शीघ्रादेत्य महाबाहुर्दीर्घमध्वानमच्युतः। वर्घमानपुरद्वारमाससाद सुरोत्तमः
महाबाहू, अच्युत आणि श्रेष्ठ देव, लांबचा प्रवास करून लवकरच द्वारकेच्या नगरद्वाराजवळ पोहोचला.
तां पुरी द्वारकीं दृष्ट्वा विभुर्नारायणो हरिः। हृष्टः सर्वार्थसम्पन्नः प्रवेष्टुमुपचक्रमे
सर्वत्र व्यापून असलेल्या नारायण, हरिने द्वारकेचे नगर पाहून, आनंद आणि सर्व संपत्तीने भरून, आत प्रवेश करण्याची तयारी केली.
सोऽपश्यद्वृक्षषण्डांश्च रम्यान्नानाजनान्वहून्। समन्ततो द्वारवत्यां नानापुष्पफलान्वितान्
त्याने द्वारकेच्या आजूबाजूला सुंदर वृक्षांच्या बगिच्यात, अनेक प्रकारच्या लोकांनी भरलेल्या, फुलांनी आणि फळांनी लगडलेल्या झाडांचे दृष्य पाहिले.
अर्कचन्द्रप्रतीकाशैर्मेरुकूटनिभैर्गृहैः। द्वारकामावृतां रम्यां सुकृतां विश्वकर्मणा
त्याने सूर्य आणि चंद्रासारख्या तेजस्वी, मेरू पर्वताच्या शिखरांसारख्या, विश्वकर्म्याने बांधलेल्या सुंदर घरांनी वेढलेली द्वारका पाहिली.
पद्मषण्डाकुलाभिश्च हंससेवितवारिभिः। गङ्गासिन्धुप्रकाशाभिः परिघाभिरलङ्कृताम्
हंसांनी भरलेल्या, कमळांनी गच्च असलेल्या तलावांनी आणि गंगा-सिंधूसारख्या झळाळत्या खंदकांनी, तसेच भक्कम तटबंदीने सजलेली ती नगरी होती.
प्राकारेणार्कवर्णेन पाण्डरेण विराजिताम्। वियन्मूर्ध्नि निविष्टेन द्यामिवाभ्रपरिच्छदाम्
सोन्याच्या आणि पांढऱ्या रंगाच्या प्राचीरांनी उजळलेली, आकाशाला भिडलेली, जणू काही मेघांनी सुशोभित स्वर्गासारखी ती नगरी दिसत होती.
नन्दनप्रतिमैश्वापि मिश्रकप्रतिमैर्वनैः। तत्र सा विहिता साक्षान्नगरी विश्वकर्मणा
नंदनवनासारख्या आणि इतर दिव्य बगिच्यांसारख्या वनांनी सजलेली, ती नगरी विश्वकर्म्याने स्वतः उभारली होती.
काञ्चनैर्मणिसोपानैरुपेता जनहर्षिणी। गीतघोषमहाघोषैः प्रसादप्रवरैः शुभा
सुवर्ण आणि रत्नांनी मढवलेल्या पायऱ्या, लोकांना आनंद देणारी, गाण्याच्या आणि वाद्यांच्या गजराने निनादलेली, आणि भव्य राजवाड्यांनी सजलेली होती.
तस्मिन्पुरवारश्रेष्ठे दाशार्हाणां यशस्विनाम्। नेश्मानि जहृषे दृष्ट्वा भगवान्पाकशासनः
तेथे, यशस्वी दाशार्हांची ती उत्तम आणि सुंदर नगरी पाहून, पाका दैत्याचा संहार करणाऱ्या भगवानाने आनंद अनुभवला.
समुच्छ्रितपताकानि पारिप्लवनिभानि च। काञ्चनाभानि भाखन्ति मेरुकूटनिभानि च
त्याने उंच फडकणारे, लाटांसारखे हालणारे, सोन्यासारखे चमकणारे आणि मेरू पर्वताच्या शिखरांसारखे ध्वज पाहिले.
