अवाप्य तपसा वीर्यं बलमोजश्च भारत। त्रासिताः सगणाः सर्वे बाणेन विबुधाधिपाः
तपस्येने वीर्य, बळ आणि तेज मिळवून, बाणाने सर्व देवांचे अधिपती आणि त्यांचे सैन्य घाबरवले.
वज्राशनिगदाबामैस्ताडयद्भिरनेकशः। तस्य नासीद्रणे मृत्युर्देवैरपि सवासवैः
अनेकदा वज्र, गदा आणि मूसळांनी मारले गेले तरी, देवांसह इंद्रही त्याला युद्धात मारू शकले नाहीत.
सोऽभिभूतश्च कृष्णेन न हतश्च मगात्मना। छित्वा बाहुसहस्रं तु गोविन्देन महात्मना
कृष्णाने त्याला जिंकले, पण महान आत्म्याने त्याला मारले नाही; गोविंदाने त्याचे हजार हात छाटले.
एषोऽपीडन्महाबाहुः कंसं च मधुसूदनः। अवाप्तं तपसा वीर्यं बलमोजश्च भारत। कैटभं चातिलोमानि निजघान जनार्दनः
या महाबाहू मधुसूदनाने कंसाचा वध केला आणि तपस्येने वीर्य, बळ व तेज मिळवून, जनार्दनाने कैटभ व अतिलोमानी यांचा नाश केला.
जम्बुमैरावतं चैव विरूपं च महायशाः। घान भरतश्रेष्ठ शम्बरं चारिमर्दनम्
या कीर्तीमानाने जंबुमैरावत, विरूप आणि शत्रूंचा संहार करणारा शंबर यांना मारले, हे भरतश्रेष्ठ.
एष भोगवतीं गत्वा वासुकिं भरतर्षभ। निर्जित्य पुण्डरीकाक्षो रौक्मिणेयममोचयत्
पुंडरीकाक्ष श्रीकृष्णाने भोगवतीला जाऊन वासुकीला जिंकले आणि रुक्मिणीपुत्राला मुक्त केले, हे भरतश्रेष्ठ.
एवं बहूनि कर्माणि शिशुरेव जनार्दनः। कृतवान्पुण्डरीकाक्षः सङ्कर्षणसहायवान्
अशा प्रकारे, बालपणीच जनार्दन, कमळासारख्या डोळ्यांचा, संकर्षणाच्या सोबतीने अनेक कृत्ये केली.
एवमेषोऽसुराणां चसुराणामपि सर्वशः। भयामयकरः कृष्णः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः
अशा रीतीने, सर्व जगाचा स्वामी कृष्ण, सर्व असुरांना आणि देवांनाही भीती वाटावी असा झाला.
एवमेव महाबाहुः शास्ता सर्वदुरात्मनाम्। कृत्वा देवार्थममितं स्वस्थानं प्राप्स्यते पुनः
या प्रमाणेच, बलवान आणि दुष्टांचा दंड करणारा, देवांच्या हितासाठी असंख्य कामे करून, पुन्हा आपल्या स्थानावर जाईल.
एष भोगवतीं पुण्यां रविकान्तिं महायशाः। द्वारकामात्मसात्कृत्वा सागरं प्लावयिष्यति
महान कीर्ती असलेला तो, सूर्याच्या तेजाने उजळणारी पुण्यवान द्वारका आपली करून, समुद्राने तिला वेढून टाकेल.
सुरासुरमनुष्येषु नाभून्न भविता क्वचित्। यस्तामध्यवसद्राजा नान्यत्र मधुसूदनात्
देव, असुर आणि माणसांमध्ये, मधुसूदनाशिवाय तिथे राहणारा राजा कधीच झाला नाही, आणि होणारही नाही.
भ्राजमानास्तु वै सर्वे वृष्ण्यन्धकमहारथाः। तेजिष्ठं प्रतिपत्स्यन्ते नाकपृष्टं गतासवः
वृष्णी आणि अंधक वंशातील सर्व तेजस्वी महायोद्धे, प्राण सोडल्यावर, स्वर्गातील सर्वोच्च स्थान प्राप्त करतील.
एवमेव दशार्हाणां विधाय विधिना विधिम्। विष्णुर्नारायणः साक्षात्स्वस्थानं प्राप्स्यते ध्रुवम्
दशार्हांच्या नशिबी असलेले कार्य पूर्ण करून, विष्णू, नारायण स्वतः, नक्कीच आपल्या शाश्वत स्थानावर परत जाईल.
अप्रमेयोऽनियोज्यश्च यत्र कामगमो वशी। मोदते भगवान्प्रीतो वालः क्रीडानकैरिव
तो मोजता येणार नाही, कोणत्याही बंधनात नाही, इच्छेनुसार वागणारा, स्वतःवर नियंत्रण ठेवणारा; भगवंत आनंदाने, मुलगा जसा खेळण्यांमध्ये रमतो तसा, तृप्त होतो.
नैष गर्भत्वमापेदे न योन्यामावसत्प्रभुः। आत्मनस्तेजसा कृष्णः सर्वेषां कुरुते गतिम्
हा प्रभू गर्भात गेला नाही, किंवा स्त्रीच्या पोटी राहिला नाही; स्वतःच्या तेजाने कृष्ण सर्वांच्या वाटा ठरवतो.
