मेरोरिव गिरेः शृङ्गमुच्छ्रितं काञ्चनालयम्। रुक्मिण्याः प्रवरो वासो निर्मितः सुमहात्मना
म्हणजे मेरू पर्वताच्या शिखरासारखे उंच, सोन्याचे ते निवासस्थान, महान आत्म्याने रुक्मिणीसाठी बांधले होते.
सत्यभामा पुनर्वेश्म सदा वसति पाण्डरम्। विचित्रमणिसोपानं यं विदुः शीतवानिति
सत्यभामेचे घर नेहमीच पांढरे, तिथे ती सदैव राहते, विचित्र रत्नांच्या पायऱ्यांनी सजलेले, ज्याला 'शीतवान' असे नाव आहे.
विमलादित्यवर्णाभिः पताकाभिरलङ्कृतम्। व्यक्तबद्धं यथोद्देशे चतुर्दशमहाध्वजम्
शुद्ध सूर्याच्या तेजासारख्या पताकांनी सजवलेले, चौदा मोठ्या ध्वजांनी त्यांच्या योग्य जागी ठळकपणे बांधलेले होते.
सर्वप्रासादमुख्योऽत्र जाम्बवत्या विभूषितः। प्रभाया जृम्भणैश्चित्रैस्त्रैलोक्यमिव भासयन्
इथे सर्व राजवाड्यांमध्ये मुख्य असलेला, जांबवतीने सजवलेला, तिच्या तेजस्वी प्रकाशाने त्रैलोक्य उजळून निघाले होते.
यस्तु पाण्डरवर्णाभस्तयोरन्तरमाश्रितः। विश्वकर्माकरोदेनं कैलासशिखरोपमम्
त्या दोघांच्या मध्ये जो फिकट रंगाचा राजवाडा होता, तो विश्वकर्म्याने कैलास शिखरासारखा बांधला होता.
जाम्बूनदप्रदीप्ताग्रः प्रदीप्तज्वलनोपमः। सागरप्रतिमोऽतिष्ठन्मेरुरित्यभिविश्रुतः
त्याचे शिखर जांबूनद सोन्याने उजळलेले, प्रज्वलित अग्नीसारखे चमकत होते, समुद्रासारखे उभे, 'मेरू' म्हणून प्रसिद्ध होते.
तस्मिन्गान्धारराजस्य दुहिता कुलशालिनी। सुकेशी नाम विख्याता केशवेन निवेशिता
त्या ठिकाणी गांधारराजाच्या कुलवंत कन्या, सुप्रसिद्ध सुकेशी, केशवाने वसवली होती.
पद्मकूट इति ख्यातः पद्मवर्णो महाप्रभः। सुप्रभाया महाबाहो वासः स परमोच्छ्रितः
'पद्मकूट' म्हणून ओळखले जाणारे, कमळासारख्या रंगाचे आणि तेजस्वी, सुप्रभेच्या निवासाचे ते उंच घर होते.
यस्तु सूर्यप्रभो नाम प्रासादवर उच्यते। लक्षणायाः कुरुश्रेष्ठ स दत्तः शार्ङ्गधन्वना
'सूर्यप्रभा' नावाचा तो उत्तम राजवाडा, शार्ङ्गधन्व्याने लक्षणा हिला दिला होता, हे कुरुश्रेष्ठा.
वैडूर्यवरवर्णाभः प्रासादो हरितप्रभः। श्वेतजाला हि यत्रैव यत्रैव च निवेशिता
वैडूर्य रत्नासारखा हिरवा रंग असलेला तो राजवाडा, तिथेच श्वेतजाळा हिचेही वास्तव्य होते.
यं विदुः सर्वभूतानि हरिरित्येव भारत। सुमित्रविजयावासो देवर्षिगणपूजितः
सर्व जीव ज्याला 'हरि' म्हणून ओळखतात, सुमित्रा आणि विजयाचा निवास, देवर्षींच्या समूहाने पूजिला जात असे.
महिष्या वासुदेवस्य भूषणं सर्ववेश्मनाम्। यस्तु प्रासादमुख्योऽत्र विहितः सर्वशिल्पिभिः
वासुदेवाच्या सर्व राण्यांच्या घरांचे भूषण, येथे मुख्य राजवाडा सर्व कारागिरांनी बांधला होता.
महिष्या वासुदेवस्य केतुमानिति विश्रुतः। प्रसादो विरजो नाम विरजस्को महात्मनः
वासुदेवाच्या राणीपासून जन्मलेला केतुमान, ज्याला प्रसाद विरज असं म्हणतात, तो अत्यंत प्रसिद्ध आहे. तो विरक्त आणि मोठ्या मनाचा होता.
उपस्थानगृहं तात केशवस्य महात्मनः। यस्तु प्रासादमुख्योऽत्र यं त्वष्टा व्यदधात्स्वयम्
केशव या महात्म्याच्या राजवाड्यातील मुख्य सभागृह, हे तात, स्वतः त्वष्ट्याने बांधलेलं आहे.
योजनायतविष्कम्भं सर्वरत्नमयं विभोः। तेषां तु विहिताः सर्वे रुक्मदण्डाः पताकिनः
त्या राजवाड्याची लांबी आणि रुंदी योजनेत मोजली जाते, आणि तो सगळ्या मौल्यवान रत्नांनी बनवलेला आहे. त्यावरचे सर्व ध्वज सोन्याच्या दांड्यांनी सजलेले आहेत.