सुधापाण्डरशृङ्गैश्च शातकुम्भपरिच्छदैः। रत्नसानुमहाशृङ्गैः सर्वरत्नसमन्वितैः?
सुधेप्रमाणे पांढऱ्या रंगाच्या मनोऱ्यांनी, सोन्याच्या अलंकारांनी आणि सर्व प्रकारच्या रत्नांनी सजलेल्या मोठ्या शिखरांनी ती नगरी शोभली होती.
सहर्म्यैः सार्धचन्द्रैश्च सनिर्यूहैः सपञ्ज्अरैः। सयन्त्रगृहसंबाधैः सधातुभिरिवाद्रिभिः
अर्धचंद्राकार छतांनी, गॅलऱ्या आणि पिंजऱ्यांनी, यंत्रांनी चालणाऱ्या घरांनी, जणू धातूच्या शिरांनी भरलेल्या पर्वतांसारखी ती नगरी होती.
मणिकाञ्चनभ्ॐऐश्च सुधामृष्टतलैस्तथा। जाम्बूनदमयद्वारैर्वैडूर्यविकृतार्गलैः
रत्न आणि सोन्याच्या उंबरठ्यांनी, सुधेने धुतलेल्या मजल्यांनी, जांबूनद सोन्याच्या दरवाज्यांनी आणि वैडूर्याच्या कडींनी ती नगरी सजली होती.
सर्वर्तुसुखसंस्यर्शैर्महाधनपरिच्छदैः। रम्यसानुगृहैः शृङ्गैर्विचित्रैरिव पर्वतैः
सर्व ऋतूंमध्ये सुखद, मोठ्या संपत्तीने सजलेली, सुंदर आणि विविध शिखरांनी पर्वतासारखी घरे त्या नगरीत होती.
पञ्चवर्णसवर्णैश्च पुष्पवृष्टिसमप्रभैः। तुल्यैः पर्जन्यनिर्घोषैर्ह्रादैर्भोगवती यथा
पाच रंगांच्या फुलांनी, जणू फुलांचा वर्षावच होत आहे असा तेजस्वी देखावा, आणि ढगांच्या गडगडाटासारख्या आवाजांनी, भोगवती नगरी चमकत होती.
कृष्णध्वजोपवाह्यैश्च दाशार्हायुधरोहितैः। वृष्णिवीरमयूरैश्च स्त्रीसहस्रप्रजाकुलैः
काळ्या पताकांनी सजवलेली रथं, दाशार्हांच्या शस्त्रांनी सजलेली, आणि वृष्णी वीरांच्या मोरांनी, हजारो स्त्रिया आणि संतती यांनी गजबजलेली होती.
वासुदेवैन्द्रपर्जन्यैर्गृहमेघैरलङ्कृता। ददृशे द्वारकाऽतीव मेघैर्द्यैरिव संवृता
वासुदेव, इंद्र आणि पर्जन्य यांच्या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या घरांसारख्या मेघांनी सजलेली, द्वारका अगदी आकाशातील मेघांनी झाकल्यासारखी दिसत होती.
साक्षाद्भगवतो वेश्म विहितं विश्वकर्मणा। ददृशुर्वासुदेवस्य चतुर्योजनमायतम्
त्यांनी भगवंताचे ते निवासस्थान पाहिले, जे विश्वकर्म्याने स्वतः बांधले होते, वासुदेवाचे ते घर चार योजन लांब पसरलेले होते.
तावदेव सुविस्तीर्णं सुसम्पूर्णं महाधनैः। प्रासादवरसम्पन्नं युक्तं जगति पर्वतैः
ते घर फारच विशाल, मोठ्या संपत्तीने भरलेले, उत्तम राजवाड्यांनी सजलेले आणि पृथ्वीवरील पर्वतांनी वेढलेले होते.
