धिमानांत श्रेष्ठ होता, त्याने भीमसेनाला असे सांगितले.
नैषा चेदिपतेर्बुद्धिर्यत्त्वामाह्वयतेऽच्युतम्। भीमसेन महाबाहो कृष्णस्यैव विनिश्चयः
"हे भीमसेना, छेदीराजाला तुला आव्हान द्यायचे आहे, असे त्याच्या मनात नाही; हे सर्व केवळ कृष्णाचीच इच्छा आहे."
चेदिराजकुले जातख्यक्ष एष चतुर्भुजः। रासभारावसदृशं ररास च ननाद च
छेदीराजाच्या घराण्यात हा चार हातांचा यक्ष जन्मला; त्याने गाढवासारखा आवाज काढला आणि मोठ्याने गर्जना केली.
तेनास्य मातापितरौ त्रेसतुस्तौ सबान्धवौ। वैकृतं तस्यत तौ दृष्ट्वा त्यागायाकुरुतां मतिम्
त्यामुळे त्याचे आई-वडील आणि नातेवाईक घाबरले; त्याच्या विकृतीमुळे त्यांनी त्याला टाकून द्यावे असे ठरवले.
ततः सभार्यं नृपतिं सामात्यं सपुरोहितम्। चिन्तासंमूढहृदयं वागुवाचाशरीरेणी
तेव्हा, राणी, मंत्री आणि पुरोहितांसह राजाचे मन गोंधळले असताना, एका देहहीन आवाजाने त्यांना सांगितले.
एष ते नृपते पुत्रः श्रीमाञ्जातो बलाधिकः। तस्मादस्मान्न भेतव्यमव्यग्रः पाहि वै शिशुम्
"राजा, तुझा हा पुत्र तेजस्वी आणि बलवान जन्मला आहे; त्यामुळे आमच्यापासून घाबरू नकोस — निर्धास्तपणे या मुलाचे रक्षण कर."
न च वै तस्य मृत्युस्त्वं न कालः प्रत्युपस्थितः। यश्च शस्त्रेण हन्ताऽस्य स चोत्पन्नो नराधिप
"त्याचा मृत्यू तुझ्या किंवा काळाच्या हातून होणार नाही; आणि जो त्याला शस्त्राने मारेल, तोही राजा, जन्मलेला आहे."
संश्रुत्योदाहृतं वाक्यं भूतमन्तर्हितं ततः। पुत्रस्नेहाभिसन्तप्ता जननी वाक्यमब्रवीत्
त्या अदृश्य अस्तित्वाने सांगितलेले शब्द ऐकल्यावर, पुत्रप्रेमाने व्याकुळ झालेली आई म्हणाली.
येनेदमीरितं वाक्यं ममैतं तनयं प्रति। प्राञ्जलिस्तं नमस्यामि ब्रवीतु स पुनर्वचः
"ज्याने माझ्या या मुलाबद्दल हे शब्द सांगितले, त्याला मी हात जोडून नमस्कार करते — तो पुन्हा बोलावा."
याथातथ्येन भगवान्देवो वा यदि वेतरः। श्रोतुमिच्छामि पुत्रस्य कोऽस्य मृत्युर्भविष्यति
"हे भगवंता, देव असो वा दुसरा कोणी, मी ऐकू इच्छिते की माझ्या मुलाचा मृत्यू कोणाच्या हातून होईल, ते तू सत्य सांग."
अन्तर्भूतं ततो भूतमुवाचेदं पुनर्वचः। यस्योत्सङ्गे गृहीतस्य भुजावभ्यधिकावुभौ
मग त्या अदृश्य अस्तित्वाने पुन्हा सांगितले: "ज्याच्या मांडीवर बसवल्यावर त्याचे दोन्ही हात त्या व्यक्तीच्या हातांपेक्षा मोठे ठरतील —"
पतिष्यतः क्षितितले पञ्चशीर्षाविवोरगौ। तृतीयमेतद्बालस्य ललाटस्थं तु लोचनम्
जेव्हा तो मुलगा जमिनीवर पडत होता, तेव्हा दोन पाच डोकी असलेले सर्प प्रकट झाले; आणि त्या मुलाच्या कपाळावर असलेले तिसरे डोळेही दिसले.
निमज्जिष्यति यं दृष्ट्वा सोऽस्य मृत्युर्भविष्यति। त्र्यक्षं चतुर्भुजं श्रुत्वा तथा च समुदाहृतम्
जो कोणी त्या डोळ्याला पाहून त्याला बुडवायचा प्रयत्न करेल, त्याचा मृत्यू होईल; असे सांगितले गेले की त्या मुलाला तीन डोळे आणि चार हात आहेत.
पृथिव्यां पार्थिवाः सर्वे अभ्यागच्छन्दिदृक्षवः। तान्पूजयित्वा सम्प्राप्तान्यथार्हं स महीपतिः
पृथ्वीवरील सर्व राजे तो चमत्कार पाहण्यासाठी आले; त्या मोठ्या राजाने त्यांचे योग्यतेनुसार स्वागत केले.
एकैकस्य नृपस्याङ्के पुत्रमारोपयत्तदा। एवं राजसहस्राणा पृथक्त्वेन यथाक्रमम्
त्या वेळी, त्या राजाने प्रत्येक राजाच्या मांडीवर तो मुलगा एकामागून एक, योग्य क्रमाने ठेवला, हजारो राजांमध्ये.
शिशुरङ्के समारूढो न तत्प्राय निदर्शनम्। एतदेव तु संश्रुत्य द्वारवत्यां महाबलौ
मुलगा त्यांच्या मांडीवर बसवला असता काहीच विशेष घडले नाही; पण हे ऐकताच द्वारकेतले ते दोन बलाढ्य वीर,
ततश्चेदिपुरं प्राप्तौ सङ्कर्षणजनार्दनौ। यादवौ यादवीं द्रुष्टुं स्वसारं तौ पितुस्तदा
मग संकर्षण आणि जनार्दन हे दोघे यादव, आपल्या वडिलांची कन्या असलेल्या बहिणीला पाहण्यासाठी चेदिपुरीत आले.
अभिवाद्य यथान्यायं यथाश्रेष्ठं नृपं च ताम्। कुशलानामयं पृष्ट्वा निषण्णौ रामकेशवौ
रामा आणि केशव यांनी योग्य रीतीने आणि मानाने त्या राजाला आणि तिलाही वंदन केले, त्यांच्या कुशलतेची विचारपूस केली आणि बसले.
साऽभ्यर्च्य तौ तदा वीरौ प्रीत्या चाभ्यधिकं ततः। पुत्रं दामोदरोत्सङ्गे देवी संन्यदधात्स्वयम्
तिने त्या दोन्ही वीरांचे आदराने आणि प्रेमाने स्वागत केले, आणि स्वतःच आपल्या दामोदर पुत्राला मांडीवर घेतले.