सदने वासुदेवस्य मार्गसञ्जनना ध्वजाः। घण्टाजालानि तत्रैव सर्वेषां निवेशने
वासुदेवाच्या घरात मार्गावर ध्वज लावलेले आहेत, आणि प्रत्येक घरात घंटांची जाळी लावलेली आहे.
आहृत्य यदुसिंहेन वैजयन्तच्छलो महात्। हंसकूटस्य यच्छ्रङ्गमिन्द्रद्युम्नसरो महत्
महान यदुवंशीय सिंहाने तिथे वैजयंत छत्र, हंसकूट पर्वताची मोठी शिखरं आणि विशाल इंद्रद्युम्न सरोवर आणलं.
षष्टितालसमुत्सेधमर्धयोजनविस्तृतम्। सकिन्नरमहानादं तदप्यमिततेजसः
ती शिखरं साठ ताल उंच आणि अर्धा योजन रुंद आहेत, आणि तिथे किंनरांच्या गाण्याचा मोठा नाद घुमतो, जो अमाप तेजस्वी व्यक्तीस शोभतो.
पश्यतां सर्वभूतानां त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्। आदित्यपथगं यत्तन्मेरोः शिखरमुत्तमम्
तीनही लोकांत प्रसिद्ध आणि सर्व जीवांना दिसणारे, सूर्याच्या मार्गावर असलेले मेरूचे श्रेष्ठ शिखर तिथे आहे.
जाम्बूनदमयं दिव्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्। तदप्युत्पाट्य कुच्छ्रेण स्वं निवेशनमाहृतम्
ती जांबूनद सोन्याची दिव्य शिखरं, जी तीनही लोकांत प्रसिद्ध आहेत, तीही मोठ्या कष्टाने स्वतःच्या निवासात आणली गेली.
भ्राजमानं पुरा तत्र सर्वौषधिविदीपितम्। यमिन्द्रभवनाच्छौरिराजहार परन्तपः
तिथे पूर्वी सर्व औषधींनी उजळलेलं आणि तेजाने झळकणारं एक वस्तू होती, जी पराक्रमी चोराने इंद्राच्या महालातून आणली.
पारिजातः स तत्रैव केशवेन निवेशितः। लेपहस्तशतैर्जुष्टो विमानैश्च हिरण्मयैः
तिथेच केशवाने पारिजात वृक्ष लावला, जो शेकडो सोन्याच्या हातांनी आणि सोन्याच्या विमानांनी सजवलेला आहे.
विहिता वासुदेवेन तत्रैव च महाद्रुमाः। पद्माकुलजलोपेता रक्तसौगन्धिकोत्पलाः
तिथे वासुदेवाने मोठमोठी झाडं लावली आहेत, जिथे कमळांनी भरलेलं पाणी आणि लाल, सुगंधी निळकमळं आहेत.
मणिमौक्तिकवालूकाः पुष्करिण्यः सरांसि च। तासां परमकूलि शोभयन्ति महाद्रुमाः
मणी आणि मोत्यांच्या वाळूने भरलेली सरोवरे आणि तलाव तिथे आहेत, आणि त्याच्या काठावर मोठमोठी झाडं शोभा वाढवतात.
सालतालाश्वकर्णाश्च शतशाखाश्च रोहिणः। भल्लातककपित्थाश्च इन्द्रवृक्षाश्च चम्पकाः
साल, ताल, अश्वकर्ण, शंभर फांद्यांचे रोहित, भल्लातक, कपित्थ, इंद्रवृक्ष आणि चंपक अशी झाडं तिथे लावली आहेत.
खादिरा मृतकाश्चैव समन्तात्परिरोपिताः। ये च हैमवता वृक्षा ये च नन्दनजास्तथा
खैर आणि मृतक अशी झाडं सर्वत्र लावली आहेत, तसेच हिमालयातील आणि नंदनवनातील झाडंही तिथे आहेत.
आहृत्य यदुसिंहेन तेऽपि तत्र निवेशिताः। रत्नपीतारुणप्रख्याः सितपुष्पाश्च पादपाः
ही सर्व झाडंही यदुवंशीय सिंहाने तिथे आणून लावली आहेत—रत्नासारखी पिवळी आणि तांबूस झाडं, तसेच पांढऱ्या फुलांची झाडं.
सर्वर्तुफलपूर्णोस्ते ते च काननसिन्धुषु। सहस्रपत्रपद्माश्च मन्दराश्च सहस्रशः
त्या सर्व झाडांना सर्व ऋतूंमध्ये फळं लागतात, त्या वनांमध्ये आणि नदीकिनारी हजारो पाकळ्यांच्या कमळांची आणि मंदार झाडांची भर आहे.
अशोकाः कर्णिकाराश्च तिलका नाग मल्लिकाः। कुरका नागपुष्पाश्च चम्पकास्तृणपुल्लिकाः
अशोक, कर्णिकार, तिलक, नाग, मल्लिका, कुरक, नागपुष्प, चंपक आणि गवताच्या गड्या तिथे आहेत.
सप्तवर्णाः कबन्धाश्च नीपाः कुरवकास्तथा। केतकाः केसराश्चैव हिनतालतलताटकाः
सप्तवर्णी, कबंध, नीप, कुरवक, केतकी, केसरी आणि हिनताल व तालताटाकाच्या बनांचीही तिथे शोभा आहे.