यं चकार महाभागस्त्वष्टा वासवचोदितः। प्रासादं हेमनाभस्य सर्वतो योजनायतम्
ते राजवाडे, ज्याला महाभाग त्वष्ट्याने वासवाच्या आज्ञेने तयार केले, सोन्याच्या मध्यभागी असलेले, सर्व बाजूंनी एक योजन लांब पसरलेले होते.
मेरोरिव गिरेः शृङ्गमुच्छ्रितं काञ्चनालयम्। रुक्मिण्याः प्रवरो वासो निर्मितः सुमहात्मना
म्हणजे मेरू पर्वताच्या शिखरासारखे उंच, सोन्याचे ते निवासस्थान, महान आत्म्याने रुक्मिणीसाठी बांधले होते.
सत्यभामा पुनर्वेश्म सदा वसति पाण्डरम्। विचित्रमणिसोपानं यं विदुः शीतवानिति
सत्यभामेचे घर नेहमीच पांढरे, तिथे ती सदैव राहते, विचित्र रत्नांच्या पायऱ्यांनी सजलेले, ज्याला 'शीतवान' असे नाव आहे.
विमलादित्यवर्णाभिः पताकाभिरलङ्कृतम्। व्यक्तबद्धं यथोद्देशे चतुर्दशमहाध्वजम्
शुद्ध सूर्याच्या तेजासारख्या पताकांनी सजवलेले, चौदा मोठ्या ध्वजांनी त्यांच्या योग्य जागी ठळकपणे बांधलेले होते.
सर्वप्रासादमुख्योऽत्र जाम्बवत्या विभूषितः। प्रभाया जृम्भणैश्चित्रैस्त्रैलोक्यमिव भासयन्
इथे सर्व राजवाड्यांमध्ये मुख्य असलेला, जांबवतीने सजवलेला, तिच्या तेजस्वी प्रकाशाने त्रैलोक्य उजळून निघाले होते.
यस्तु पाण्डरवर्णाभस्तयोरन्तरमाश्रितः। विश्वकर्माकरोदेनं कैलासशिखरोपमम्
त्या दोघांच्या मध्ये जो फिकट रंगाचा राजवाडा होता, तो विश्वकर्म्याने कैलास शिखरासारखा बांधला होता.
जाम्बूनदप्रदीप्ताग्रः प्रदीप्तज्वलनोपमः। सागरप्रतिमोऽतिष्ठन्मेरुरित्यभिविश्रुतः
त्याचे शिखर जांबूनद सोन्याने उजळलेले, प्रज्वलित अग्नीसारखे चमकत होते, समुद्रासारखे उभे, 'मेरू' म्हणून प्रसिद्ध होते.
तस्मिन्गान्धारराजस्य दुहिता कुलशालिनी। सुकेशी नाम विख्याता केशवेन निवेशिता
त्या ठिकाणी गांधारराजाच्या कुलवंत कन्या, सुप्रसिद्ध सुकेशी, केशवाने वसवली होती.
पद्मकूट इति ख्यातः पद्मवर्णो महाप्रभः। सुप्रभाया महाबाहो वासः स परमोच्छ्रितः
'पद्मकूट' म्हणून ओळखले जाणारे, कमळासारख्या रंगाचे आणि तेजस्वी, सुप्रभेच्या निवासाचे ते उंच घर होते.
यस्तु सूर्यप्रभो नाम प्रासादवर उच्यते। लक्षणायाः कुरुश्रेष्ठ स दत्तः शार्ङ्गधन्वना
'सूर्यप्रभा' नावाचा तो उत्तम राजवाडा, शार्ङ्गधन्व्याने लक्षणा हिला दिला होता, हे कुरुश्रेष्ठा.
वैडूर्यवरवर्णाभः प्रासादो हरितप्रभः। श्वेतजाला हि यत्रैव यत्रैव च निवेशिता
वैडूर्य रत्नासारखा हिरवा रंग असलेला तो राजवाडा, तिथेच श्वेतजाळा हिचेही वास्तव्य होते.