यथा बुद्बुद उत्थाय तत्रैव प्रविलीयते। चराचराणि भूतानि तथा नारायणे सदा
जसा फुगा उगवून त्याच ठिकाणी विरघळतो, तसंच सर्व जडजिवंत जीव नेहमी नारायणात विलीन होतात.
न प्रमातुं महाबाहुः शक्यो भारत केशवः। परं हि परतस्तस्माद्विश्वरूपान्न विद्यते
भरत, महाबाहू केशव समजता येत नाही; तोच सर्वश्रेष्ठ आहे, त्याच्यापलीकडे काहीच नाही, विश्व त्याचं रूप आहे.
एवमुक्त्वा ततो भीष्णो विरराम महाबलः। व्याजहारोत्तरं तत्र सहदेवोऽर्थवद्वचः
असं बोलून, महाबलवान भीष्म शांत झाला; मग सहदेवाने योग्य असे उत्तर दिले.
केशवं केशिहन्तारमप्रमेयपराक्रमम्। पूज्यमानं मया यो वः कृष्णं न सहते नृपाः
तुमच्यातील जो कुणी राजा केशीचा वध करणाऱ्या, अपरिमित सामर्थ्य असलेल्या, माझ्याद्वारे पूजल्या जाणाऱ्या कृष्णाचा सन्मान सहन करू शकत नाही—
सर्वेषां बलिनां मूर्ध्नि मयेदं निहितं पदम्। एवमुक्ते मया सम्यगुत्तरं प्रब्रवीतु सः
—सर्व बलवानांच्या डोक्यावर मी हे पाऊल ठेवले आहे; याला कुणाचे उत्तर असेल तर आता सांगा.
स एव हि मया वध्यो भविष्यति न संशयः। मतिमन्तश्च ये केचिदाचार्यं पितरं गुरुम्
तोच माझ्या हातून मरेल—यात शंका नाही; आणि जो कुणी ज्ञानी आचार्य, वडील किंवा गुरु यांना मान देतो—
अर्च्यमर्चितमर्घार्हमनुजानन्तु ते नृपाः। ततो न व्याजहारैषां कश्चिद्बुद्धिमतां सताम्
—ज्यांना पूजले जाते, सन्मान दिला जातो, आणि योग्य आदर मिळतो, असे राजे हे मान्य करोत; म्हणून, तिथे कुणीही ज्ञानी आणि सज्जन पुन्हा काही बोलला नाही.
मानिनां बलिनां राज्ञां मध्ये वै दर्शिते पदे। ततोऽपतत्पुष्पवृष्टिः सहदेवस्य मूर्धनि
अभिमानी, बलवान राजांच्या मध्ये ते पाऊल दाखवले गेले, तेव्हा सहदेवाच्या डोक्यावर फुलांची वृष्टी झाली.
अदृश्यरूपा वाचश्चाप्यब्रुवन्साधुसाध्विति। अविध्यदजिनं कृष्णं भविष्यद्भूतजल्पनः
अदृश्य रूपातील आवाजांनी 'छान, छान!' असे म्हटले; कृष्ण, मृगचर्म धारण करणारा, याचे भविष्यातील गौरव त्यांनी सांगितला.
सर्वसंशयनिर्मोक्ता नारदः सर्वलोकवित्। उवाचाखिलभूतानां मध्ये स्पष्टतरं वचः
सर्व शंका दूर झालेला, सर्व लोकांचा जाणकार नारदांनी सर्व प्राण्यांच्या मध्ये अगदी स्पष्ट शब्दांत बोलले.
कृष्णं कमलपत्राक्षं नार्चयिष्यन्ति ये नराः। जीवन्मृतास्तु ते ज्ञेया न सभाष्याः कदाचना
जे पुरुष कमळाच्या पानासारख्या डोळ्यांच्या कृष्णाची पूजा करत नाहीत, ते जरी जिवंत असले तरी मृतच समजावेत; अशांशी कधीही बोलू नये.
पूजयित्वा च पूजार्हान्ब्रह्मक्षत्रविशेषवित्। सहदेवो नृणां देवः समापयत कर्म तत्
पूजेच्या योग्य असणाऱ्यांचा सन्मान करून, ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि इतरांचे भेद जाणणारा, मनुष्यात देव असलेला सहदेवाने ते कर्म पूर्ण केले.
तस्मिन्नभ्यर्चिते कृष्णे सुनीथः शत्रुकर्षणः। अतिताम्रेक्षणः कोपादुवाच मनुजाधिपान्
कृष्णाची पूजा झाल्यावर, शत्रूंचा संहार करणारा, रागाने डोळे लाल झालेले सुनीथाने राजांना उद्देशून बोलले.
स्थितः सेनापतिर्योऽहं मन्वध्वं किं तु साम्प्रतम्। युधि तिष्ठाम सन्नह्य समेतान्वृष्णिपाण्डवान्
मी इथे सेनापती म्हणून उभा आहे; आता काय करावे ते ठरवा. युद्धासाठी वृष्णी आणि पांडवांना एकत्र करून सज्ज होऊया.
इति सर्वान्समुत्साद्य राज्ञस्तांशअचेदिपुङ्गवः। यज्ञोपघाताय ततः सोऽमन्त्रतय राजभिः
सर्व राजांना फटकारून, चेदिंमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्या त्या व्यक्तीने यज्ञ बिघडवण्याच्या हेतूने राजांशी सल्ला केला.